ΕΤΣΙ ΤΑ ΓΝΩΡΙΣΑ, ΕΤΣΙ ΤΑ ΑΓΑΠΗΣΑ

ΝΙΚΟΣ ΓΚΡΟΣΔΑΝΗΣ
Εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
ΣΕΛ. 371, Δεκέμβριος 2023

      Ο Νίκος Γκροσδάνης, που γεννήθηκε στο Πράβι (Ελευθερούπολη) του Παγγαίου, μια κωμόπολη που βρίσκεται περίπου 15 χλμ. μακριά από την Καβάλα, ήταν «διαφορετικός» από τους συνομηλίκους του. Λάτρευε τον κινηματογράφο από πολύ νεαρή ηλικια, κι έκανε ότι ήταν δυνατό, για να εξασφαλίσει τις λίγες δραχμές που χρειαζόταν για να πάει με το λεωφορείο στην Καβάλα και να δει ταινίες, κυρίως του ελληνικού κινηματογράφου. Μέσα από τις ταινίες, ήρθε σε επαφή και με άλλες μορφές της Τέχνης, όπως με τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, τον οποίο στη συνέχεια γνώρισε προσωπικά. «Δεν είναι λίγες οι φορές που αναρωτιέμαι ποια θα ήταν η πορεία της ζωής μου αν στο διάβα μου δεν γνώριζα τον Μάνο Χατζιδάκι. Πρώτα μέσα από τη μουσική του και αργότερα τον ίδιο προσωπικά για να ακολουθήσω τον δρόμο που εκείνος μου χάραζε με ότι εισέπραττα μέσα από τη μουσική του και μέσα από εκείνα τον άκουγα να λέει κατά καιρούς».

     Η Τέχνη, στα δύσκολα χρόνια του ’60, υπήρξε η μοναδική του απαντοχή. «Μεγαλώνοντας σε ένα σπίτι που ανήκε στους πολιτικά ηττημένους εκείνης της εποχής, δεν ήταν λίγα τα προβλήματα που αντιμετωπίζαμε. Εκείνα τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’60 ήταν σκληρά, μόνο που σαν παιδί δεν καταλάβαινα και πολύ καλά γιατί συνέβαιναν όλα αυτά και ίσως γι’ αυτό ζητούσα τη βοήθεια της όποιας μαγείας μου προσέφεραν τα όποια ενδιαφέροντα που συνεχώς ανακάλυπτα μέσα από τους δρόμους της Τέχνης».

     Η αναζήτηση εργασίας και καλύτερων συνθηκών ζωής, όταν μεγάλωσε λίγο, τον έφεραν στην Θεσσαλονίκη. Εκεί βρήκε εργασία στο εμβληματικό και πολυτελές ξενοδοχείο Μεντιτερανέ Παλλάς. (το ξενοδοχείο, που βρισκόταν επί της λεωφόρου Νίκης, δεν υπάρχει σήμερα, αφού με τον σεισμό του Ιουνίου του 1978 υπέστη σοβαρές ζημίες και κατεδαφίστηκε. Το 1997, λίγα μόλις μέτρα δυτικότερα, ξεκίνησε τη λειτουργία του το επίσης πολυτελές ξενοδοχείο 5 αστέρων Mediterranean Palace). «Τουλάχιστον  στην εργασία μου περνούσα αρκετά καλά και ήταν φορές που είχα την αίσθηση πως σπούδαζα σε ένα μεγάλο πανεπιστήμιο με όλα αυτά που ζούσα εκεί μέσα και μάθαινα παράλληλα. Το στέκι αυτό της μπουρζουαζίας με το όνομα «Μεντιτερανέ Παλλάς» μου έδινε τη δυνατότητα της εργασίας και παράλληλα των σπουδών με τόσους σημαντικούς ανθρώπους που γνώριζα από κοντά […] Ποιους να πρωτοθυμηθώ και που να τους χωρέσει όλους ετούτο το χαρτί. Πρώτα απ’ όλα τους δασκάλους μου, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Γιάννη Ρίτσο, τη Μελίνα, τον Ντασέν, τον Ελύτη, τον Κούνδουρο, τον Βούλγαρη, την Ιωάννα Καρυστιάνη, τη Μαρία Φαραντούρη, τη Δέσπω και τον Μίνω Βολανάκη, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Γιώργο Ιωάννου…».

