18 Ιουν 2018

ΨΥΧΡΟΣ ΓΡΑΝΙΤΗΣ

ΨΥΧΡΟΣ ΓΡΑΝΙΤΗΣ
STUART MACBRIDE
Μετάφραση: ΑΓΟΡΙΤΣΑ ΜΠΑΚΟΔΗΜΟΥ
Εκδόσεις: ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ
Σελ. 558, 2018

     Άργησε λίγο περισσότερο από μια δεκαετία να «έρθει» στην Ελλάδα ο κεντρικός χαρακτήρας των αστυνομικών μυθιστορημάτων του σκοτσέζου συγγραφέα S. McBride, αρχιφύλακας Λόγκαν ΜακΡέι, αλλά, αν κρίνουμε από το πρώτο μυθιστόρημα με τίτλο «Ψυχρός Γρανίτης», μπορούμε να πούμε …κάλιο αργά, παρά ποτέ!
     Σ’ αυτό το πρώτο μυθιστόρημα, ο ΜακΡέι, μετά από μακρά περίοδο ανάρρωσης και επούλωσης των τραυμάτων που προκλήθηκαν από μια άγρια επίθεση που δέχτηκε και λίγο έλειψε να του κοστίσει τη ζωή, επιστρέφει στην ενεργό δράση. Είναι χειμώνας και με την επιστροφή του, σε ένα χαντάκι στις όχθες του ποταμού Ντον που διασχίζει την πόλη του Αμπερντίν, βρέθηκε το ακρωτηριασμένο πτώμα του Ντέηβιντ Ριντ, τριών ετών, που αγνοούνταν από τον Αύγουστο. Από ένα καπρίτσιο της τύχης, έλαχε στον Λόγκαν να αναλάβει την υπόθεση. «Αυτή εδώ η υπόθεση υποτίθεται ότι δεν έπρεπε να ανατεθεί σε αυτόν. Όχι την πρώτη μέρα της επιστροφής του. Αλλά οι υπόλοιποι επιθεωρητές του Αμπερντίν βρίσκονταν είτε εκτός πόλεως για εκπαίδευση είτε λιώμα στο μεθύσι στο πάρτι συνταξιοδότησης κάποιου. Δεν ήταν καν παρών στη σκηνή του εγκλήματος ένας ντετέκτιβ επιθεωρητής! Ο επιθεωρητής ΜακΦέρσον, που υποτίθεται ότι θα φρόντιζε να γίνει ομαλά η επάνοδος του Λόγκαν, ήταν απασχολημένος με το να του ράβουν το κεφάλι στη θέση του, μετά την προσπάθεια κάποιου να του το κόψει με ένα μαχαίρι κουζίνας. Οπότε, βρέθηκε ο αρχιφύλακας ντετέκτιβ Λόγκαν ΜακΡέι, να ηγείται μιας σημαντικής έρευνας δολοφονίας και να προσεύχεται στο Θεό να μην τα σκατώσει πριν προλάβει να παραδώσει σε κάποιον άλλον την υπόθεση».
     Όμως οι εξαφανίσεις παιδιών συνεχίζονται. Όπως όλα δείχνουν στους δρόμους της γρανιτένιας πόλης του Αμπερντίν, κυκλοφορεί ένας κατά συρροή δολοφόνος μικρών παιδιών. Κι όσο η αστυνομία δεν μπορεί να επιδείξει ουσιαστική πρόοδο στις έρευνες, τόσο η ανησυχία των κατοίκων αυξάνεται και οι επιθέσεις του Τύπου κατά της «ανίκανης αστυνομίας» γίνονται πιο άγριες. Όλοι όσοι ασχολούνται με την υπόθεση καταλαβαίνουν ότι πρέπει να σταματήσουν τον δολοφόνο, πριν τα σώματα νεκρών παιδιών αρχίσουν να πληθαίνουν.
     Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα με γρήγορο ρυθμό, δράση, ανατροπές κι ένα εξαιρετικά συμπαθή κεντρικό χαρακτήρα, τον αρχιφύλακα Λόγκαν ΜακΡέι, με ελαττώματα, αυτοσαρκασμό, χιούμορ, πάθη, αλλά και ευφυΐα και ένστικτο που τον βοηθούν να λύνει τις υποθέσεις. Ελπίζω ότι σύντομα θα έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε και άλλη μια ιστορία της «σειράς». Κλείνοντας θέλω να συμφωνήσω  με αυτό που γράφει ο σκοτσέζος συγγραφέας για την πόλη στην οποία εκτυλίσσονται τα μυθιστορήματά του. «…το Αμπερντίν δεν είναι τόσο άσχημο όσο φαίνεται. Πιστέψτε με…».

