ΟΙ ΠΑΛΙΟΙ ΜΑΧΑΛΑΔΕΣ ΤΗΣ ΝΑΟΥΣΑΣ ΚΑΙ Ο ΣΥΝΟΙΚΙΣΜΟΣ

ΛΕΥΚΗ ΣΑΜΑΡΑ
Εκδόσεις ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΑΟΥΣΑΣ
Σελ. 242, Μάιος 2026

      Μια πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη που αφορά τη Νάουσα με έμφαση στην κοινωνική της ζωή, κυκλοφόρησε πρόσφατα.

       Είναι η συγκέντρωση σε έναν τόμο κειμένων που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Νιάουστα» και αποτελούν αποτέλεσμα πρωτογενούς διεξοδικής και κοπιαστικής έρευνας.     Όπως αναφέρει η συγγραφέας στο εισαγωγικό της σημείωμα: «Η συγγραφή του βιβλίου έχει μεγάλη χρονική διαδρομή. Τα κείμενα άρχισαν να δημοσιεύονται στο περιοδικό «Νιάουστα» από το 2000 ως το 2003. Το 2003 εκδόθηκε το αρχικό βιβλίο, με ανάλογη επεξεργασία και προσθήκες στα ήδη δημοσιευμένα κείμενα. Το βιβλίο περιλάμβανε την Κοραή, τα Καμένα, τα Αλώνια, την Πουλιάνα, τα Μπατάνια και την Αγία Τριάδα, τη Βύρωνος και την Αγίου Κωνσταντίνου. Το 2005 δημοσιεύτηκε στη «Νιάουστα» το κείμενο για τη γειτονιά της Αγίας Παρασκευής. Το 2017 στο ίδιο «Τα λουτρά του Απόστολου Παπαδόπουλου το 1929» και το 2018 «Ο Συνοικισμός». Έτσι έκλεισε ο κύκλος και είμαστε στην ευχάριστη θέση με την παρούσα έκδοση να παραδώσουμε στην πόλη μου ένα ολοκληρωμένο έργο ζωής».

     Η Λ. Σαμαρά, κατάφερε όχι μόνο να καταγράψει τους κεντρικούς, τους μικρότερους δρόμους, τα σοκάκια, μέχρι και τα μικρότερα αδιέξοδα, αλλά και τα σπίτια του κάθε δρόμου, με τις οικογένειες που κατοικούν σε κάθε ένα από αυτά! Παράλληλα καταγράφονται οι σχέσεις (συγγενικές και άλλες) που αναπτύσσονται ανάμεσα στις οικογένειες, αλλά και ανάμεσα στις γειτονιές. «Πρόκειται, πέρα από την καταγραφή σπίτι-σπίτι κάθε γειτονιάς, για μια καταγραφή της κοινωνικής συνύπαρξης των κατοίκων, και των τοπικών ιδιαιτεροτήτων και συνηθειών», αναφέρει στον πρόλογό του, ο Πρόεδρος της Πολιτιστικής Εταιρείας Νάουσας «Αναστάσιος Μιχαήλ Ο Λόγιος», κ. Αλέξανδρος Οικονόμου.

     Τον βιβλίο συμπληρώνουν πολλές φωτογραφίες, οι οποίες χάρη στην σύγχρονη τεχνολογία έχουν «καθαριστεί» και αποτυπώνονται με εξαιρετικό τρόπο στις σελίδες του. «Οι φωτογραφίες μαζεύτηκαν χάρις στην πάρα πολύ μεγάλη προθυμία των Ναουσαίων και στην αγάπη τους ν’ αναβιώσουν οι παλιοί μαχαλάδες μας».

     Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στην συγγραφέα Λευκή Σαμαρά που έφερε σε πέρας αυτό το τιτάνιο έργο και στην Πολιτιστική Εταιρεία για την έκδοση του μοναδικού αυτού βιβλίου, που θα πρέπει να μπει σε κάθε Ναουσαίικο σπίτι!   

ΕΠΤΑ ΜΕΡΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ

ΠΑΥΛΟΣ ΡΕΜΟΥΝΔΟΣ
Εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
Σελ. 180, Δεκέμβριος 2025

      Στους φαναριώτες οσποδάρους (ηγεμόνες) της Βλαχίας και της Μολδαβίας στον 18^ο αιώνα, αναφέρεται το βιβλίο του Π. Ρεμούνδου, «Επτά Μέρες Στην Κόλαση». Οι περιοχές αυτές τελούσαν υπό οθωμανική κατοχή και για μια μεγάλη χρονική περίοδο-περισσότερο από έναν αιώνα-οι σουλτάνοι διόριζαν επιφανείς φαναριώτες να τις διοικούν.

