ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ

      Γεννήθηκε στη Νάουσα. Είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Κατέχει μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης του κλάδου Διεθνών Σπουδών, ενώ έχει αναγορευθεί διδάκτορας Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικών Επιστημών, με γνωστικό αντικείμενο τη Διπλωματική Ιστορία. Εργάζεται ως διευθυντής σε δημόσιο σχολείο. Έχει διδάξει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ιστορικών της Εκπαίδευσης. Έργα του: «Η Διπλωματία Του Ανέφικτου» (University Studio Press, 2009), «Δενδρινώ» (2026, Ανάλεκτο), Συμμετοχές σε συλλογικά έργα: «7 Λέξεις» (Μεταίχμιο, 2014), «Χάριν Ποιήσεως» (Ανάλεκτο, 2026).

   

Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας «Δενδρινώ»;

     Ήταν μια ιδέα που ολοκληρωνόταν καθώς το κείμενο γράφονταν. Δοκίμαζα τους ήρωές μου σαν να αποτελούσαν πρόσωπα ξεχωριστών ιστοριών. Κάποια στιγμή αποφάσισα να συναντηθούν μέσα σε ένα πλαίσιο χωρικό και ιστορικό μιας περιόδου που δοκίμασε τόσο πολύ τους ανθρώπους και τις σχέσεις τους. Θα έλεγα ότι δεν βρήκα το θέμα αλλά με βρήκε αυτό. Ό,τι περιγράφω φαίνεται πως περίμενε να έρθει στην επιφάνεια.

Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα με αυτό και ποιο είναι αυτό;

     Δεν είναι ένα μήνυμα αυτό που θα ήθελα να μεταφέρω. Περισσότερο ήθελα να περιγράψω τη δική μου αντίληψη για το πώς οι άνθρωποι συμπεριφέρονται ανάλογα με τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν. Να πω στους αναγνώστες μην ξεχνάτε οι άνθρωποι πόσο εύθραυστοι και αντιφατικοί είμαστε.

Γιατί επιλέξατε τον συγκεκριμένο τρόπο, της μη γραμμικής αφήγησης;

     Προφανώς είμαι επηρεασμένος από διάφορα στυλ της σύγχρονης λογοτεχνίας. Προφανώς φαίνονται και οι επιρροές του κινηματογράφου. Η επιλογή δεν έγινε βάση κάποιας θεωρίας. Δεν μπορώ ακριβώς να το εξηγήσω αλλά έτσι ένοιωθα ότι θα ήταν πιο ακριβές να το περιγράψω. Σαν μια σκέψη που ποτέ δεν ακολουθεί χρονολογική σειρά αλλά πάντα πετάγεται μπρος και πίσω συνειρμικά.

Επίσης και ο τρόπος γραφής είναι ιδιαίτερος και ξεχωριστός.

     Εδώ η επιλογή υπήρξε ξεκάθαρη. Λίγα λόγια. Αυτά που χρειάζονται. Κάθε φορά που προσπαθούσα να αναπτύξω περισσότερο την κάθε παράγραφο ένοιωθα πως φλυαρώ. Εγώ. Όχι κάθε συγγραφέας που το κάνει. Μόνο εγώ. Γιατί ένοιωθα ότι η πιο αναλυτική γραφή δεν με εξέφραζε. Τουλάχιστον την περίοδο που έγραφα. Σε μια επόμενη απόπειρα μπορεί να προκύψει κάτι άλλο.

Πόσο καιρό σας πήρε η συγγραφή;

     Περισσότερο καιρό από όσο θα δικαιολογούσε το μέγεθος του κειμένου. Αλλά τελικά κατάλαβα ότι ένα κείμενο δεν μετριέται μόνο με αριθμό λέξεων αλλά και με πυκνότητα περιεχομένου. Και αν αυτό προσπαθείς να το πετύχεις με λιτό τρόπο, τότε η συγκόλληση των λέξεων γίνεται πιο δύσκολη. Επίσης χρειάστηκε και αρκετός χρόνος αποστασιοποίησης από το κείμενο. Ήθελα κάθε φορά που το διάβαζα να εξακολουθεί να μου αρέσει.

Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;

     Από τη στιγμή που προσφέρεται το κείμενο σε ένα ευρύτερο κοινό αποκτά αμέσως μια κοινωνική αξία. Από κει και πέρα το περιεχόμενο του κειμένου και η επιρροή του, εσωτερικά στον αναγνώστη, μπορεί να πολλαπλασιάσει την κοινωνική του αξία. Παραδείγματος χάριν διαμορφώνοντας αντιλήψεις και συνεπακόλουθα προκαλώντας δράσεις. Αυτό δεν αφορά όλα τα κείμενα στον ίδιο βαθμό και με τον ίδιο τρόπο.

Μπορεί η λογοτεχνία να δρομολογήσει αλλαγές σε κοινωνικό επίπεδο;

     Λέω πως ναι. Κυρίως με αργούς ρυθμούς συνεργώντας με άλλους πολιτιστικούς και όχι μόνο παράγοντες. Κάποτε και με γρηγορότερο βήμα μέσω ιδιαιτέρως επιδραστικών κειμένων που στις κατάλληλες συνθήκες μπορούν να διεγείρουν άμεσα πολλούς ανθρώπους.

Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;

     Συνεχίζουν τη ζωή τους, όπως τόσοι άνθρωποι που δεν θα γνωρίσουμε ποτέ. Ακόμη και όσοι μπορεί να έφυγαν από τη ζωή στο κείμενο μπορούν να ξαναζήσουν πολλές διαφορετικές ζωές στο μυαλό των αναγνωστών. Εγώ προτάσεις έκανα. Μια μόνο εκδοχή παρουσίασα.

Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;

     Σαφώς ναι χωρίς να χρειάζεται να έχω τις εμπειρίες τους.    Γιατί παρόμοια συναισθήματα γεννιούνται μέσα από ποικίλες  συνθήκες. Ο Στανισλάβσκι, αν δεν κάνω λάθος, έλεγε στους ηθοποιούς του, θυμηθείτε το πλησιέστερο όμοιο συναίσθημα που είχατε με αυτό που πρέπει να αποδώσετε στη σκηνή.

Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;

     Εγώ. Αν δεν μ’ αρέσει δεν προχωράει. Θέλω να πω ότι επειδή είναι δημιούργημά μου δεν θα έχει την τύχη οπωσδήποτε να εκτεθεί. Από κει και πέρα οι κοντινοί μου άνθρωποι ακριβώς επειδή αυτονόητα είναι τόσο διαφορετικοί αναγνώστες μεταξύ τους.

Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;

     Εκείνος που διαβάζει με ανοιχτό μυαλό και ταυτόχρονα με κριτική διάθεση. Αλλά κι εκείνος που απλά περνάει καλά διαβάζοντας. Γιατί όχι.

Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;

     Για τον εαυτό μου. Για τους γύρω μου. Για τον κόσμο. Συχνά το γράψιμο σταματά για να γίνει μια συζήτηση εσωτερική. Άλλοτε σύντομη άλλοτε εξαντλητική. Γιατί το έγραψες αυτό. Γιατί το σκέφτηκες αυτό. Ποιος είσαι εσύ που γράφεις έτσι που σκέφτεσαι έτσι.

Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;

     Με κάποιον έντονο τρόπο μάλλον όχι. Αλλά κι αυτό μάλλον ήταν τυχαίο. Μπορεί να συμβεί. Ξεκινώντας το γράψιμο υπήρχε ήδη μια ανατροπή μέσα μου. Νικητές και ηττημένοι κουβαλάν τραύματα μέσα τους.

Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;

     Απόλυτα. Το απολαμβάνω. Μάλιστα με ενθουσιασμό. Σαν να έγραψα προκειμένου να φέρω κοντά μου ανθρώπους για να μιλήσουμε. Κι εννοώ εκ του σύνεγγυς και όχι μόνο μέσω του κειμένου.

Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;

     Ναι! Και ήταν καταπληκτικό! Δηλαδή αυτό εννοούσα; Πράγματι! Κοίτα να δεις! Τα όσα δεν αντιλαμβάνεται κι ο ίδιος ο δημιουργός πως υπάρχουν μέσα στο έργο του δεν αποτελεί λανθάνουσα γλώσσα παρά εσωτερική φωνή που περιμένει να εκφραστεί κάποτε και χωρίς την έγκρισή του.

Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;

     Δεν είμαι καλός στο να συγκρατώ ονόματα συγγραφέων ή να περιγράφω τυπολογίες γραφής ή και δομής. Αλλά αναμφισβήτητα είμαι αποτέλεσμα όλων όσων προηγήθηκαν και όλων όσων διάβασα. Κάποιος με καλό θεωρητικό λογοτεχνικό υπόβαθρο θα μπορούσε να μου υποδείξει τις επιρροές μου! Υπό μία έννοια είμαστε οι άλλοι.

Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;

     Η διαδικασία κατά περιόδους είναι εύκολη ή δύσκολη. Για  μένα η συγγραφή είναι πιο εύκολη από την απόφαση να γράψω. Το γράψιμο για μένα είναι έκφραση, επικοινωνία, στοίχημα, φλερτ με το άπειρο.

Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;

     Αν το συρτάρι είναι το μυαλό μου τότε έχω υλικό. Το ζητούμενο είναι πάντα η διάθεση. Θα ήθελα να επιχειρήσω ξανά συγγραφικά αλλά μόνο αν νοιώσω ότι έχω κάτι να πω. Αν θέλω κάτι να πω.

     Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Όποιος πασχίσει για κάτι, θέλει να μοιραστεί την ικανοποίηση που νοιώθει. Σας ευχαριστώ για την ευκαιρία.

Εγώ σας ευχαριστώ!

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΑΚΗΣ

  Γεννήθηκε το 1979 στην Αλεξανδρούπολη. Είναι Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Η/Υ καθώς και κάτοχος Μεταπτυχιακού και Διδακτορικού διπλώματος από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Από το 2010 εργάζεται στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων. Είναι λάτρης της αστυνομικής λογοτεχνίας και θαυμάζει τα έργα της Αγκάθα Κρίστι, την οποία έχει ως πρότυπο. Του αρέσει να πλάθει και να επεξεργάζεται σενάρια κατά τη διάρκεια προπονήσεων τρεξίματος μεγάλων αποστάσεων. Έργα του:  "1352μ.Έγκλημα στην Κατάρα" (Πηγή, 2019), "Ίντριγκες στον Λούσιο" (Πηγή, 2021), "Διδυμότειχο Clues" (Πηγή. 2026)

 

     Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας «Διδυμότειχο Clues»;

     Η πηγή έμπνευσης φαίνεται στον ίδιο τον τίτλο και είναι το Διδυμότειχο. Δεδομένου ότι όλα τα βιβλία μου διαδραματίζονται στην ελληνική επαρχία, θέλοντας να γράψω και ένα στην ιδιαίτερη πατρίδα μου, τον Έβρο, η πιο ιστορική πόλη της περιοχής έμοιαζε η καταλληλότερη επιλογή. Μια ακριτική περιοχή, με πλούσιο παρελθόν αλλά φτωχό παρόν, σε συνδυασμό με το μεταναστευτικό, προσφέρουν ένα ιδιαίτερο φόντο στην ιστορία μου.

     Η μεθοδολογία ενός από τους κεντρικούς χαρακτήρες, μοιάζει με αυτή του Ηρακλή Πουαρώ. Είναι ένας από τους αγαπημένους σας λογοτεχνικούς ήρωες;

     Ο Ηρακλής Πουαρώ δεν είναι απλά ένας από τους αγαπημένους μου λογοτεχνικούς ήρωες. Είναι ο αγαπημένος μου. Δεν έκρυψα ποτέ τη λατρεία μου για τα βιβλία της Agatha Christie ούτε τις επιρροές που έχει ο δικός μου ήρωας από τον πιο διάσημο ντετέκτιβ του κόσμου.

     Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα με αυτό και ποιο είναι αυτό;

     Σε κάθε βιβλίο μου, επιχειρώ κάπου στη μέση να κάνω ένα διάλειμμα στην πλοκή ώστε να αποφορτίσω προσωρινά τον αναγνώστη και παράλληλα να δώσω ένα προσωπικό στίγμα κοινωνικής κριτικής. Στο «Διδυμότειχο Clues», προσπαθώ να δώσω τροφή για σχόλια γύρω από το μεταναστευτικό, το οποίο βαραίνει δυσανάλογα τις ακριτικές περιοχές, αλλά και γύρω από τη διασπορά των ψευδών ειδήσεων. Επίσης, το τέλος βιβλίου, ενώ καταλήγει κάπου ως προς την πλοκή, εντούτοις αφήνει και ερωτηματικά να πλανώνται για ζητήματα που δεν μπορώ να αναφέρω εδώ γιατί θα είναι spoiler.

     Η αστυνομική λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;

     Θα έλεγα μάλλον ναι, καθώς η αγωνία για τη σταδιακή αποκάλυψη ενός εγκλήματος δεν βασίζεται τόσο πολύ στο ποιος το έκανε αλλά στο γιατί το έκανε. Και πίσω από το γιατί κρύβονται σίγουρα κοινωνικές παθογένειες. Έτσι, ο αναγνώστης αναγκάζεται να αναπτύξει κριτική σκέψη προκειμένου να ικανοποιήσει ένα από τα βασικά κίνητρα επιλογής του είδους, να διαλευκάνει το μυστήριο προτού αυτό αποκαλυφθεί.

     Μπορεί η λογοτεχνία να δρομολογήσει αλλαγές σε κοινωνικό επίπεδο;

     Εδώ είμαι πιο επιφυλακτικός, μάλλον όχι θα έλεγα. Να αποτελέσει μια συνιστώσα σε ένα πλήθος από άλλους παράγοντες θα μπορούσε, όμως από μόνη της δεν θεωρώ ότι αρκεί για να δρομολογήσει αλλαγές. Ίσως όμως αρκεί για να εκκολάψει, καθώς δύναται να προσφέρει σημαντικά εφόδια και ευρύτητα σκέψης σε ανθρώπους, οι οποίοι στη συνέχεια να αποτελέσουν κλειδιά σημαντικών κοινωνικών μεταβολών.

     Πότε καταλάβατε ότι θέλετε να γίνετε συγγραφέας;

     Για να είμαι ειλικρινής, δεν θεωρώ τον εαυτό μου συγγραφέα. Ένας συγγραφέας, κατά τη δική μου οπτική, είναι κάποιος που έχει μελετήσει σε βάθος τη λογοτεχνία και τη γλώσσα, έχει προσεγγίσει επιστημονικά τη δημιουργία ενός βιβλίου και υπηρετεί επαγγελματικά τον τομέα αυτόν. Εγώ είμαι ένας τεχνοκράτης μηχανικός που απλά του αρέσει να πλάθει και ίσως και να αποτυπώνει ιστορίες μυστηρίου. Και αυτό δεν θυμάμαι να προσδιορίσω χρονικά πότε γεννήθηκε.

     Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;

     Τα συναισθήματα αυτά είναι απερίγραπτα. Η διαφορά του να βλέπει κανείς το έργο του σε ένα ηλεκτρονικό αρχείο ή τυπωμένο σε φύλλα Α4, σε σχέση με το να το έχει στα χέρια του ως βιβλίο (με εξώφυλλο, χρώματα, ωραία γραμματοσειρά κτλ) είναι κολοσσιαία. Τολμώ να πω ότι, με μια δόση υπερβολής, μοιάζουν με αυτά του να βλέπει κανείς για πρώτη φορά το παιδί του.

     Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;

     Οι δευτερεύοντες ρόλοι στα βιβλία μου είναι αυτοί που εξυπηρετούν την εκάστοτε πλοκή, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινου χαρακτήρα όσο και σε επίπεδο αρμοδιοτήτων (αστυνομικοί). Οπότε δεν έχω κάποιο ιδιαίτερο δέσιμο με αυτούς και μετά το τέλος του βιβλίου «πεθαίνουν». Ο «Αρχιεπίσκοπος» όμως είναι αθάνατος, καθώς ήδη ταξιδεύει στο μυαλό μου σε άλλα πολλά μέρη της ελληνικής επαρχίας, όπου εμφανίζεται πάντα κατά έναν περίεργο τρόπο για να διακρίνει αυτό που οι άλλοι δεν μπορούν. Δεν έχω σκεφτεί, όχι ακόμη τουλάχιστον, να τον αντικαταστήσω με κάποιον άλλον.

     Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;

Στην καθημερινότητά μου και στην προσωπική μου ζωή θα έλεγα όχι. Όμως, έχω βιώσει διαβάζοντας βιβλία και βλέποντας ταινίες, πάντα βέβαια με κέντρο το μυστήριο, καθώς μου αρέσει να ταυτίζομαι με τους εμπλεκόμενους ρόλους. Και αυτά τα συναισθήματα τα έχω κατά νου κατά τη διάρκεια της συγγραφής ενός βιβλίου, έτσι ώστε να επιχειρώ όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά να τοποθετώ τους αναγνώστες μέσα στις σκηνές της πλοκής, σαν αόρατους θεατές.

     Σας μοιάζει κάποιος από τους ήρωες σας;

     Ως χαρακτήρας, λόγω και του DNA του μηχανικού, μου αρέσει η τάξη, η οργάνωση, η διαύγεια πνεύματος και η λήψη αποφάσεων κατόπιν σκέψης και όχι παρόρμησης. Αυτά τα χαρακτηριστικά τα έχω δώσει στον «Αρχιεπίσκοπο» αλλά νομίζω ότι οι ομοιότητές μας σταματούν εκεί. Σίγουρα ένας φανταστικός ήρωας συγκεντρώνει πολλά στοιχεία που σπανίως συναντά κανείς ταυτόχρονα σε έναν πραγματικό άνθρωπο.

     Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;

     Ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων μου είναι ο πατέρας μου Γιάννης, συνταξιούχος καθηγητής φιλόλογος. Δεν θα μπορούσα να έχω καταλληλότερο άνθρωπο για μια πρώτη κριτική. Από εκεί και πέρα, σε δεύτερο επίπεδο προσπαθώ να λάβω σχόλια από αρκετούς ανθρώπους του κύκλου μου, των οποίων την άποψη εκτιμώ και οι οποίοι είναι διαφορετικού μεταξύ τους ηλικιακού, γνωσιακού και επαγγελματικού υποβάθρου. Έτσι, αντλώ πολύπλευρες βελτιωτικές προτάσεις.

     Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;

     Θεωρώ ιδανικό αναγνώστη τον λάτρη της αστυνομικής λογοτεχνίας που αγαπά τις ιστορίες μυστηρίου με ανατροπές αλλά χωρίς υπερβολές στη βία.

     Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;

     Έχω ανακαλύψει ότι έχω περισσότερη από όση νόμιζα φαντασία, υπομονή και επιμονή, ότι μπορώ να αποτυπώσω δομημένα ένα καλοστημένο σενάριο αλλά και ότι δεν μπορώ να δώσω μεγάλη έκταση σε περιγραφές καθώς προτιμώ λακωνικές εκφράσεις. Δηλαδή, ότι δεν μπορώ να δραπετεύσω από το DNA μου και θα παραμείνω ένας «μονοδιάστατος» μηχανικός! (γέλια)

     Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;

     Δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι σχετικό.

     Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;

     Σίγουρα μου αρέσει, τόσο για να αντλώ χαρά ακούγοντας το πόσο τους άρεσε η ιστορία όσο και για να λαμβάνω σχόλια για τα σημεία που χρήζουν βελτίωσης, έτσι ώστε να γίνομαι καλύτερος στα επόμενα έργα. Δυστυχώς, όλοι σχεδόν οι αναγνώστες με τους οποίους ομιλώ είναι άνθρωποι του κύκλου μου, όμως θα ήθελα πολύ να κουβεντιάσω και με αναγνώστες που δεν γνωρίζω. Ελπίζω να μου δοθεί αυτή η ευκαιρία στο μέλλον.

     Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;

     Δεν συμβαίνει συχνά αλλά έχει γίνει. Πρόκειται για ερμηνείες και συμπεράσματα τόσο από ενδιάμεσες σκηνές όσο και από το τέλος των βιβλίων μου. Και μεταξύ αυτών ήταν και μια προέκταση που δεν ήθελα να δώσω και με προβλημάτισε. Ευτυχώς συνέβη προτού εκδοθεί το βιβλίο και είχα την ευκαιρία να την απαλείψω.

     Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;

     Όπως ανέφερα και παραπάνω αλλά και στους προλόγους των βιβλίων μου, έχω ως πρότυπο την Agatha Christie. Θεωρώ ότι τα έργα της είναι ο ορισμός της αστυνομικής λογοτεχνίας, καθώς βασίζονται σε μια έξυπνη και ανατρεπτική πλοκή, χωρίς εφέ εντυπωσιασμού και όλα τα υπόλοιπα στοιχεία τους χτίζονται γύρω από αυτήν και την υπηρετούν.

     Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;

     Η διαδικασία δεν με δυσκολεύει ιδιαίτερα, πλην του αρκετού χρόνου που απαιτείται για να ξεδιπλωθεί η πλοκή και της αδυναμίας που προανέφερα να δώσω έκταση στις περιγραφές. Η συγγραφή αποτελεί για μένα μια δημιουργική απασχόληση, μια ευκαιρία να δώσω σάρκα και οστά στη φαντασία μου και στα σενάρια που πλάθω στο μυαλό μου και επεξεργάζομαι για χρόνια πολλές φορές μέχρι να βρω διαθέσιμο χρόνο να τα καταγράψω.

     Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;

Έχω μια ιδέα που την έχω επεξεργαστεί αρκετά, για μια υπόθεση που διαδραματίζεται και πάλι στην ελληνική επαρχία με τον ίδιο ήρωα. Δυστυχώς, όμως, δεν έχω επαρκή διαθέσιμο χρόνο για να την γράψω. Ελπίζω αυτό να αλλάξει κάποια στιγμή, θα δείξει το μέλλον.

     Σας ευχαριστώ πολύ!

ΜΙΧΑΛΗΣ ΤΟΠΑΛΙΔΗΣ

      Γεννήθηκε στη Δράμα. Έζησε τα μαθητικά του χρόνια σε διάφορες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Παν. Θεσσαλονίκης, όπου ολοκλήρωσε και τις μεταπτυχιακές του σπουδές. Εργάζεται ως δικηγόρος-νομικός σύμβουλος επιχειρήσεων. Διηγήματά του δημοσιεύτηκαν στον τοπικό Τύπο. Έργα του: «Προσφυγολόγιον» (ιδιωτική έκδοση, 2014), «Καδέρνο» (Πνοή, 2021), «Αλάτι Χοντρό» (Ανάλεκτο, 2025).

 

     Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας «Αλάτι Χοντρό»;

     Ως προς τη θεματολογία, συγκεκριμένοι άνθρωποι στον κοινωνικό και επαγγελματικό μου περίγυρο και ο τρόπος που στάθηκα κριτικά, ενίοτε άδικα, απέναντί τους. Τα πρόσωπα και οι καταστάσεις του βιβλίου ήρθαν για να αποδώσουν και να «ντύσουν» λογοτεχνικά αυτά που ήθελα να γράψω.

     Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα με αυτό και ποιο;

     Η άποψή μας για κάποιον, κάποια ή κάτι διαμορφώνεται από την εικόνα που έχουμε σχηματίσει, η οποία, με την διαφορετική ικανότητα αντίληψης και τις διαφορετικές προσλαμβάνουσες που έχει ο καθένας μας, είναι δεδομένα υποκειμενική, πολύ συχνά ελλιπής ή και διαστρεβλωμένη. Αυτό και μόνο θα έπρεπε να περιορίζει τις βεβαιότητές μας για πρόσωπα, καταστάσεις, ιδεολογίες, κάτι που δυστυχώς δεν συμβαίνει, με αποτέλεσμα να περιορίζεται δραστικά η ανεκτικότητα και η κατανόηση που επιδεικνύουμε προς τους γύρω μας.

     Ο κεντρικός χαρακτήρας, ο Σταύρος Περιπολής, είναι ένας εξαιρετικά πολύπλοκος
χαρακτήρας. Είχατε κάποιο υπαρκτό πρόσωπο υπ’ όψη όταν τον δημιουργούσατε; 

     Συνειδητά «ενσωμάτωσα» στην προσωπικότητα και την εν γένει εικόνα του στοιχεία από τουλάχιστον δύο πρόσωπα που έχω γνωρίσει. Ασυνείδητα σίγουρα ότι θα υπάρχουν και άλλα, λιγότερο επιδραστικά.

     Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;

     Είναι θέμα ορισμού και παραδοχών. Θεωρώντας ότι η λογοτεχνία, για να είναι τέτοια, δεν μπορεί να αφορά μόνο τον δημιουργό και τους περί αυτόν, θεωρώ ότι είναι εξόχως κοινωνική πράξη, αδιαφόρως του θετικού ή αρνητικού προσήμου.

     Μπορεί η λογοτεχνία να δρομολογήσει αλλαγές σε κοινωνικό επίπεδο;

     Σε παλαιότερες εποχές ίσως να μπορούσε. Στις μέρες μας πιστεύω ότι κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο, τουλάχιστον σε κρίσιμη κλίμακα. Η όλο και μεγαλύτερη ευκολία δημοσίευσης και προβολής τεράστιου αριθμού έργων που αξιώνουν, καλώς ή κακώς, να χαρακτηρίζονται «λογοτεχνικά», αναπόφευκτα έχει χαμηλώσει την ποιότητα και, για τον λόγο αυτό, την επιδραστικότητα.

     Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;

     Όταν τυπώθηκε το «Προσφυγολόγιον», πριν αρκετά χρόνια, ένα κείμενο μόλις 30 μικρόσχημων σελίδων, αισθάνθηκα πολύ μεγάλη χαρά και άλλο τόσο βάρος από την πρώτη δημόσια έκθεση, παρόλο που είχε ήδη διαβαστεί ηλεκτρονικά, έστω από ευάριθμους αναγνώστες και είχα λάβει πολύ θετικά σχόλια. Αντίστοιχα, όταν τυπώθηκε το πρώτο μου μυθιστόρημα, το «Καδέρνο», και πάλι η χαρά ήταν αδιαμφισβήτητα παρούσα, αλλά, όπως ανακαλώ στη μνήμη μου, η αγωνία της υποδοχής από το αναγνωστικό κοινό υπερτερούσε.

     Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;

     Ακόμη και όταν πιάσω το τυπωμένο βιβλίο στα χέρια μου, για κάποιο διάστημα συνεχίζουν να με προβληματίζουν, εάν γράφτηκαν κάποια πράγματα όπως τους έπρεπε, αν αναδείχθηκαν τα όσα είχα στο μυαλό μου για τον καθένα απ’ αυτούς. Όσο περνάει ο καιρός με απασχολούν όλο και λιγότερο. Αυτονομούνται και απλά παρακολουθώ την πορεία τους μέσα από όσα μου μεταφέρουν γι’ αυτούς οι αναγνώστες. Είναι καλοί ή κακοί, συμπαθείς, αδιάφοροι ή αντιπαθείς και, με εμφανή εγωπάθεια, με γοητεύει να ακούω και να συζητώ γι’ αυτούς, ως ο «δημιουργός» τους.

     Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;

     Κάποια από αυτά σίγουρα, κάποια όχι, τουλάχιστον υπό τις αυτές συνθήκες και με την ίδια ένταση. Η αποτύπωση συναισθημάτων διαφόρων αποχρώσεων σε κείμενο και η προσπάθεια να «περάσουν» στον αναγνώστη, είναι ίσως η πιο δύσκολη άσκηση και πρόκληση για τον συγγραφέα. Δεν μπορώ να φανταστώ να πετυχαίνει, εάν δεν τα έχει τουλάχιστον ψηλαφίσει ο ίδιος.

     Σας μοιάζει κάποιος από τους ήρωες σας;

     Ως γενική εικόνα, δεν νομίζω. Είμαι βέβαιος ότι κουβαλώ ορισμένα χαρακτηριστικά κάποιων από αυτούς.

     Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;

     Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος. Είναι θέμα συγκυρίας ή τρόπου δημοσίευσης. Π.χ. κάποια μικρά κείμενα μπορεί να δημοσιευτούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάποια άλλα να σταλούν σε μέλος της οικογένειας, φίλη ή φίλο.

     Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;

     Σκέφτομαι ότι, αφού μου αρέσει το πίσω μπρος στο χρόνο και οι ιστορίες μου δεν έχουν γραμμική εξέλιξη, θα ήταν πολύ χρήσιμο για τον ίδιο τον αναγνώστη να έχει καλή μνήμη, ιδίως εάν δεν έχει συνεχόμενο χρόνο για ανάγνωση. Φυσικά και φαντασία, από τις λέξεις να μπορεί να κάνει εικόνες, να γεύεται, να οσφραίνεται, να βιώνει αισθήματα.

     Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;

     Απερίφραστα ναι, όχι πάντοτε με ικανοποίηση. Η συγγραφή για μένα εξυπηρετεί πρωτίστως την αυτογνωσία.

     Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;

     Δεν μπορώ να ανακαλέσω κάτι τέτοιο. Διαβάζοντας κατά την διάρκεια και για τις ανάγκες της συγγραφής, έχω μάθει πολλά και άκρως ενδιαφέροντα πράγματα, έχω κατανοήσει καλύτερα κάποια άλλα και κάποιες φορές άλλαξα την ρότα που είχα στο μυαλό μου να ακολουθήσω στην συγγραφή. Δεν μπορώ να εντοπίσω αλλαγή πεποιθήσεων. Ίσως ενδόμυχα, κατά ένα μέρος τουλάχιστον, οι πεποιθήσεις οδηγούν την συγγραφή.  

     Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;

     Μια από τις μεγαλύτερες χαρές που έχω πάρει από την συγγραφή. Τα βιβλία ήταν η αφορμή για εκ νέου επαφή με ανθρώπους που είχαμε χαθεί, όπως και για νέες, πολύ ενδιαφέρουσες γνωριμίες. Η αλήθεια είναι, βέβαια, ότι δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες για δια ζώσης συνομιλία με αναγνώστες. Μιλώ κυρίως για ανταλλαγές μηνυμάτων μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας και μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμη και στις παρουσιάσεις κάποιου βιβλίου οι συζητήσεις είναι χρονικά και θεματικά περιορισμένες, για ευνόητους πρακτικούς λόγους.

     Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;

     Ναι, πολλές φορές. Ιδίως συνάφειες, συσχετισμούς και συμβολισμούς που δεν είχαν περάσει καθόλου από το μυαλό μου.

     Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;

     Η αναγνωστική παρακαταθήκη είναι αρκετά πλούσια και είναι βέβαιο ότι έχω αρυσθεί στοιχεία από διάφορους. Δεν μπορώ να απομονώσω κάποιον.

     Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;

     Παρόλη την βιολογική ηλικία μου, συγγραφικά, με δύο μόνο εκδοθέντα μυθιστορήματα, δεν έχω μπει ίσως ακόμη ούτε καν στην εφηβεία, Ζω με την ελπίδα να προλάβω να ενηλικιωθώ και απαντώ με την ελάχιστη προσωπική εμπειρία: δύσκολη είναι η σύλληψη της ιδέας και ο καθορισμός της αρχικής στόχευσης. Από τη στιγμή που θα ξεκινήσει η γραφή, τα πράγματα μου φαίνονται πολύ πιο εύκολα. Γράφω γρήγορα, προσαρμόζω καταστάσεις στον τόπο και τον χρόνο, εμφανίζω ή εξαφανίζω πρόσωπα, αλλάζω πορεία και στόχους. Από ένα σημείο και πέρα, ανεξήγητα και μαγικά, η μυθοπλασία αυτονομείται και τραβάει τον δρόμο της. Η επόμενη μεγάλη δυσκολία είναι το τέλος. Πότε και πώς θα μπει η παύλα μετά την τελεία.

Τι είναι το γράψιμο για μένα; Όσο και αν ακούγεται κλισέ, το γράψιμο μυθοπλασίας είναι η διαφυγή από την πεζή καθημερινότητα, η καταφυγή στην ρουτίνα, η αποφυγή της ανίας. Γενικότερα, μια υπεκφυγή από τα σοβαρά και σημαίνοντα. Όλα αυτά με δεδομένο ότι η συγγραφή για μένα δεν αποτελεί μέσο βιοπορισμού και δεν συνδέεται με προθεσμίες και χρόνους παράδοσης στον εκδότη.

     Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;

     Όχι, δεν υπάρχει τίποτε έτοιμο. Μόνο δύο ιδέες, εντελώς αντίθετες μεταξύ τους. Ελπίζω μέσα στο ερχόμενο καλοκαίρι να ξεκινήσει η μια από αυτές να αποτυπώνεται σε κάποιο ψηφιακό αρχείο.

Σας ευχαριστώ πολύ!

 

 

ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΑΡΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ

Γεννήθηκε το 1993 στην Κομοτηνή. Έχει ολοκληρώσει τις σπουδές του στην Αγγλική Φιλολογία και έχει μεταπτυχιακό τίτλο Συγκριτικής Φιλολογίας από το ΔΠΘ. Έργα του: «Το Πλάσμα Που Δεν Έπρεπε Να Υπάρχει» (Πηγή, 2019), «Ο Άρχοντας Του Αίματος» (Πηγή, 2022), «Πορφυρός Όρκος» (Πηγή, 2025).   Συμμετοχή σε ανθολογίες: «Θεοί Του Ατμού» (Συμπαντικές Διαδρομές, 2014), «Zombie Στην Ελλάδα» (iWrite, 2017)

 

      Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας «Πορφυρός Όρκος»;

      Πάντα μου άρεσε η περίοδος του Μεσαίωνα: η αισθητική, τα κάστρα, τα σπαθιά, οι μάχες κτλ. Όλες οι αγαπημένες μου ταινίες και βιβλία είναι τέτοιου τύπου, και έτσι πάντα ήθελα να δημιουργήσω τη δική μου ιστορία σε αυτόν τον καμβά. Ουσιαστικά όμως ένιωσα το «κάλεσμα» να το κάνω όταν, πριν λίγα χρόνια, βρέθηκα στη Βαλέτα και περπατούσα στο λιμάνι δίπλα στο φρούριο του Αγίου Έλμου. Εκεί υπάρχει ένα νοσοκομείο που έχτισαν οι Ιωαννίτες Ιππότες, η Sacra Infermeria. Καθώς εξερευνούσα τον χώρο, ένιωσα έντονα την ιστορία να ζωντανεύει γύρω μου και συνειδητοποίησα πόσο στενή ήταν η σχέση των Ιωαννιτών με την Πρώτη Σταυροφορία και το Βασίλειο της Ιερουσαλήμ. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα να γράψω για αυτό το γεγονός και την πορεία προς την κατάκτηση των Αγίων Τόπων.

 

     Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα με αυτό και ποιο είναι αυτό;

        Δεν το είχα σκοπό, όμως με πρόλαβαν οι συγκυρίες, εννοώ ότι ο Πορφυρός Όρκος τοποθετείται στην εποχή της Πρώτης Σταυροφορίας, μια περίοδο γεμάτη συγκρούσεις, θρησκευτικές εντάσεις και πολιτικά παιχνίδια εξουσίας. Παρόλο που διαδραματίζεται πριν από σχεδόν χίλια χρόνια, οι θεματικές του – η ανάγκη για πίστη, η σύγκρουση συμφερόντων, η αναζήτηση ταυτότητας και η υπέρβαση των ανθρώπινων αδυναμιών, παραμένουν εξαιρετικά επίκαιρες. Σήμερα, βλέπουμε πως η ανθρωπότητα εξακολουθεί να παλεύει με τα ίδια ζητήματα: τη διαχείριση της διαφορετικότητας, την ευθύνη απέναντι στο κοινό καλό και το πώς η εξουσία μπορεί να ενώσει ή να διχάσει. Οι Άγιοι Τόποι, κέντρο της πνευματικής αναζήτησης και της ανθρώπινης ελπίδας, τότε όπως και σήμερα ματώνουν. Στην εποχή της Πρώτης Σταυροφορίας, άνθρωποι από διαφορετικούς κόσμους συγκρούονταν για τον έλεγχο ενός τόπου που θεωρούσαν ιερό. Χίλια χρόνια μετά, βλέπουμε ότι οι ίδιες αντιθέσεις, θρησκευτικές, πολιτικές, πολιτισμικές, συνεχίζουν να γεννούν συγκρούσεις.

     Οι Σταυροφορίες, τραυμάτισαν την ήδη ασθενή Ανατολική Ρωμαϊκή (ή Βυζαντινή όπως τη λέμε εμείς) Αυτοκρατορία και ιδιαίτερα η τέταρτη. Εσείς ασχοληθήκατε με την πρώτη, τη λιγότερο επιβλαβή. Γιατί έγινε αυτό;

     Οι Σταυροφορίες άφησαν βαθιά τραύματα στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ιδιαίτερα η Τέταρτη που οδήγησε στη λεηλασία της Κωνσταντινούπολης. Εγώ επέλεξα την Πρώτη, γιατί είναι η αρχή μιας αλυσίδας γεγονότων, η στιγμή που όλα τα πάθη, οι φιλοδοξίες και οι φόβοι του 11ου αιώνα φτάνουν στο αποκορύφωμά τους. Ήταν άλλωστε ένας αιώνας βίας και ανατροπών: η ήττα στο Μαντζικέρτ και η επέλαση των Τούρκων στη Μικρά Ασία, το Σχίσμα των Εκκλησιών, η κατάκτηση της Αγγλίας από τους Νορμανδούς, εμφύλιοι πόλεμοι, πείνα, φτώχεια, αλλά και η απειλή των Σαρακηνών στη Μεσόγειο. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η κατάληψη της Ιερουσαλήμ το 1099μ.Χ δεν είναι απλώς στρατιωτική επιτυχία ή θρησκευτικός στόχος· είναι η εκτόνωση ενός αιώνα που έβραζε από συγκρούσεις και αλλαγές. Εκεί βρίσκεται η αφετηρία της μεγάλης ιστορίας που θα σημαδέψει την Ευρώπη και την Ανατολή για αιώνες.