12 Ιουν 2018

ΜΠΑΜΠΗΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ


ΜΠΑΜΠΗΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ

     Ο Μπάμπης Μαυρίδης γεννήθηκε στον Λαγκαδά. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Παιδαγωγικά, στα οποία μετεκπαιδεύτηκε στο διδασκαλείο «Δ. Γληνός» του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο Παιδαγωγικό τμήμα του ίδιου Πανεπιστημίου. Δούλεψε επί πολλά χρόνια ως δάσκαλος, πέντε από τα οποία στο Βέλγιο. Τα τέσσερα τελευταία υπηρέτησε ως σχολικός σύμβουλος. Μελέτες του στην κοινωνιολογία της εκπαίδευσης και τη λογοτεχνία έχουν δημοσιευτεί σε επιστημονικά περιοδικά. Έργα του: «Μισό Μήλο» (2010, Επίκεντρο), «Δεκαπέντε Και Μία Μέρες» (2017, Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη)
 
Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας;
     Η προσπάθειά μου να σκεφτώ και να δώσω εκδοχές απαντήσεων σε πράγματα που συμβαίνουν γύρω μας και δίπλα μας και τα οποία αφορούν ανθρώπινες συμπεριφορές. Τέτοιες που, κατ’ αρχάς, μας εκπλήσσουν, ως μη αναμενόμενες, όταν εκδηλώνονται σε ένα πλαίσιο, το οποίο ούτε τις διευκολύνει, ούτε τις υποθάλπει. Εν τούτοις, εκδηλώνονται. Αυτό σε οδηγεί να σκεφτείς πάνω στην ανθρώπινη φύση και να συζητήσεις τον αντινομικό της χαρακτήρα.

Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα και ποιο είναι αυτό;
     Η λέξη μήνυμα μου φαίνεται πολύ «βαριά». Σκέψεις θέλω να μοιραστώ μόνο και να καταθέσω τη δική μου εκδοχή στο μέγα ζήτημα των ανθρώπινων συμπεριφορών και σχέσεων. Στην πραγματικότητα, εκείνο που θέλω να πω είναι ότι, και χωρίς να υποστηρίζω καθόλου  τη σχετικότητα των αξιών, οφείλουμε να είμαστε κάπως πιο επιεικείς και λιγότερο άτεγκτοι και επικριτικοί σε ό,τι φαίνεται απαράδεκτο ή θεωρείται καταδικαστέο σύμφωνα με τα δικά μας μέτρα. 

Ο κεντρικός γυναικείος χαρακτήρας είναι πολύ ιδιαίτερος. Γνωρίσατε ποτέ μια τέτοια γυναίκα;
     Όλοι οι χαρακτήρες είναι φανταστικοί. Στο μέτρο, όμως, που θέλεις να προβάλεις ιδιαίτερα χαρακτηριστικά «κλέβεις» στοιχεία από χαρακτήρες ανθρώπων που έχεις γνωρίσει. Σε βοηθάει να χτίσεις την προσωπικότητά τους πιο στέρεα. Κινείσαι στον ασφαλή χώρο ενός αληθοφανούς ρεαλισμού.

Σας μοιάζει κάποιος από τους ήρωες σας;
     Όχι ιδιαίτερα. Νομίζω ότι καλό είναι να αποφεύγει κανείς κάτι τέτοιο. Για ένα και μόνο λόγο: Είναι δύσκολο, για να μην πω ακατόρθωτο, να γίνεις αντικειμενικός θεατής του εαυτού σου.

Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;
     Για να απαντήσει κανείς στην ερώτηση, πρέπει, προηγουμένως, να απαντήσει σε μία άλλη: Τι είναι λογοτεχνία; Γνωστού όντος ότι ακόμη δεν έχει βρεθεί ένας κοινά παραδεκτός ορισμός, η απάντηση στην ερώτησή σας βρίσκεται στην παραδοχή της αφετηριακής βάσης του κάθε συγγραφέα. Η δική μου είναι η εξής: Αν θεωρήσουμε ότι η λογοτεχνία είναι κάτι περισσότερο από ένα καθαρό αισθητισμό, τότε εξ’ ορισμού και σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό είναι μια κοινωνική πράξη. Είτε το αντιλαμβάνεται ο συγγραφέας είτε όχι, είτε το παραδέχεται είτε όχι. Αυτό είναι ξεκάθαρο στις περιπτώσεις εκείνες που συνειδητά περιγράφει την κοινωνική πραγματικότητα. Πολύ περισσότερο, όταν, δια των ηρώων του, της ασκεί κριτική και την αξιολογεί. Είναι λιγότερο ξεκάθαρο, και κυρίως στην αντίληψη του συγγραφέα, στις περιπτώσεις που νομίζει ο ίδιος ή οι αναγνώστες ότι επειδή μια ιστορία αναφέρεται σε ανθρώπινες σχέσεις, πάθη και προβλήματα, δεν επιτελείται κοινωνική πράξη. Υπενθυμίζω, προς τούτο, μια από τις βασικές θέσεις της Κοινωνιολογίας. Για να την κάνω πιο μετριοπαθή στη θέση του «όλα», βάζω τη λέξη «αρκετά». «Αρκετά από τα προσωπικά προβλήματα των ανθρώπων είναι, κατά βάση, κοινωνικά.»

Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;
     Συγκίνηση και μια μικρή περηφάνια.

 Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;
     Δεν ξέρω. Τους έχω συναντήσει πολλές φορές έκτοτε, αλλά δεν μου μιλάνε.

Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;
     Ναι, αλλά όχι τόσο έντονα.

Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;
     Η γυναίκα μου και η κόρη μου.

Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;
     Εκείνος/η που αν με συναντούσαν θα μου έκαναν ερωτήσεις. Και κριτική.

Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;
     Κάτι ξεχασμένες ακρούλες. Περισσότερο τις ξαναθυμήθηκα, παρά τις ανακάλυψα.

Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;
     Η ίδια η κατασκευή των χαρακτήρων και η εξέλιξη της πλοκής, που από κάποια στιγμή και μετά με οδηγούσε εκείνη,  με βοήθησαν να καταλάβω ότι οφείλω να είμαι λιγότερο δογματικός και περισσότερο επιεικής με τους ανθρώπους.

Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;
     Πολύ.

Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;
     Με βάση την αρχή «όσοι οι αναγνώστες τόσες και οι αναγνώσεις», αυτό είναι αυτονόητο. Έχω συλλάβει τον εαυτό μου να ομολογεί «κοίτα, ρε παιδί μου, αυτό ούτε που το είχα σκεφτεί.» Και, βέβαια, πρόκειται για κάτι ιδιαίτερα ευχάριστο.

Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;
     Όποιος έχει να μου πει κάτι, είμαι έτοιμος να το δεχτώ. Νιώθω ότι βρίσκομαι μόνιμα σε κατάσταση «κριτικής» μαθητείας. Έχω, θέλω να πω, ένα διαμορφωμένο, λίγο ως πολύ, πλαίσιο αξιολόγησης. Θαυμάζω πολλούς∙ όχι αναγκαστικά τους προβεβλημένους.

Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;
     Ούτε εύκολη ούτε δύσκολη. Είναι γοητευτική και επίπονη.
Ένα μοναχικό και ηδονικό ταξίδι στην ακατόρθωτη πορεία της ολοκλήρωσης.

Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;
     Κάτι μισοέτοιμο και… πολλές ιδέες. Αν ο χρόνος μου κάνει το χατίρι…

Σας ευχαριστώ πολύ!



6 Ιουν 2018

ΙΡΕΝ


ΙΡΕΝ
ΠΙΕΡ ΛΕΜΕΤΡ
Μετάφραση: ΚΛΑΙΡ ΝΕΒΕ
Εκδόσεις: ΜΙΝΩΑΣ
Σελ. 509, Απρίλιος 2018

     Το πρώτο βιβλίο της άτυπης σειράς με πρωταγωνιστή τον επιθεωρητή Καμίγ Βεροβέν, κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες. Τα άλλα δύο που κυκλοφορούν (δεν εκδόθηκαν με «σωστή» σειρά, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία, αφού διαβάζονται αυτόνομα) είναι τα «Αλέξ» και «Ανν», ενώ το τέταρτο με τίτλο «Rosy et John», αναμένεται να κυκλοφορήσει στο τέλος αυτού του έτους.
     Ο ντετέκτιβ Βεροβέν, που υπηρετεί στο τμήμα Ανθρωποκτονιών του Παρισιού, είναι ιδιόρρυθμος, αντισυμβατικός και εύκολα παραβαίνει κανόνες και κανονισμούς, φτάνει να πετύχει τον στόχο του, που είναι η εξιχνίαση κάποιου εγκλήματος, αναλαμβάνοντας όμως πλήρως την ευθύνη των πράξεών του και γι’ αυτό συχνά βρίσκεται με το ένα πόδι έξω από το Σώμα.
     Ο Βεροβέν έχει μια ιδιαίτερη εμφάνιση  («…τα χιλιάδες τσιγάρα που κάπνιζε η μητέρα του… έγιναν η αιτία της εμβρυικής υποτροφίας που στιγμάτισε τον Καμίγ από τη γέννησή του…») αφού ως ενήλικος πια, δεν ξεπέρασε σε ύψος το 1,45. «Στα σαράντα του, αυτός ο μικροσκοπικός άντρας με το μακρόστενο, θλιμμένο πρόσωπο, με τη μεγάλη καράφλα», γνώρισε την Ιρέν και η ζωή του άλλαξε. Την αγάπησε βαθιά και αυτή ανταποκρίθηκε στα αισθήματά του. Μάλιστα εδώ και λίγους μήνες του ανακοίνωσε ότι είναι έγκυος και σύντομα θα γίνει πατέρας.
     Όμως το έγκλημα στους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας δεν σταματά. Ο νέος πονοκέφαλος του Βεροβέν, είναι ένας παρανοϊκός δολοφόνος, που αναπαριστά φόνους, όπως αυτοί περιγράφονται σε παλιότερα αστυνομικά μυθιστορήματα. Να ανοίξω εδώ μια παρένθεση και να πω ότι με την αναφορά του σε μεγάλα ονόματα του είδους, ο Λεμέτρ προφανώς θέλει να αποτίσει ένα «φόρο τιμής» σε κάποιους από τους πρωτοπόρους της αστυνομικής λογοτεχνίας. Όταν ο τρόπος δράσης γίνεται γνωστός, ο Τύπος δίνει όνομα στον δολοφόνο: ο μυθιστοριογράφος! «Τελικά η υπόθεση του «Μυθιστοριογράφου» αποδεικνύεται ιδιότυπη από κάθε άποψη. Κατ’ αρχάς από την ίδια τη φύση των εγκλημάτων: η αστυνομία έχει ήδη βρει τα πτώματα τεσσάρων γυναικών (μεταξύ των οποίων ένα στη Σκοτία), οι οποίες δολοφονήθηκαν κάτω από φρικτές συνθήκες. Ιδιότυπη επίσης εξαιτίας του τρόπου δράσης του δολοφόνου (θεωρείται πλέον δεδομένο ότι αναπαράγει στην πραγματικότητα φόνους που περιγράφονται σε αστυνομικά μυθιστορήματα). Ιδιότυπη τέλος ως προς τις μεθόδους που ακολουθεί η αστυνομία γι’ αυτή την έρευνα».
     Ο Βεροβέν, θα κάνει ότι είναι δυνατόν για να εξιχνιάσει τα εγκλήματα και προσπαθεί να έρθει σε «επαφή» με τον δολοφόνο μέσω… μικρών αγγελιών, στις οποίες φροντίζει να ικανοποιεί το «εγώ» του. Όμως έντρομος θα διαπιστώσει ότι η προσωπική του ζωή και η αγαπημένη του Ιρέν, αποτελούν μέρη του ανατριχιαστικού σεναρίου που έχει επινοήσει αυτός ο παρανοϊκός  άνθρωπος. Και τότε θα πρέπει να εντείνει τις έρευνες, γιατί ο χρόνος που απομένει δεν είναι αρκετός…
     Ο Λεμέτρ, δίκαια θεωρείται από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους συγγραφείς, κάτι που «αποδεικνύει» και σ’ αυτό το μυθιστόρημα. Ο καταιγιστικός, κινηματογραφικός ρυθμός, το έντονο σασπένς, οι εξαιρετικοί χαρακτήρες, η μοναδική του γραφή που δεν σου δίνει καμιά ευκαιρία θα αφήσεις το βιβλίο από τα χέρια σου και μια μεγάλη-και ιδιαίτερα ευφυής στη σύλληψή της- ανατροπή στις τελευταίες σελίδες, κατατάσσουν το «Ιρέν» στα κορυφαία αστυνομικά μυθιστορήματα των τελευταίων ετών.       