     Τις αναμνήσεις από την γνωριμία του και τις συζητήσεις που έκανε με αυτά τα «μυθικά» πρόσωπα, αλλά και πολλούς άλλους που έπαιξαν σημαντικότατο και κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, τις διηγούνταν στην οικογένειά του, σε γνωστούς και φίλους. Οι οποίοι τον παρότρυναν να τις καταγράψει για να μην χαθούν στη λήθη του χρόνου. Έτσι, με τη βοήθεια του τεράστιου αρχείου που δημιούργησε για πολλούς από αυτούς, γράφτηκε αυτός ο πολύτιμος από πολλές απόψεις τόμος, που μας δίνει τη δυνατότητα να έρθουμε σε επαφή με μια ακόμη πτυχή της προσωπικότητας ανθρώπων του ελληνικού πολιτισμού και την Τέχνης!     

ΜΕΡΟΝΥΧΤΑ ΕΦΗΜΕΡΙΑΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΛΥΣΙΜΑΧΟΥ
Εκδόσεις ΑΝΑΛΕΚΤΟ
Σελ. 442, Ιανουάριος 2024

      Το πρώτο βιβλίο του συμπολίτη γιατρού Α. Λυσιμάχου με τίτλο «Μερόνυχτα Εφημερίας» κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό.

     Όταν ο συγγραφέας αυτού του βιβλίου έφτασε στο τέλος του εργασιακού του βίου και θέλησε να πάρει τη σύνταξή του, έμπλεξε στα δίχτυα της γραφειοκρατίας. Για να βρει λύση, αποφάσισε να απευθυνθεί σε δικηγόρο. Η νεαρή δικηγόρος Ελένη Φιλίππου, του εξήγησε τα βήματα που θα πρέπει να κάνουν. Σε μία από τις συναντήσεις τους, του είπε ότι και ο πατέρας της ήταν γιατρός, αλλά δυστυχώς πέθανε σχετικά νωρίς. Είχε αφήσει όμως, ένα ημερολόγιο, το οποίο η οικογένεια αποφάσισε να εκδώσει, αφού θεωρούσε ότι ήταν ενδιαφέρον. «Μου είπε πως αυτή και ο σύζυγός της είχαν πάρει την απόφαση να κυκλοφορήσουν αυτό που ο πατέρας της το είχε ονομάσει «Μερόνυχτα Εφημερίας» και που στην ουσία ήταν το ημερολόγιό του. Ήθελαν τη βοήθεια ενός γιατρού για να νοικοκυρευτεί το κείμενο και για να γίνουν όσες επεξηγήσεις χρειάζονταν στα ιατρικά, τεχνικά του θέματα. Έπρεπε να γίνουν οι αναγκαίες αλλαγές στα ονόματα και όπου αλλού αυτό θα ήταν απαραίτητο, ώστε να μην υπάρξουν προβλήματα με τα προσωπικά δεδομένα των ατόμων που αναφέρονταν στην πορεία του κειμένου […] Με παρακάλεσε να είμαι ο τεχνικός σύμβουλος που θα έκανε τις απαραίτητες διορθώσεις και αλλαγές, μια και σαν συνταξιούχος ιατρός θα είχα τον χρόνο για κάτι τέτοιο».

     Έτσι προέκυψε αυτό το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, που πετυχαίνει πολλούς στόχους ταυτόχρονα. Πρώτα περιγράφει την προσωπική ζωή του γιατρού Φιλίππου, ο οποίος αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα με την σύζυγό του Μαρίνα, με την οποία μόνο τυπικά παραμένουν παντρεμένοι. Στην ουσία έχουν χωρίσει. Η ανερμάτιστη και αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά της, καθώς και ο ασταθής χαρακτήρας της, τον απομάκρυνε από κοντά της. Αντίθετα τα ενήλικα πια παιδιά τους, αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει και του συμπαραστέκονται όσο μπορούν.