 

     Σε ένα ιστορικό μυθιστόρημα όπως το δικό σας, για να αποδοθεί με τον καλύτερο τρόπο η εποχή, η περιρέουσα ατμόσφαιρα, ο χώρος, αλλά και η δράση των ιστορικών προσώπων, απαιτείται έρευνα. Πόσο καιρό σας πήρε η έρευνα και από ποιες πηγές αντλήσατε στοιχεία;

     Περίπου δύο χρόνια έγραφα και ερευνούσα παράλληλα, επισκέφτηκα την Κωνσταντινούπολη και προσπάθησα να ανιχνεύσω εικόνες από εκείνη την εποχή άλλα και πήρα τεράστια βοήθεια από τα κείμενα συγχρόνων ιστορικών, κύρια πηγή μου αποτέλεσε ο Στήβεν Ράνσιμαν. Επίσης το μεσαιωνικό έργο Gesta Francorum et aliorum Hierosolimitanorum («Τα Κατορθώματα των Φράγκων και των άλλων που πορεύτηκαν προς την Ιερουσαλήμ») που είναι από τις παλαιότερες και πιο άμεσες πηγές για την Πρώτη Σταυροφορία ήταν σαν οδηγός μου, αποσπάσματα από το έργο του μοναχού Όρντερικ Βιτάλις Historia Ecclesiastica («Εκκλησιαστική Ιστορία») που γράφτηκε τον δωδέκατο αιώνα. Κάποια στοιχεία τα πήρα από την Αλεξιάδα της Άννας Κομνηνής, όπου εδώ να κάνω και το παράπονο μου δεν βρήκα καμία νεοελληνική μετάφραση πουθενά, ενώ στα Αγγλικά υπήρχε πληθώρα από μεταφράσεις και όλες δωρεάν και προσβάσιμες στο διαδίκτυο. Φυσικά βοήθησαν αρκετά και κάποια podcast και βίντεο στο youtube με πολύ αναλυτικές αναπαραστάσεις των μαχών.

 

     Τα προηγούμενα έργα σας, κινούνταν σε ένα εντελώς διαφορετικό θεματικό πεδίο. Ο «Πορφυρός Όρκος» σηματοδοτεί μια αλλαγή στη θεματική των βιβλίων σας;

     Ναι, έτσι νιώθω. Με τον Πορφυρό Όρκο ανοίγω ένα νέο κεφάλαιο στη συγγραφική μου πορεία. Τα ιστορικά μυθιστορήματα μου δίνουν τη δυνατότητα να συνδυάσω την αγάπη μου για την Ιστορία με τη δημιουργική αφήγηση, να ζωντανέψω εποχές που διαμόρφωσαν τον κόσμο μας.

 

     Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;

     Εδώ θα απαντήσω κυρίως σαν αναγνώστης! Η λογοτεχνία δεν είναι ποτέ μια απλή αφήγηση – είναι πάντοτε μια κοινωνική πράξη. Ανοίγει διαλόγους, θέτει ερωτήματα, προκαλεί συναισθήματα και αναγκάζει τον αναγνώστη να δει τον κόσμο μέσα από διαφορετικά μάτια. Στον Πορφυρό Όρκο μιλάω για μια εποχή βίας, πίστης και αλλαγών, αλλά το μήνυμα είναι διαχρονικό: πώς οι άνθρωποι διαχειρίζονται την εξουσία, την τιμή και την ανάγκη για συμφιλίωση. Αν μέσα από ένα βιβλίο κάποιος αναλογιστεί το σήμερα, τότε η λογοτεχνία έχει ήδη λειτουργήσει κοινωνικά – ως καθρέφτης, αλλά και ως πρόσκληση για διάλογο..

 

     Μπορεί η λογοτεχνία να δρομολογήσει αλλαγές σε κοινωνικό επίπεδο;

     Ναι, η λογοτεχνία μπορεί να δρομολογήσει αλλαγές, αλλά όχι πάντα άμεσα και θεαματικά. Οι ιστορίες έχουν τη δύναμη να αλλάζουν νοοτροπίες, να καλλιεργούν ενσυναίσθηση και να θέτουν ερωτήματα που ίσως δεν τολμάμε να κάνουμε στην καθημερινότητά μας.

      Πότε καταλάβατε ότι θέλετε να γίνετε συγγραφέας;

     Πάντα μου άρεσε η εξιστόρηση και η αφήγηση, σε κάθε μορφή της. Το κατάλαβα όμως όταν ξεκίνησα να διαβάζω μικρός διάφορες ιστορίες φαντασίας και όσο χαζό και αν ακούγεται, συνειδητοποίησα ότι κάποιοι τις γράφουν αυτές! Εκεί είπα «Αυτό ακούγεται διασκεδαστικό και θέλω να το κάνω και εγώ!»

      Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;

     Χαρά και ικανοποίηση.

 

     Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;

     Αν ζουν ακόμη, θέλω να πιστεύω συνεχίζουν να υπάρχουν στον κόσμο της ιστορίας.

 

     Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;

     Στον Πορφυρό Όρκο ο Κωνστάντιος, ο πρωταγωνιστής, είναι ένας πολεμιστής που κινείται από την ανάγκη για εκδίκηση. Η κεντρική ιδέα πίσω από αυτό προέκυψε από μια μελέτη πάνω στον Άμλετ που είχε πέσει στα χέρια μου, εκεί ένας ακαδημαϊκός ανέφερε ότι το φάντασμα του πατέρα αντιπροσωπεύει τον μεσαιωνικό άνθρωπο, που ζητά εκδίκηση για να αποκατασταθεί η τιμή. Αντίθετα, ο νεαρός πρίγκιπας ενσαρκώνει το πνεύμα της Αναγέννησης, που αρχίζει να αμφισβητεί τις βεβαιότητες. Ένιωσα ότι κάτι παρόμοιο ισχύει και για τον Κωνστάντιο: η εκδίκηση τον κατατρώει, αλλά μέσα του υπάρχει και η αναζήτηση για κάτι ανώτερο – λύτρωση, συμφιλίωση, ίσως και ειρήνη με τον εαυτό του.

 

     Σας μοιάζει κάποιος από τους ήρωες σας;

     Όλοι είναι δικά μου δημιουργήματα και έτσι θέλοντας και μην θα έχουν κάτι από εμένα, προσπαθώ όμως να αποφεύγω να βάζω δικά μου στοιχεία σε χαρακτήρες.

 

     Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;

     Θα μιλήσω πάλι ως αναγνώστης: ο ιδανικός αναγνώστης για μένα είναι αυτός που ξέρει τι θέλει να διαβάσει. Έτσι είμαι κι εγώ· δεν μπορώ να πιάσω ένα βιβλίο τυχαία από το ράφι και να το διαβάσω μέχρι τέλους· κατά πάσα πιθανότητα θα το παρατήσω, όχι επειδή δεν είναι καλό, αλλά γιατί δεν είναι αυτό που θέλω να διαβάσω εκείνη τη στιγμή. Πάντα σκέφτομαι σε τι διάθεση βρίσκομαι, ή τι θέλω να ανακαλύψω μέσα από μια ιστορία, και επιλέγω τα βιβλία μου με αυτόν τον γνώμονα.

 

   Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;

Πάρα πολλά, το πιο πρόσφατο είναι το πόσο μου αρέσει να γράφω ιστορικά μυθιστορήματα και να χάνομαι για ώρες στις εποχές που καταπιάνομαι. Αλλά και οι δημιουργικές ώρες που περνάω ερευνώντας για το βιβλίο.

 

     Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;

     Ναι, κατά τη διάρκεια της συγγραφής του Πορφυρού Όρκου συνειδητοποίησα ότι η Ιστορία δεν είναι ποτέ απλή ούτε μονοσήμαντη. Πίστευα ότι η Πρώτη Σταυροφορία ήταν κυρίως μια θρησκευτική εκστρατεία· όμως όσο ερευνούσα, ανακάλυψα πόσο πολύπλοκες ήταν οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που την διαμόρφωσαν. Και ενώ κάποιοι όπως θα ανακαλύψει και ο αναγνώστης, ήθελαν να ιδρύσουν ένα χριστιανικό βασίλειο όπου θα επικρατούσε η ειρήνη και η ευημερία, άλλοι είχαν πιο σκοτεινούς σκοπούς.

 

     Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;

     Πάρα πολύ, χαίρομαι να ακούω τις εμπειρίες των αναγνωστών και το πως βίωσαν την ιστορία!

 

     Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;

     Ναι!