31 Μαΐ 2018

ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ


ΤΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ
ROBERT WITTMAN/DAVID KINNEY
Μετάφραση: ΓΙΑΝΝΑ ΣΚΑΡΒΕΛΗ
Εκδόσεις ΠΕΔΙΟ
Σελ. 572,  2016

     Την ιστορία της αναζήτησης του ημερολόγιου του Άλφρεντ Ρόζενμπεργκ, περιγράφουν στο βιβλίο τους οι αμερικανοί συγγραφείς R. Wittman και D. Kinney.
     Ο Α. Ρόζενμπεργκ, υπήρξε σημαίνον στέλεχος του ναζιστικού κόμματος κι έχαιρε της πλήρους εμπιστοσύνης και στήριξης του Χίτλερ, ο οποίος τον θεωρούσε τον κορυφαίο θεωρητικό και διαμορφωτή της ιδεολογίας των ναζί. Το ότι δεν είναι πολύ γνωστός στο ευρύ κοινό, οφείλεται στο ότι δεν ήταν άνθρωπος της «δράσης», όπως τον κατηγορούσαν και οι εσωκομματικοί του αντίπαλοι. Όμως υπήρξε από τους βασικούς κατηγορούμενους στη δίκη της Νυρεμβέργης, κι ένας από αυτούς που καταδικάστηκαν σε θάνατο κι εκτελέστηκαν τη νύχτα της 15ης προς τη 16η Οκτωβρίου του 1946. Ο Ρόζενμπεργκ κατηγορήθηκε ότι «Αν μη τι άλλο, έθεσε τα θεμέλια για το Ολοκαύτωμα. Άρχισε να δημοσιεύει τις δηλητηριώδεις ιδέες του για τους Εβραίους το 1919 και ως εκδότης της εφημερίδας του κόμματος και συγγραφέας άρθρων, φυλλαδίων και βιβλίων, διέδωσε το μήνυμα του μίσους που εξέπεμπε το κόμμα».
     Ο Ρόζενμπεργκ τηρούσε ημερολόγιο στο οποίο κατέγραφε με λεπτομέρειες τα όσα διαμείβονταν στις συναντήσεις του με τον Χίτλερ και άλλα στελέχη του ναζιστικού κόμματος καθώς και σκέψεις του για την Γερμανία και την Ευρώπη μετά το τέλος του νικηφόρου-όπως πίστευε-πολέμου.
     Στις αρχές του Απριλίου του 1945, αμερικανικές δυνάμεις στην Βαυαρία, ανακάλυψαν ότι στα υπόγεια ενός παλατιού που είχε οικειοποιηθεί ένα στέλεχος των ναζί «πίσω από έναν σφραγισμένο ψευδοτοίχο από μπετόν, βρισκόταν κρυμμένο ένα χρυσορυχείο απόρρητων ναζιστικών εγγράφων. Τα αρχεία γέμιζαν μια τεράστια κρύπτη. Και όσα δεν χωρούσαν μέσα ήταν στοιβαγμένα σε όλο το δωμάτιο». Τα έγγραφα, ήταν το προσωπικό αρχείο του Ρόζενμπεργκ. Ανάμεσά τους και το ημερολόγιό του. «Ήταν ένα χειρόγραφο πεντακοσίων σελίδων… Ξεκινούσε το 1934, έπειτα από ένα χρόνο εξουσίας του Χίτλερ και τελείωνε μια δεκαετία αργότερα, λίγους μήνες πριν τη λήξη του πολέμου. Από τα σημαντικότερα υψηλόβαθμα στελέχη του Γ! Ράιχ, τέτοια ημερολόγια άφησαν μόνο ο Ρόζενμπεργκ, ο υπουργός Προπαγάνδας Γιόζεφ Γκέμπελς και ο ανελέητος γενικός κυβερνήτης της κατεχόμενης Πολωνίας Χανς Φρανκ. Οι υπόλοιποι, πήραν τα μυστικά τους στον τάφο τους. Το ημερολόγιο του Ρόζενμπεργκ υποσχόταν να ρίξει φως στους μηχανισμούς του Γ! Ράιχ, από την οπτική γωνία ενός ανθρώπου που δρούσε στα ανώτατα επίπεδα του ναζιστικού κόμματος για σχεδόν ένα τέταρτο του αιώνα».
     Μετά το τέλος των δικών της Νυρεμβέργης, όλα τα ναζιστικά έγγραφα που βρήκαν οι αμερικανοί μεταφέρθηκαν στις ΗΠΑ, όπου φωτογραφήθηκαν κι έγιναν μικροφίλμ. Στη συνέχεια επιστράφηκαν στη Γερμανία. Όμως οι ιστορικοί που ήθελαν να μελετήσουν τα έγγραφα αυτά, δεν έβρισκαν πουθενά το ημερολόγιο, που είχε μυστηριωδώς εξαφανιστεί. Έμεινε κρυμμένο για σχεδόν εβδομήντα χρόνια, για να φτάσει μετά από μια δεκαετή κινηματογραφική αναζήτηση στα χέρια ενός πρώην πράκτορα του FBI για να παραδοθεί στη συνέχεια στο Μουσείο Ολοκαυτώματος και στην ιστορική έρευνα.
     Μέσα από την αφήγηση της ιστορίας της εξαφάνισης και της εύρεσης του ημερολογίου, παρακολουθούμε μεγάλης σημασίας ιστορικά γεγονότα: τη διάβρωση και τη δηλητηρίαση με κηρύγματα μίσους της γερμανικής κοινωνίας που οδήγησαν τους ναζί στην εξουσία το 1933, τις διεργασίες και τις μεθόδους ενίσχυσης του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος καθώς και της εδραίωσης του Χίτλερ στην ηγεσία του, τις συναντήσεις του Χίτλερ με τους στενούς του συνεργάτες για τις οποίες μέχρι την εύρεση του ημερολογίου δεν υπήρχαν πολλές πληροφορίες, τις εσωκομματικές εντάσεις και τα «μαχαιρώματα» στα ανώτατα κλιμάκια, την εισβολή στην ΕΣΣΔ, την επιχείρηση λεηλασίας έργων τέχνης και βιβλίων από κάθε ευρωπαϊκή χώρα, το πώς σχεδιάστηκε το Ολοκαύτωμα.
     Το εξαιρετικό αυτό βιβλίο, αν και είναι ιστορικό, είναι τόσο καλογραμμένο που διαβάζεται σαν μυθιστόρημα. Περιλαμβάνει αρκετές-κάποιες είναι σπάνιες-φωτογραφίες, πλήθος σημειώσεων και δύο παραρτήματα. Το πρώτο είναι ένα χρονολόγιο του Γ! Ράιχ και το δεύτερο είναι ένας πίνακας με τα ονόματα των πρωταγωνιστών της ιστορίας που περιγράφει. Συνιστάται σε κάθε φιλίστωρα-και όχι μόνο-αναγνώστη.