     Ακόμη δίνει μια πολύ καλή –κι εκ των έσω- εικόνα της λειτουργίας ενός νοσοκομείου τοσο σε μια «κανονική» μέρα, όσο και σε μια μέρα εφημερίας. Όταν οι γιατροί είναι αναγκασμένοι να εργάζονται για πολλές ώρες, να αντιμετωπίζουν δύσκολα περιστατικά και να λαμβάνουν γρήγορα τις σωστές αποφάσεις, βασιζόμενοι στις γνώσεις και την εμπειρία τους, που θα σώσουν τη ζωή ενός ασθενούς. «Μερικές φορές ο γιατρός είναι υποχρεωμένος να παίρνει και ρίσκο, με την καλή έννοια, προκειμένου να θεραπεύσει τον άρρωστο σε όσο το δυνατό λιγότερο χρόνο, όσο το δυνατό ανώδυνα, χρησιμοποιώντας όσο το δυνατό λιγότερες εξετάσεις, και φάρμακα όσο το δυνατό μικρότερου κόστους, με λιγότερες παρενέργειες και με καλό αποτέλεσμα. Για να γίνει αυτό όμως, χρειάζεται από την πλευρά του γιατρού μελέτη, σωστή και έγκυρη ενημέρωση, παρατηρητικότητα, σωστή κρίση και σωστή ερμηνεία των κλινικοεργαστηρικών ευρημάτων και απόκτηση πείρας κοντά στο κρεβάτι του αρρώστου και δίπλα σε έμπειρους κλινικούς».

     Μέσα από τις σελίδες του «ημερολογίου», περνούν εκατοντάδες περιστατικά και περιγράφεται τόσο η συμπτωματολογία, όσο και η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.

     Σημαντικό χώρο, καταλαμβάνει και η αναφορά στις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ συναδέλφων, παλαιών και νέων, αλλά και με τους ασθενείς. «Θα συναντήσεις αντιπαλότητες, ανταγωνισμούς και ζήλιες από συναδέλφους. Θα συναντήσεις αχαριστία, πονηριά, κακολογία ίσως και απειλές από μερικούς ασθενείς και το περιβάλλον τους».

     Τέλος, ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε όσους κινούνται στην «περιφέρεια» των νοσοκομείων και με τις πράξεις ή τις παραλείψεις τους, διευκολύνουν ή όχι το ιατρικό προσωπικό στην άσκηση των καθηκόντων τους: διοικητές υγειονομικών περιφερειών, διοικήσεις νοσοκομείων, άνθρωποι των φαρμακευτικών εταιρειών, τοπικοί πολιτευτές κλπ, ενώ υπάρχει και αναφορά στους επίορκους γιατρούς, που εκμεταλλευόμενοι τη δεσπόζουσα θέση τους, χρηματίζονται, «εκβιάζοντας» τους ασθενείς και τους συγγενείς τους.

     Το «Μερόνυχτα Εφημερίας» είναι ένα βιβλίο πολύ καλογραμμένο, ιδιαίτερα ενδιαφέρον που αξίζει την προσοχή όχι μόνο της ιατρικής κοινότητας, αλλά και του ευρύτερου αναγνωστικού κοινού!        

ΣΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΜΟΥ. ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΓΕΝΙΕΣ ΧΕΙΡΟΠΡΑΚΤΩΝ (1823-2023)

ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΔΗΜΟΥ ΡΟΥΣΟΥΛΕΝΤΣΗΣ
Εκδόσεις ΚΑΛΕΝΤΗΣ
Σελ. 279, Δεκέμβριος 2023

      Το όνομα Ρουσιλέντζης (έτσι είναι γνωστή η οικογένεια των χειροπρακτών στη Νάουσα), είναι συνώνυμο της ανακούφισης και της εξάλειψης των πόνων και των δυσκολιών που προκαλούν τα μυοσκελετικά προβλήματα, σε ανθρώπους  αλλά και ζώα! Μέσα από το βιβλίο που σας παρουσιάζω σήμερα, έμαθα πολλά κι ενδιαφέροντα για την ιστορία της οικογένειας.

      Πρώτα ότι εμείς στη Νάουσα, προφέρουμε τόσα χρόνια λάθος το όνομα. Το σωστό είναι Ρουσουλέντσης. Κι ότι αυτό δεν είναι το πραγματικό όνομα, αλλά ένα παρατσούκλι, δηλωτικό της καταγωγής από ένα χωριό του νομού Πέλλας, το Ρουσίλοβο (που μετονομάστηκε σε Ξανθόγεια το 1926). Το πραγματικό επίθετο της οικογένειας είναι Δήμου.