     Η παρουσία τους εκεί, πρόσφερε σημαντικές υπηρεσίες στον Ελληνισμό. «Με την παρουσία τους στις παραδουνάβιες ηγεμονίες, δημιούργησαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 18^ου αιώνα ισχυρά κίνητρα για να προσελκύσουν στις χώρες τους πολλούς καταπιεσμένους Έλληνες ραγιάδες, που βρήκαν έτσι μια διέξοδο σωτηρίας και σιγά-σιγά πλούτισαν με τη βιοτεχνία και το εμπόριο και μπόρεσαν να βοηθήσουν οικονομικά τον αγώνα της ανεξαρτησίας. Διατήρησαν ζωντανή τη φλόγα του Γένους τους και αυτό ήταν έργο δύσκολο, γιατί γινόταν κάτω απ’ τη μύτη των Οθωμανών, χωρίς αυτοί να αντιλαμβάνονται τίποτα. Πόλεις όπως η Κραϊόβα, το Γαλάτσι, η Βραΐλα έγιναν κέντρα διαμετακομιστικού εμπορίου στα χέρια δαιμόνιων και ικανότατων Ελλήνων. Οι περισσότεροι από αυτούς προέρχονταν από τη Θεσσαλία, την Ήπειρο και την Μακεδονία, περιοχές που βρίσκονταν κοντύτερα στις ηγεμονίες. Από τους κόλπους αυτών των ανθρώπων προήλθαν αργότερα πολλοί εθνικοί ευεργέτες της Ελεύθερης Ελλάδας». Ακόμη προσέφεραν και στους λαούς τους οποίους κυβερνούσαν, αφού ήταν σε γενικές γραμμές καλοί διοικητές και ανέβασαν το βιοτικό και πολιτιστικό επίπεδο των περιοχών.

     Την ιστορία αφηγούνται οι ίδιοι οι οσποδάροι στον συγγραφέα, ο οποίος όταν πέθανε βρέθηκε ανέλπιστα στον Παράδεισο. Τον υποδέχτηκε ο Άγιος Πέτρος αυτοπροσώπως. Του εξήγησε ότι τα αμαρτήματά του ήταν πολύ ελαφρά (πταίσματα) σε σχέση με άλλους «Και επειδή η Κόλαση έχει μπουκώσει και υπάρχει αδιαχώρητο, αποφάσισα τα πταίσματα να τα διοχετεύω στον Παράδεισο».

     Καλός ο Παράδεισος, όμως είναι… αραιοκατοικημένος και με την πλήξη να περισσεύει. Γι’ αυτό ο συγγραφέας ζήτησε ακρόαση από τον Άγιο Πέτρο για να του μεταφέρει ένα αίτημά του: «…σε παρακαλώ να με βάλεις για λίγες μέρες στην Κόλαση, να παίρνω συνεντεύξεις από τους σημαντικούς ανθρώπους που θα συναντώ εκεί και μετά να γυρίσω στη γαλήνη του Παραδείσου και να μετατρέψω όλα αυτό το υλικό σε βιβλίο». Ο κλειδοκράτορας του Παραδείσου αποφάσισε να ικανοποιήσει το αίτημά του, αλλά του δίνει διορία επτά ημερών. Σ’ αυτό το χρονικό διάστημα θα συνομιλήσει με όσα πνεύματα θελήσουν να του μιλήσουν και στη συνέχεια θα επιστρέψει. Προς έκπληξη του συγγραφέα, θα θελήσουν να του μιλήσουν πολλοί φαναριώτες. Αφ’ ενός για να αφηγηθούν την «ένδοξη» οικογενειακή ιστορία και αφετέρου για να «καθαρίσουν» την υπόληψη των φαναριωτών, για τους οποίους οι περισσότεροι δεν έχουν και την καλύτερη άποψη. «Είναι μια τάξη ανθρώπων, που θεωρεί τον εαυτό της αδικημένο και από την Ιστορία, αλλά και τους λαούς τους οποίους κυβέρνησε, υπηρέτησε και ευεργέτησε. Πρόσφεραν τις υπηρεσίες στους σουλτάνους και αυτοί σε αντάλλαγμα τους κατακρεούργησαν. Αγωνίστηκαν για την ελληνική ανεξαρτησία και οι συμπατριώτες τους, τους αγνόησαν. Όσο για τους ρουμάνους, τις χώρες των οποίων διοίκησαν και εκπολίτισαν, αυτοί οι τελευταίοι τους μίσησαν. Από κανέναν δεν βρήκαν την αναγνώριση και την δικαίωση, που θεωρούν ότι δικαιούνται. Είναι όλοι τους γεμάτοι πικρία, που την κουβαλούν μαζί με τις αμαρτίες τους […] Αναζητούν τη δικαίωση».  

     Την έβδομη μέρα, αφού συνομιλήσει με την Αικατερίνη Μαυροκορδάτου-Τρικούπη, και θα ετοιμαστεί να επιστρέψει στον Παράδεισο, θα … ξυπνήσει και θα καταλάβει ότι όλο αυτό ήταν ένα όνειρο.

     Με αυτό το εύρημα, ο Π. Ρεμούνδος, μας παρουσιάζει με τρόπο εύληπτο, ευανάγνωστο και… διασκεδαστικό, μια μάλλον άγνωστη, αλλά ενδιαφέρουσα περίοδο της Ελληνικής ιστορίας σε ένα αξιόλογο και αξιανάγνωστο βιβλίο.

     Το βιβλίο συμπληρώνει πίνακας με όλους τους Φαναριώτες ηγεμόνες της Βλαχίας και της Μολδαβίας, από το 1716 έως το 1834.