25 Μαΐ 2018

ΑΙΜΑΤΟΒΑΜΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ


ΑΙΜΑΤΟΒΑΜΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ
Η ΕΥΡΩΠΗ ΜΕΤΑΞΥ ΧΙΤΛΕΡ ΚΑΙ ΣΤΑΛΙΝ
TIMOTHY SNYDER
Μετάφραση: ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΠΑΣ
Εκδόσεις: ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Σελ. 565, Ιανουάριος 2018

     Επανακυκλοφόρησε σε δεύτερη έκδοση η μελέτη του διεθνούς κύρους ιστορικού, συγγραφέα και καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Γέιλ, T. Snyder.
     Στη μελέτη αυτή, ο συγγραφέας εξετάζει και αναλύει μια τραγική περίοδο της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας: την εξόντωση πολλών εκατομμυρίων ανθρώπων (περίπου 14 εκατ.!!), από το χιτλερικό και σοβιετικό καθεστώς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. «Ο τόπος στον οποίο συντελέστηκε αυτό το έγκλημα, αυτό που αποκαλώ «αιματοβαμμένες χώρες», καλύπτει μια τεράστια έκταση από την κεντρική Πολωνία έως τις δυτικές επαρχίες της Ρωσίας, περιλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και της Βαλτικές χώρες». Ο χρόνος στον οποίο εξελίσσονται οι επιχειρήσεις εξόντωσης, είναι από το 1933, όταν εδραιώνονται τα δύο τόσο διαφορετικά ιδεολογικά καθεστώτα, που όμως μετέρχονται «μεθόδους που δεν διέφεραν ουσιαστικά μεταξύ τους», μέχρι την συντριπτική ήττα των χιτλερικών στο Ανατολικό μέτωπο, το 1945.
     Το τι υπέστησαν οι εβραίοι από τις ιδεοληπτικές εμμονές του ναζιστικού καθεστώτος και των ηγετών του, στα κρεματόρια και στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, είναι λίγο-πολύ γνωστό. Αυτό που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι το ότι: «Στα θύματα των Γερμανών κατά τη διάρκεια του πολέμου περιλαμβάνονται και αρκετά εκατομμύρια μη εβραίοι: περισσότεροι από 3 εκατομμύρια σοβιετικοί αιχμάλωτοι πολέμου και περίπου 1 εκατομμύριο πολίτες πολιορκημένων πόλεων πέθαναν από την πείνα και τις κακουχίες, ενώ κάτι λιγότερο από 1 εκατομμύριο άμαχοι, κυρίως Πολωνοί και Λευκορώσοι, ήταν εκείνοι που εκτελέστηκαν στο πλαίσιο της πολιτικής αντιποίνων».
     Από την άλλη πλευρά, μετά το άνοιγμα των αρχείων που για χρόνια είτε παρέμεναν ερμητικά κλειστά, είτε βρίσκονταν στο ημίφως, έγιναν γνωστά γεγονότα που αφορούν τη σταλινική περίοδο του σοβιετικού καθεστώτος. «…οι μαζικές δολοφονίες που έγιναν με εντολή ή έγκριση του Στάλιν δεν ήταν λιγότερες απ’ ότι εκείνες των ναζί. Μάλιστα εν καιρώ ειρήνης ήταν πολύ περισσότερες. Στο όνομα του «εκσυγχρονισμού» και της εκβιομηχάνισης της χώρας, ο Στάλιν δεν δίστασε να αφήσει περισσότερους από 3 εκατομμύρια Σοβιετικούς πολίτες να λιμοκτονήσουν (κυρίως στην Ουκρανία) και να εξοντώσει περίπου 750.000 πολίτες κατά τη διάρκεια των εκκαθαρίσεων της δεκαετίας το 1930».
     Μια εξαιρετική μελέτη, στην οποία δεν παρατίθενται μόνο «ξερά» στατιστικά στοιχεία ή επίσημα ντοκουμέντα. Αντίθετα, η έρευνα που έκανε ο συγγραφέας, δίνει στον αναγνώστη «την ευκαιρία, μεταξύ άλλων, «να ακούσει τις φωνές» των θυμάτων, αλλά κι εκείνες συγγενών και φίλων τους. Επίσης, θα έχει την ευκαιρία να πληροφορηθεί ποιοι ακριβώς ήταν αυτοί που έδιναν τις εντολές για την εξόντωση και ποιοι ήταν οι εκτελεστές αυτών των εντολών».
     Το βιβλίο περιλαμβάνει εκτενέστατη ξενόγλωσση βιβλιογραφία, στην οποία επισημαίνονται τα βιβλία που κυκλοφόρησαν σε ελληνική μετάφραση και διαφωτιστικοί χάρτες των περιοχών που αναφέρονται στο κείμενο.  

19 Μαΐ 2018

ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΚΑΙ ΜΙΑ ΜΕΡΕΣ


ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΚΑΙ ΜΙΑ ΜΕΡΕΣ
ΜΠΑΜΠΗΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ
Εκδόσεις Ε.Ο. ΛΙΒΑΝΗΣ
Σελ. 477, 2017