     Είναι μια οικογένεια που για πολλά χρόνια προσέφερε και προσφέρει εξαιρετικές υπηρεσίες σε πάσχοντες της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας. Τις τελευταίες μάλιστα δεκαετίες που οι συγκοινωνίες το επιτρέπουν και σε ασθενείς και άλλων περιοχών.

     Το βιβλίο οφείλει την ύπαρξη του στην επιμονή ενός μέλους της τέταρτης γενιάς της οικογένειας, του Ευάγγελου, ο οποίος είναι Δρ. Χειροπρακτικής του Πανεπιστημίου του Surrey και του πατέρα του Σωκράτη που με υπομονή, επιμονή και πολύ κόπο, κατέγραψε τις αναμνήσεις του.

     Όσο ο Ευάγγελος σπούδαζε στην Αγγλία, έβλεπε στους διαδρόμους του πανεπιστημίου «κάδρα και φωτογραφίες από παλιούς χειροπράκτες, αγαλματίδια, γλυπτά και γύψινα προπλάσματα από χέρια, γόνατα και άλλα μέρη του σώματος». Μια μέρα του 2001, την ώρα που μιλούσε με τον πατέρα του στο τηλέφωνο, προέκυψε η ιδέα: «Γιατί, πατέρα, δεν ξεκινάς να γράφεις όλες αυτές τις ιστορίες που μου διηγείσαι τόση ώρα; Βλέπω ότι θυμάσαι τα πάντα! Είναι πολύ ωραίες. Είναι μοναδικές και, πάνω απ’ όλα, αληθινές. Είναι ιστορίες αγάπης και θα ήταν καλό να τις έχουμε συγκεντρωμένες σε ένα αρχείο. Ένα οικογενειακό αρχείο, για να ξέρουμε όλοι στην οικογένεια πως φτάσαμε ως εδώ. Πως μέσα από τόσους πολέμους, φτώχειες και κακοτοπιές καταφέραμε όχι μόνο να επιβιώσουμε αλλά και να προσφέρουμε έργο και να βοηθήσουμε τόσες γενιές. Να πάρουμε τον πόνο και να ανακουφίσουμε τον συνάνθρωπό μας».

     Αρχικά, ο Σωκράτης φάνηκε προβληματισμένος. Πίστευε ότι δεν θα τα καταφέρει, αφού οι γραμματικές του γνώσεις είναι επιπέδου έκτης Δημοτικού. Όταν όμως ο γιος του επέμεινε και του είπε ότι θα αναλάβει την επιμέλεια και τις διορθώσεις, κατάφερε να τον πείσει. «Τελικά, ενώ ο πατέρας μου χρειάστηκε σχεδόν τέσσερα χρόνια για να γράψει τόσο πολλές κι ενδιαφέρουσες ιστορίες, εμένα μου πήρε περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια για να τις συμμαζέψω και να τους δώσω μορφή βιβλίου». Μετά από πολλές αναβολές, το 2023, που συμπληρώθηκαν διακόσια χρόνια από τη γέννηση του πρώτου Ρουσουλέντση, του Χρήστου, (1823-1925), ήρθε κι ο καιρός για να εκδοθεί το βιβλίο.

     Ένα βιβλίο, που περιγράφει το πώς η οικογένεια Ρουσουλέντση, μέσα από αντιξοότητες, κινδύνους ακόμα για την ίδια τους τη ζωή, σε βάρος πολλές φορές της οικογένειας και της δουλειάς τους, αλλά με αυξημένο το αίσθημα ευθύνης και τη διάθεση για προσφορά στον συνάνθρωπο, έκαναν αυτό που θεωρούν καθήκον τους. Ακόμα και παλιότερα, όταν τα υποτυπώδη μέσα μεταφορών και συγκοινωνιών, έκαναν τις μετακινήσεις εξαιρετικά δύσκολες για να μην πω επικίνδυνες. «Το να καταφέρουμε, λοιπόν, εμείς οι σχεδόν αγράμματοι άνθρωποι, να βοηθήσουμε τόσο κόσμο, θεωρώ ότι ήταν ένα μικρό θαύμα. Το κάναμε, όμως, με αγάπη και αφοσίωση ως προς τους συνανθρώπους μας, αλλά και ως προς το ανεκτίμητο αυτό χάρισμα. Τόσα χρόνια μας έχουν φάει οι δρόμοι να πηγαινοερχόμαστε από το ένα μέρος στο άλλο, μέρα και νύχτα, καλοκαίρι και χειμώνα, σε εποχές που τα πράγματα στη χώρα ήταν αυστηρά, ακόμα και επικίνδυνα». Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι ο Σωκράτης κλήθηκε  και πήγε στη Χαλκιδική, παρατώντας την οικογένειά του, την μέρα του Πάσχα, για να βοηθήσει μια νεαρή κοπέλα που είχε τραυματιστεί και υπέφερε.  