 

     Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;

     Οι συγγραφείς που με επηρέασαν είναι αυτοί που διάβασα νεότερος και με ενέπνευσαν, ο Τόλκιν, ο Λάβκραφτ, ο Ρόμπερτ Χάουαρντ, ο Πόε, ο Μούρκοκ, ο Μάρτιν, ο Κόρνγουελ και αρκετοί άλλοι.

 

     Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;

     Για μένα, η συγγραφή δεν είναι δύσκολη διαδικασία. Όταν έχω μια ιδέα και ξέρω τι θέλω να γράψω, απλώς κάθομαι και το κάνω. Δεν μου έχει τύχει να μένω ώρες μπροστά από μια λευκή σελίδα, όπως βλέπουμε στις ταινίες. Αν, όμως, δεν έχω διάθεση ή έμπνευση, απλώς ασχολούμαι με κάτι άλλο. Η συγγραφή, για μένα, είναι κυρίως χαλάρωση και τρόπος να ξεφύγεις από τα καθημερινά. Πάντα κρατάω στο μυαλό μου την συμβουλή του Ουμπέρτο Έκο "μην παίρνετε τον εαυτό σας στα σοβαρά".

 

     Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;

     Πάντα υπάρχει κάτι στα σκαριά! Μετά τον Πορφυρό Όρκο, έπεται το δεύτερο και τελευταίο μέρος της ιστορίας, το οποίο είναι ήδη έτοιμο και βρίσκεται στα χέρια του εκδοτικού. Αυτή την περίοδο, επίσης, γράφω κάτι που έχει σχέση με τον Βασίλειο τον Πορφυρογέννητο, ή αλλιώς τον Βουλγαροκτόνο, αλλά δεν θα αποκαλύψω περισσότερα προς το παρόν.

 

     Σας ευχαριστώ πολύ!

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΚΩΣΤΑ

      Γεννήθηκε το 1970 στην Αθήνα. Ζει κι εργάζεται ως φιλόλογος στη Θεσσαλονίκη. Είναι μέλος της Ένωσης Λογοτεχνών Βορείου Ελλάδος και της Ένωσης Λογοτεχνών και Συγγραφέων Λάρισας. Έχει τιμηθεί με το Α! Έπαινο από την Ένωση Συγγραφέων Ευρώπης. Έργα της: «Ανατροπή» (ποίηση, εκδ. Ζήτη, 2001), «Δελτία Ταυτοτήτων» (ποίηση, εκδ. Ζήτη 2003), «Το Κραγιόν Στο Συρτάρι» (Καστανιώτης, 2004), «Τα Χρόνια Των Ανέμων» (Καστανιώτης, 2007), «Μπλε Άμμος» (Άνω Τελεία, 2024).

     Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας «Μπλε Άμμος»;     Διάβαζα για κάποια παλιά εγκλήματα και την προσοχή μου τράβηξε η υπόθεση ενός ανθρώπου που είχε σκοτώσει πέντε γνωστούς του. Αυτό, βέβαια, ήταν η αρχική σπίθα, το φυτίλι που πυροδότησε τη φαντασία μου. Από κει και πέρα αυτή (εννοώ η φαντασία) πήρε τη σκυτάλη κι άρχισε να υφαίνει, να πλάθει υπόθεση, πλοκή, ήρωες, να βγάζει στην επιφάνεια μύχιες ιδέες και αντιλήψεις και να τα τοποθετεί όλα αυτά σε ανάλογο χωρο-χρονικό πλαίσιο.

     Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα με αυτό και ποιο είναι αυτό;

     Νομίζω πως καθένας που γράφει θέλει κάτι να πει, χωρίς φυσικά αυτό να είναι αυτοσκοπός. Δηλαδή, δεν λέω μέσα μου «ας γράψω αυτό το μυθιστόρημα, για να διαδώσω αυτό το μήνυμα». Όχι. Θα ήταν μια πολύ τυποποιημένη διαδικασία με καλούπια και κλισέ και θα έλειπε η πηγαιότητα και ο αυθορμητισμός. Εξαιρετικά ανιαρό πράγμα η τυποποίηση, το καλουπάρισμα.

Όμως, καθώς γράφω, υπακούω στη φωνή που -άλλοτε ισχνή και άλλοτε ρωμαλέα- νιώθω να αντηχεί μέσα μου. Ωχ, δεν θέλω ν’ ακουστώ σαν την Ζαν ντ’ Αρκ που άκουγε φωνές (επικίνδυνα πράγματα αυτά), αλλά οι ιδέες μου, αυτά που έχω μέσα μου, θα βγουν, δεν γίνεται αλλιώς.

Τώρα, όσον αφορά το μήνυμα που -θέλω να- μεταφέρω, αυτό είναι ότι δεν υπάρχει απόλυτο κακό και απόλυτο καλό, ότι δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο το περιτύλιγμα, το προφανές, και να κρίνουμε, ότι οι ρόλοι του θύτη και θύματος είναι κάποιες φορές σαν δυο δοχεία που βρίσκονται δίπλα-δίπλα και τα περιβλήματά τους είναι τρύπια κι έτσι το περιεχόμενο του ενός χύνεται μέσα στο περιεχόμενο του άλλου, σε σημείο που να μην μπορούμε να ξέρουμε τι ανήκε αρχικά στο καθένα.

     Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;

       Η λογοτεχνία δεν ΜΠΟΡΕΙ να είναι κοινωνική πράξη. Η λογοτεχνία ΠΡΕΠΕΙ να είναι κοινωνική πράξη. Το «μπορεί» δείχνει πιθανότητα ή έστω δυνατότητα. Το «πρέπει» όμως δείχνει χρέος, καθήκον. Και η λογοτεχνία -όπως κάθε τέχνη νομίζω-δεν μπορεί να ναρκισσεύεται εξαντλούμενη σε ενασχόληση γύρω από ομφαλοσκοπήσεις. Ακόμη κι αν θέλω να γράψω την ιστορία του παππού μου (που λέει ο λόγος), πρέπει αυτή η ιστορία να έχει κάτι ευρύτερο να πει, για να αγγίξει τους ανθρώπους. Γενικά η λογοτεχνία οφείλει να είναι ενεργή μέσα στην κοινωνία, να παίρνει θέση, να «μιλάει» για τα προβλήματα της κοινωνίας, τις παθογένειές της, για τα ιστορικά γεγονότα, τις αιτίες και τις συνέπειές τους πάνω στους ανθρώπους. Η λογοτεχνία οφείλει να «φωτίζει» και να μην «σκοτώνει» (το λέω με την κυριολεκτική έννοια της λέξης, να μην καλύπτει με σκότος δηλαδή)τις πτυχές της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Και όταν κάτι φωτίζεται, ε, τότε μπορούμε να το παρατηρήσουμε καλύτερα και ίσως και να το αντιμετωπίσουμε.

Δεν αντέχω, θα το πω: Αν η υπόθεση ενός μυθιστορήματος είναι «ο πλούσιος με το θεληματικό πηγούνι που ερωτεύεται τη φτωχιά, πλην πανέμορφη, πλην τίμια κοπέλα και αυτή τον πιάνει με άλλη, αλλά ήταν παρεξήγηση και πάνε να ζήσουν οι δυο τους παντρεμένοι στον υπερπολυτελή του πύργο κάπου έξω απ’ το Παρίσι», συγγνώμη, αλλά αυτό δεν είναι λογοτεχνία και δεν πρέπει να ονομάζεται λογοτεχνία. Ας ονομαστεί «ιστορία για να περνά η ώρα» «αφήγημα-πασατέμπο», «έχω κάποια χαρτιά περισσευούμενα και είπα να τα γεμίσω». Τέλος πάντων, θέληση να υπάρχει και θα το βρούμε το όνομα. Σίγουρα πάντως δεν είναι λογοτεχνία.