     

ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ CLUES

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑΚΗΣ
Εκδόσεις ΠΗΓΗ
Σελ. 172, Δεκέμβριος 2025

      Στο χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας κινείται και το τρίτο μυθιστόρημα του Γ. Κουντουράκη, ο τίτλος του οποίου «παίζει» με τον τίτλο του εξαιρετικού τραγουδιού του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα (σε στίχους του Γιάννη (Μπαχ) Σπυρόπουλου), «Διδυμότειχο Blues».

     Στο Διδυμότειχο, η εγκληματικότητα του οποίου αγγίζει το μηδέν, δύο νέες γυναίκες εμφανίζονται πολύ νωρίς το πρωί στο αστυνομικό τμήμα. Η μία, η διαζευγμένη Δ. Σερέτη για να καταγγείλει την εξαφάνιση του 12χρονου γιού της Απόστολου και η άλλη, η χήρα Γ. Κεσίδου, την απαγωγή του επίσης 12χρονου γιου της, Μάριου! Όπως πληροφόρησε τον διοικητή του τμήματος υπαστυνόμο Παναγιωτούδη η αξιωματικός υπηρεσίας, «Χθες, νωρίς το βραδάκι, ο γιος της βγήκε για βόλτα και δεν γύρισε σπίτι. Αργά τη νύχτα της τηλεφώνησε κάποιος άγνωστος και της είπε ότι έχει απαγάγει το παιδί και ζήτησε λύτρα ένα εκατομμύριο ευρώ, γνωρίζοντας προφανώς ότι της έχει επιδικαστεί ένα τόσο μεγάλο ποσό. Αν και την απέτρεψε να μιλήσει με μας, αυτή έκρινε ότι έπρεπε να ζητήσει τη βοήθειά μας». Επίσης, όπως έμαθε η αξιωματικός υπηρεσίας συζητώντας με τις δύο γυναίκες «…τα παιδιά δεν φαίνεται να γνωρίζονται, καθώς τελειώνουν διαφορετικά δημοτικά σχολεία. Οι μητέρες, κατά δήλωσή τους, γνωρίζουν η μία την άλλη εξ όψεως, όχι προσωπικά […] Α, και κάτι ακόμη. Κανένα από τα παιδιά δεν είχε κινητό…». 

       Ο υπαστυνόμος, αφού ολοκλήρωσε τις συνομιλίες του με τις δύο γυναίκες, έδωσε εντολές στο προσωπικό που κινούνταν σε περιπολίες να έχουν την προσοχή τους τεταμένη μήπως εντοπίσουν τον εξαφανισμένο Απόστολο, επικεντρώθηκε στην απαγωγή! Παρά το ότι οι καταθέσεις των μητέρων έδειχναν το αντίθετο, οι ομοιότητες και οι συμπτώσεις τον έκαναν να πιστεύει ότι υπάρχει συνάφεια. «Ο προβληματισμός του ήταν πολύ έντονος για τα επόμενα βήματά του, όχι μόνο εξαιτίας της δυσκολίας των περιστατικών, αλλά και λόγω της ανασφάλειας που ένιωθε στην περίπτωση της απαγωγής. Μπορεί να ήταν απόφοιτος της Σχολής Αξιωματικών της Αστυνομίας και να ήταν πιστοποιημένος διαπραγματευτής, εν τούτοις ήταν μόνο τριάντα χρονών και δεν είχε αντιμετωπίσει κάτι παρόμοιο στο παρελθόν».

       Αποφάσισε  να ζητήσει τη βοήθεια του αστυνόμου Μαυρίδη, της Ασφάλειας Ορεστιάδας. Ο οποίος του είπε ότι ήταν πολύ τυχερός. Γιατί το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα βρισκόταν στην περιοχή ένας συνταξιούχος συνάδελφος, που ήταν θρύλος στο Σώμα της Αστυνομίας για τις «αμέτρητες εξιχνιάσεις εγκλημάτων ακόμη και μετά τη συνταξιοδότηση, με χρήση κυρίως του κοφτερού μυαλού του και με σωστή ανάγνωση των στοιχείων», ο Σεραφείμ Παπαγιάννης, γνωστός- λόγω του ονόματός του- ως «αρχιεπίσκοπος». Με τη βοήθειά του, ο υπαστυνόμος θα βρεθεί πολύ κοντά στη λύση του γρίφου…

     Το «Διδυμότειχο Clues», είναι ένα καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα με ενδιαφέρουσα πλοκή, που οδηγεί σε ένα συναρπαστικό και απρόσμενο φινάλε. Η λύση δίνεται χάρη στη βοήθεια του «αρχιεπισκόπου» που θυμίζει στον τρόπο με τον οποίο συνθέτει τις διάσπαρτες λεπτομέρειες και αντιλαμβάνεται την βαρύτητα κάποιων στοιχείων φαινομενικά αδιάφορων, τον Βέλγο ντετέκτιβ Hercules Poirot, κεντρικό χαρακτήρα ιστοριών της Agatha Christie, την οποία ο συγγραφέας έχει σαν πρότυπο.