     Κι όλα αυτά, χωρίς ποτέ να ζητήσουν κάποια αμοιβή ή ανταπόδοση. Αν κάποιος θέλει να δώσει κάτι καλώς. Αν δεν θέλει ή δεν έχει, πάλι καλώς. Η αντιμετώπιση είναι η ίδια. «Αυτό που κάνω δεν είναι επάγγελμα, είναι ένα λειτούργημα προς τον συνάνθρωπο μας. Δεν το κάνω από υποχρέωση και, πάνω απ’ όλα, δεν το κάνω για τα χρήματα. Το κάνω γιατί το αισθάνομαι και γιατί με ικανοποιεί όσο τίποτε άλλο στον κόσμο».

     Το «Στα Χνάρια Του Πατέρα Μου», είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο. Μια συναρπαστική αφήγηση (επιλεγμένων ανάμεσα σε χιλιάδες) περιστατικών, που απεικονίζει με μοναδικό τρόπο την πολυετή προσφορά της οικογένειας Δήμου-Ρουσουλέντση στον συνάνθρωπο, η οποία στήριξε και θεράπευσε σε εποχές δύσκολες, όταν η περίθαλψη στην επαρχία ήταν έννοια ανύπαρκτη, χιλιάδες ανθρώπους που ζήτησαν την βοήθειά της, ανατάσσοντας εξαρθρώσεις, επιδένοντας, ακινητοποιώντας και θεραπεύοντας με σχεδόν «πρωτόγονα» υλικά κατάγματα και ανακουφίζοντας από μυϊκούς πόνους . Μια οικογένεια που συνεχίζει να προσφέρει όπου της ζητηθεί, εμπλουτίζοντας την πολύτιμη εμπειρία πολλών ετών με σύγχρονη επιστημονική γνώση και εξειδίκευση.           

ΕΝΝΕΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΙΝΔΙΑΝΟΥΣ

ΗΕRMAN LEHMANN

Μετάφραση ΕΥΓΕΝΙΑ ΝΙΦΟΡΑ
Εκδόσεις ΠΗΓΗ
Σελ. 261, Ιούνιος 2023

 

     Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο είναι το «Εννέα Χρόνια Με Τους Ινδιάνους», αν και γράφτηκε πριν σχεδόν έναν αιώνα! Μας αποκαλύπτει πτυχές της νοοτροπίας και του τρόπου ζωής των ιθαγενών ινδιάνων της Αμερικής, όταν ξεκίνησε ο εποικισμός από τους ευρωπαίους μετανάστες. Τους οποίους οι ινδιάνοι έβλεπαν σαν εισβολείς-αυτό ήταν εξάλλου-που έπρεπε να αντιμετωπίσουν αν ήθελαν να επιβιώσουν. «Με τον ερχομό των εκατοντάδων κυνηγών βουβαλιών στις πεδιάδες, οι Ινδιάνοι κατάλαβαν ότι όλα τα θηράματα θα σφαγιάζονταν και τα μέσα επιβίωσής τους θα μειώνονταν αισθητά».

     Για να απωθήσουν τους εποίκους, άρχισαν να κάνουν επιθέσεις σε φάρμες. Σε μια τέτοια επίθεση, στις 16 Μαΐου 1870, στη φάρμα των Λέμαν, απήχθη ο 11χρονος τότε Χέρμαν. Οι Λέμαν  είχαν έρθει από τη Γερμανία «το 1846 και εγκαταστάθηκαν στο Τέξας. Ο πατέρας μου Μορίς Λέμαν πέθανε το 1864. Η μητέρα μου παντρεύτηκε ξανά, τον Φίλιπ Μπουχμάιερ το 1866 […] Εξασφάλισαν μια μεγάλη έκταση γης στην περιοχή Σκουο Κρικ του Τέξας […] Σε αυτήν την γη έχτισαν την παραμεθόρια καλύβα τους και ασχολήθηκαν με τη γεωργία λίγο και την κτηνοτροφία».