     Το δεύτερο βιβλίο του εκπαιδευτικού Μ. Μαυρίδη, είναι αυτό που σας παρουσιάζω σήμερα.
     Είναι η ιστορία μια εγωκεντρικής γυναίκας, της ζωγράφου Ε. Καζέλη από τη Θεσσαλονίκη και όσων αυτή προκαλεί με τη συμπεριφορά της. «Η Ελβίρα Καζέλη, στα τριάντα πέντε της, παντρεμένη με τον Περικλή Ρουμελιώτη και μητέρα ενός γιου πέντε ετών, ήταν σίγουρη για ένα πράγμα: Σε κανέναν δε θα έδινε την ευκαιρία να νομίσει ότι δεν κάνει αυτή κουμάντο, ότι υπάρχει πιθανότητα να μην έχει πάντα δίκιο και ότι, εφόσον αυτή το αποφασίσει, εκείνος δεν θα υποκύψει στη γοητεία της. Να υποκύψει τόσο, που αυτή θα ορίζει απόλυτα τη θέλησή του. Ήταν υπαρξιακή της ανάγκη να ναρκισσεύεται… Να επιβεβαιώνει τον εαυτό της τη δυνατότητα να γοητεύει να δημιουργεί θύματα και μετά να τα πετάει… Στην αρχή ρουφούσε σαν την αράχνη αχόρταγα και μεθοδικά τη θέλησή τους… στη συνέχεια έφτυνε και την τελευταία σταγόνα του αυτοσεβασμού τους… Συνεπώς τα πάντα και οι πάντες έπρεπε να περιστρέφονται γύρω από αυτήν. Και μόνο σε όσους περιστρέφονταν με τη μεγαλύτερη συχνότητα, έκανε τη χάρη να δείξει μια βαριεστημένη ευαρέσκεια… Η δική της ανάγκη ήταν να κατακτά. Εκεί άρχιζε και τελείωνε το ενδιαφέρον της. Αντιλαμβανόταν τους άντρες σαν αναλώσιμα υλικά».
     Ένας από τους άντρες που έπεσαν στα δίχτυα της γοητείας της, είναι και ο οικονομολόγος Ισίδωρος Φωμπέρ «γιος του Ζεράρ Φωμπέρ, Γάλλου αρχαιολόγου, που μετά τις πρώτες ανασκαφικές του απόπειρες στην Ελλάδα, αποφάσισε ότι για να τις ολοκληρώσει, έπρεπε να εγκατασταθεί μόνιμα στη χώρα. Παντρεύτηκε τη βοηθό του, Ελένη Γαβριηλίδη. Ο Ισίδωρος ήταν το μοναχοπαίδι τους». Ο Ισίδωρος, είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Αθήνας και είναι παντρεμένος με την Αθηνά, με την οποία έχουν μια εξαιρετική σχέση. Γνωρίζει την Καζέλη σε μια έκθεση έργων της, γοητεύεται από αυτήν και σύντομα αρχίζουν να βλέπονται. Όταν η Αθηνά αντιλήφθηκε ότι κάτι συμβαίνει με τον άντρα της, μάζεψε τα πράγματά της κι επέστρεψε στη γενέτειρά της, μια μικρή πόλη κοντά στη Θεσσαλονίκη.
     Λίγο καιρό μετά και αφού η Καζέλη κατά πως συνήθιζε έδιωξε τον Ισίδωρο, αυτός πηγαίνει να βρει την Αθηνά μετανιωμένος, για να κάνει μια προσπάθεια επανασύνδεσης. Από ένα παιχνίδι της μοίρας, το ίδιο χρονικό διάστημα, στην πόλη βρίσκεται και η Καζέλη, που εκθέτει έργα της σε αίθουσα του ξενοδοχείου που επέλεξε να μείνει ο Ισίδωρος. Που όσο κι αν έχει προσπαθήσει να απεμπλακεί από τα πλοκάμια της γοητείας της ζωγράφου, δεν τα έχει καταφέρει ολοκληρωτικά.
     Η κατάσταση περιπλέκεται όταν η Καζέλη βρίσκεται νεκρή! Τις έρευνες αναλαμβάνει ο αστυνόμος Δούκας, φίλος του Ισίδωρου, ο οποίος θεωρείται από τους βασικούς υπόπτους. «Οι έρευνες του αστυνόμου Δούκα για την εξιχνίαση της υπόθεσης διαρκούν δεκαπέντε μέρες. Στις δύο παράλληλες πορείες, της επανασύνδεσης και της εξιχνίασης, οι υπόγειοι δρόμοι που διαμορφώνουν την πραγματικότητα της πόλης διασταυρώνονται με τις προσωπικές διαδρομές επιφανών, αφανών και περιθωριακών, φέρνοντας στο φως μια κοινωνική τοιχογραφία μυστικών, υποκρισίας και ευτέλειας. Και ύστερα έρχεται η δέκατη έκτη μέρα…».
     Ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα, στο οποίο ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ευφυώς τον μύθο, για να θέσει το θέμα των ανθρώπινων σχέσεων σε όλο τα φάσμα τους (ερωτικές, συντροφικές, συγγενικές, φιλικές, κοινωνικές κλπ) και πως αυτές μας αναγκάζουν να έχουμε τη μία ή την άλλη συμπεριφορά και επηρεάζουν την εν γένει πορεία μας στη ζωή. Ειδική μνεία θέλω να κάνω, στην πολύ καλή χρήση της ελληνικής γλώσσας από τον συγγραφέα, η οποία σε κάποιες άλλες περιπτώσεις έχει κακοπάθει.  
       