     Οι απαγωγείς του Χέρμαν ήταν μέλη της φυλής των Απάτσι. Μετά από σκληρή εκπαίδευση, τον μετέτρεψαν σε φοβερό πολεμιστή. Πήρε το όνομα En Da (Λευκό Αγόρι) και αργότερα «Μοντεχέμα». Έλαβε μέρος σε πολλές επιδρομές και πολέμησε εναντίον των λευκών. Πέντε χρόνια μετά, για να σώσει τη ζωή του, αναγκάστηκε να γίνει μέλος της φυλής των Κομάντσι. Έμεινε μαζί τους άλλα τέσσερα χρόνια, μέχρι το 1879. Ήταν η εποχή που οι Ινδιάνοι άρχισαν να αντιλαμβάνονται ότι ο αγώνας τους ήταν ατελέσφορος. Λαμβάνοντας την υπόσχεση ότι δεν θα τιμωρηθούν για τις επιθέσεις που είχαν διαπράξει, άρχισαν να συγκεντρώνονται σε στρατόπεδα, αποδεχόμενοι τη μοίρα τους. «Ο ερυθρός άνδρας-στον οποίο η χώρα αυτή με όλο τον πλούτο και τα αγαθά της ανήκει δικαιωματικά-δεν μπορούσε να σταματήσει. Έπρεπε να υποκύψει στο αναπόφευκτο. Έπρεπε να γονατίσει στα μεγαλύτερα πλήθη, στην ανώτερη ικανότητα και τα ισχυρότερα όπλα». Ο Χέρμαν που πείστηκε να ζήσει σε στρατόπεδο, δέχθηκε ισχυρές πιέσεις να επιστρέψει στους δικούς του, που δεν έπαψαν ποτέ να τον αναζητούν. Γύρισε με επιφύλαξη σε μια οικογένεια που δεν θυμόταν. Λίγο-λίγο όμως ξαναθυμήθηκε τα αδέλφια του και ξαναέμαθε αγγλικά και γερμανικά που τα είχε ξεχάσει. Έζησε έκτοτε σαν νομοταγής πολίτης. Στη διάρκεια της ζωής του, υπαγόρευσε την περίοδο της «αιχμαλωσίας» του με σκοπό να εκδοθεί σε βιβλίο. Κάτι που έγινε το 1899 και το 1927. Πέθανε το 1932.

     Κι ενώ το βιβλίο είναι πολύ ενδιαφέρον, έχει μια κακή, κάκιστη μετάφραση! Υπάρχουν λέξεις που μεταφράζονται λάθος και ασυνταξίες που σε αναγκάζουν να διαβάζεις μια φράση δύο και τρεις φορές για να αντιληφθείς το νόημα. Παραθέτω ένα παράδειγμα που δυστυχώς δεν είναι το μοναδικό. Ο Χέρμαν, συμμετείχε σε μια επιδρομή που εξελίχθηκε σε μάχη, ιππεύοντας ένα μουλάρι. Το οποίο στη διάρκεια της συμπλοκής, δέχθηκε ένα βέλος στο «γοφό». Τότε το μουλάρι «Δεν ήταν πια στατικό στο τοπίο, αλλά ξαφνικά εξελίχθηκε προοδευτικά κινούμενο υβρίδιο που αύξανε ταχύτητα» (!!!). Κι όποιος κατάλαβε, κατάλαβε. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι το κείμενο έχει περάσει και από φιλολογική επιμέλεια!!

     Αν ο αναγνώστης είναι διατεθειμένος να παραβλέψει τα μεταφραστικά «κατορθώματα», θα απολαύσει μια συγκλονιστική αφήγηση «ενός παλικαριού που ξεριζώθηκε από την οικογένειά του και στριμώχτηκε σε μια εντελώς παράξενη κουλτούρα, αλλά ταυτόχρονα συναρπαστικό τρόπο ζωής […] έτσι αποκτάμε περισσότερα από μια απλή εικόνα του ινδιάνικου τρόπου ζωής. Μέσα από τα μάτια του Χέρμαν καταλαβαίνουμε πραγματικά πως έζησαν, πολέμησαν και πέθαναν»!