13 Μαΐ 2018

ΕΛΕΝΗ ΜΠΕΝΤΙΛΛΑ


ΕΛΕΝΗ ΜΠΕΝΤΙΛΛΑ

     Η Ελένη Μπεντίλλα γεννήθηκε το 1956 στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε οικονομικές επιστήμες στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος. Ασχολήθηκε με την καλλιτεχνική φωτογραφία. Έχει εκθέσει έργα της ατομικά και συλλογικά, ενώ έχει βραβευτεί σε πανελλήνιους και διεθνείς διαγωνισμούς. Έργα της: «Συνάντησα Πρόσωπα Της Πόλης Μου» (1997, Οργανισμός Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης), «Το Βάζο Με Τις Εικόνες» (1998, Μπίμπης), «Τα Κορίτσια Μεγάλωσαν Πια!» (2001, Ελληνικά Γράμματα), «Ένας Χρόνος Με Τη Μόνα Λίζα» (2008, Εμπειρία), «Θα Σε Περιμένω» (2009, Εμπειρία), «Οι Παραβάτες» (2011, 2017 Εμπειρία), «Ο Φιλοξενούμενος» (2014, Ε. Ο. Λιβάνης), «Θα Σε Περιμένω» (2016, Εμπειρία), «Έγκλημα Στο Αρχείο» (2017, Ωκεανίδα).

Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας;
     Συνήθως εμπνέομαι από προσωπικά μου ερωτήματα που δεν έχουν απαντηθεί επαρκώς και αναζητώ βοήθεια από τους ήρωές μου. Για το συγκεκριμένο μυθιστόρημα έμπνευση υπήρξε το ερώτημα «ποια είναι η αντίδραση των θυμάτων μιας οικογενειακής τραγωδίας;» Δηλαδή, τι θα κάνουν τα παιδιά μιας οικογένειας που τη βαραίνουν ένα έγκλημα και μια προδοσία;

Μεγάλο μέρος της πλοκής διαδραματίζεται στην Ελβετία. Η επιλογή της χώρας είναι τυχαία ή υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος;
     Η επιλογή δεν είναι τυχαία, όπως και τίποτα δεν είναι τυχαίο        άλλωστε σε ένα μυθιστόρημα με άρωμα αστυνομικής περιπέτειας.

Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα με αυτό και ποιο είναι αυτό;
     Με την επιλογή της χώρας θέλω να εξυπηρετήσω τη λογική και τις ανάγκες της κεντρικής μου ηρωίδας που είναι πλούσια και γνωρίζει την Ελβετία από παλιά. Έχει μια φίλη εκεί όπου μπορεί να μείνει το κρίσιμο διάστημα γι’ αυτήν που είναι η γέννηση του παιδιού της μετά από την τραγωδία στην οικογένεια. Επίσης με την ευκαιρία, φωτίζονται καταστάσεις, εικόνες και ίσως «μύθοι» μιας χώρας που δεν είναι τόσο οικεία σε αρκετούς αναγνώστες. Επίσης καθόλου τυχαία, παίζει έναν εξίσου σημαντικό ρόλο στην πλοκή μου και μια άλλη χώρα, φτωχότερη, η Βοσνία. Θέλω να μιλήσω για τη μοίρα κάποιων πληθυσμών που βρέθηκαν «αθώοι» στο επίκεντρο διασταυρούμενων πυρών. (Όπως και οι βασικοί μου ήρωες)

Με το βιβλίο σας αυτό αλλάζετε θεματολογία και στρέφεστε στο crime story. Γιατί συνέβη αυτό και θα υπάρξει συνέχεια στο συγκεκριμένο είδος;
     Νομίζω πως είναι στη φύση μου να δημιουργώ αγωνία με τον τρόπο που αφηγούμαι και «στήνω» μια οποιαδήποτε ιστορία. Έτσι φαίνεται πως έχει ωριμάσει η στιγμή να ασχοληθώ πιο σθεναρά με την «αστυνομική» πλοκή.

Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;
     Οποιοδήποτε προϊόν καλλιτεχνικής έκφρασης αναγκαστικά γίνεται κοινωνική πράξη εφόσον αφορά τους πολλούς, έξω από την ατομική ζωή των δημιουργών.  

Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;
     Χα, ήταν μια αλαζονεία πρώτου μεγέθους! Νόμιζα ότι εκπλήρωνα στόχους και οράματα αιώνων! Αν συμπληρώνατε την ερώτηση για τα επόμενα έργα... που φτάνουν αισίως τον αριθμό «δέκα», θα σας έλεγα πως κάθε φορά νιώθω και «λιγότερη» απέναντι στο θέμα μου. Γιατί η ζωή μεγαλώνει συνέχεια σε θέματα και προβλήματα και εγώ μεγαλώνω μαζί της και η αλαζονεία της πρώτης φοράς κατακρημνίζεται, ευτυχώς.
 
 Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;
     Εξακολουθούν να ζούνε στην παρέα μου για πάντα. Και η συγγραφή βέβαια δεν τελειώνει ποτέ.

Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;
     Απαραίτητα, αφού είναι γεννήματα των δικών μου ψυχολογικών καταστάσεων και αναζητήσεων. Παίζω τους ρόλους τους σαν να ήμουν ηθοποιός.

Σας μοιάζει κάποιος από τους ήρωες σας;
     Όλοι μου μοιάζουν, σε κάποιο από τα χαρακτηριστικά μου.

Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;
     Ο άντρας μου, κάποιες φίλες μου και παλιότερα ο μεγαλύτερος γιος μου.

Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;
     Αυτός που θα παίξει στην πλοκή της ιστορίας ισότιμα με τους ήρωες και τον συγγραφέα.

Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;
     Ανακαλύπτοντας τον εαυτό μου, γράφω.

Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;
     Πάρα πολλές φορές θεωρώ κάτι ακριβές και σίγουρο και στην πορεία αποδεικνύεται το αντίθετο. Η συγγραφή για ένα μυθιστόρημά μου διαρκεί συνήθως δυο χρόνια, οπότε γίνεται ένας πόλεμος ανάμεσα σε ιδέες, πεποιθήσεις και συμπεράσματα.

Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;
     Όταν διάβασα τους Αδελφούς Καραμαζόφ αναφώνησα πως δεν χρειάζεται να διαβάσω κάτι περισσότερο!

Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;
     Δεν υπάρχουν αναγνώστες «μου». Μου αρέσει να συνομιλώ με τον καθένα είτε διαβάζει τα βιβλία μου είτε όχι. Άλλωστε και το γράψιμο ένα είδος συνομιλίας προκαλεί.

Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;
     Βέβαια, αρκετές φορές! Ευτυχώς που γίνεται αυτό γιατί αποδεικνύεται πως είμαστε συνεργάτες εν τέλει.

Σε ποιόν ανήκει το βιβλίο; Στον συγγραφέα ή στον αναγνώστη;
     Το τελικό προϊόν ανήκει στα ράφια μιας βιβλιοθήκης. Είτε ιδιωτικής, ή ακόμα καλύτερα, δημόσιας. Με άλλα λόγια στον αναγνώστη, από εδώ μέχρι την αιωνιότητα!

Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;
     Δύσκολη, αλλά εξαιρετικά γοητευτική. Το μυθιστόρημα είναι ένα παιγνίδι με πολλαπλούς ρόλους έξω από το καβούκι του εαυτού μου. Σαν όλες τις τέχνες. Το θέατρο, τη μουσική, τη ζωγραφική, τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο. Σαν τέχνη λοιπόν, απαιτεί να μάθεις πολύ καλά τα εργαλεία σου. Δηλαδή τα ρήματα, τα ουσιαστικά, τα επίθετα, τα επιρρήματα, τις αντωνυμίες και τα σημεία στίξης. Η ομορφιά της λογοτεχνίας κατακτιέται με τη γλώσσα που προσφέρει πληρότητα και σαφήνεια. 

Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;
    Ναι, υπάρχει. Όλοι οι τεχνίτες δεν κρατούν υλικά στο συρτάρι τους;

Σας ευχαριστώ πολύ!