     Μπορεί η λογοτεχνία να δρομολογήσει αλλαγές σε κοινωνικό επίπεδο;

       Θα σας απαντήσω κάτι του οποίου την πνευματική ιδιοκτησία δεν διεκδικώ. Θέλω να πω ότι αυτό που θα απαντήσω δεν το σκέφτηκα εγώ, αλλά το άκουσα από τους μαθητές μου, όταν μιλούσαμε περί τέχνης, και με βρήκε απόλυτα σύμφωνη: για να μπορέσει η λογοτεχνία να δρομολογήσει αλλαγές, πρέπει οι άνθρωποι να διαβάζουν λογοτεχνία. Και συνεχίζω την άποψη των μαθητών μου: αν δεν έχεις επαφή με κάτι, πώς είναι δυνατό να σε επηρεάσει; Και απαντώ το αυτονόητο: δεν είναι δυνατό. Οι άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τη λογοτεχνία, με απλά λόγια: δεν διαβάζουν. Και η λογοτεχνία είναι κάπως σαν τον νόμο. Από μόνη της είναι ανίσχυρη, ένα γραπτό κείμενο είναι, τι δύναμη μπορεί να έχει; Οι άνθρωποι είναι αυτοί που της δίνουν δύναμη (και σε αυτή και στους νόμους και σε κάθε γραπτό κείμενο) και οι άνθρωποι είναι αυτοί που μπορούν να τη ρίξουν σε αχρηστία.

     Πότε καταλάβατε ότι θέλετε να γίνετε συγγραφέας;

       Είμαι συγγραφέας; Μου φαίνεται λίγο βαρύγδουπος ο τίτλος. Εγώ απλώς γράφω. Γράφω, γιατί με γεμίζει, γιατί βρίσκω διέξοδο, γιατί κάτι μέσα μου με σπρώχνει να το κάνω, γιατί εντέλει γουστάρω πάρα πολύ όλη αυτή τη διαδικασία.

     Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;

     Μου φαινόταν απίστευτο. Νόμιζα ότι κάποια στιγμή θα ξυπνήσω και διαπιστώσω ότι όλο αυτό ήταν απλώς ένα όνειρο.

     Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;

     Πάντως σίγουρα δεν πεθαίνουν. Ζουν μέσα μου. Τους ανακαλώ. Ανακαλώ τις στιγμές που τους έπλαθα, τις στιγμές που ανεξαρτητοποιούνταν από μένα. Είναι σαν τη γυναίκα που κυοφορεί ένα παιδί. Στην αρχή είναι ενσωματωμένο σε αυτήν, είναι μέσα της, μετά γεννιέται και γίνεται ένας ανεξάρτητος άνθρωπος  με τη δική του βούληση και τις δικές του πράξεις. Έτσι, λοιπόν, και με τους ήρωες των βιβλίων. Σκέφτομαι τις ώρες που πλάθονταν μέσα μου, τις ώρες που γεννιόντουσαν, τις ώρες που αποκτούσαν χαρακτήρα και δρούσαν σύμφωνα με αυτόν. Για άλλους ήρωες η γέννα ήταν πιο εύκολη, για άλλους πιο επώδυνη, όπως και με τα βιολογικά τέκνα. Πάντως με το που τελειώνει η συγγραφή δεν σβήνουν μέσα μου, δεν παύουν να υπάρχουν. Εδώ δεν σβήνουν μέσα μου ήρωες κάποιων βιβλίων που διάβασα (και δεν είναι δικά μου), θα σβήσουν αυτοί που όσο να ’ναι με συνδέουν μαζί τους και οι ωδίνες ενός διανοητικού τοκετού;

     Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;

     Ναι, κάποια από αυτά ναι.

     Σας μοιάζει κάποιος από τους ήρωες σας;

     Μου μοιάζει. Κάποιος. Αλλά δεν θα ήθελα να πω ποιος.

     Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;

     Ο εκδότης.

     Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;

     Θα πω πρώτα ποιος ΔΕΝ είναι. Δεν είναι ούτε ο «μορφωμένος» σε έναν πολύ υψηλό βαθμό (με μεταπτυχιακά, διδακτορικά και τέτοιου είδους περγαμηνές), δεν είναι ούτε ο πολύ έμπειρος σε αναγνώσματα. Καλοδεχούμενοι κι αυτοί. Όλοι καλοδεχούμενοι. Όμως…

Ιδανικός είναι αυτός που διαβάζει με ανοιχτή καρδιά, που διαβάζει για να προβληματιστεί, να κρίνει. Αυτός που αναζητά νοήματα μέσα και από την πλοκή και από τη γλώσσα. Αυτός εντέλει που είναι διατεθειμένος να ταξιδέψει κάπως πιο μακριά από τα ήσυχα νερά της ασφάλειας, της συνήθειας και των κατεστημένων αντιλήψεών του. Θα μου πείτε: μπορεί να συναντήσει άγνωστες και πρωτόφαντες και ανεξερεύνητες θάλασσες. Και θα σας απαντήσω: τι αξία έχει ένα ταξίδι χωρίς αυτές;

     Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;

     Ναι, το πόσο μαζοχίστρια είμαι (χαχα). Γιατί, ενώ θα μπορούσα να τελειώσω μία σκηνή ή μια ενότητα μέσα σε μία μέρα ή δύο, άντε και σε μια βδομάδα, αν είναι πιο μεγάλη, αφού την έχω στο μυαλό μου ως πλοκή και ως εικόνα, εγώ μπορεί να κάνω και ένα μήνα και δύο και περισσότερο, γιατί το ψάχνω πάρα -μα πάρα- πολύ με το θέμα του χειρισμού της γλώσσας, ποιες λέξεις θα διαλέξω, ποιες εκφράσεις, ποιους συνδυασμούς. Κι αυτό γιατί θέλω να εξυπηρετείται ένας εσωτερικός ρυθμός στη γλώσσα του κειμένου. Ίσως να μη δίνει εξωτερικά σημάδια, αλλά υποδορίως υπάρχει και διαπερνά το κείμενο.

Τέλος πάντων, για να σοβαρολογήσω πάνω στην ερώτησή σας (αν και το θέμα του γλωσσικού χειρισμού δεν είναι για μένα καθόλου αστείο, είναι νομίζω ένα από τα πιο σοβαρά, τα πιο χρονοβόρα και τα πιο ψυχοφθόρα κατά τη διαδικασία της συγγραφής), δεν ανακάλυψα καινούργια πράγματα για τον εαυτό μου, ανακάλυψα όμως ότι υπάρχει μέσα μας μια «ντουλάπα» που ονομάζεται μνήμη. Κι αυτή η ντουλάπα έχει έναν… ανεξάρτητο, ατιθάσευτο χαρακτήρα. Τις περισσότερες φορές δεν υπακούει σε εντολές. Μπορεί να της ζητάς, να την παρακαλάς, να την απειλείς,  να βγάλει κάτι στην επιφάνεια και αυτή να σφυρίζει αδιάφορη. Κι άλλες φορές, ξαφνικά και χωρίς καμία προειδοποίηση, σε πετροβολεί με κάτι εικόνες, κάτι λόγια, ακόμη και κάτι συναισθήματα από το παρελθόν, τόσο έντονα που νιώθεις σα να τα βιώνεις εκείνη την ώρα. Αυτό ανακάλυψα για τον εαυτό μου: τα παιχνίδια που -μου- κάνει η μνήμη.

     Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;

     Ναι, μέσα από την ιστορική έρευνα που κάνω για τη συγγραφή των βιβλίων μου, έχω εκπλαγεί, έχω νιώσει να αναποδογυρίζουν οι πεποιθήσεις μου, έχω διαπιστώσει ότι είχα εσφαλμένη εικόνα για κάποια θέματα. Κι έτσι βγήκα από τη ζώνη της ασφάλειάς μου, από την περιχαρακωμένη ισιάδα των εμπεδωμένων αντιλήψεών μου και μπήκα σε δύσβατα μονοπάτια. Πόσο ωραίο και ενδιαφέρον είναι αυτό, να ξέρατε!

     Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;

     Δεν είμαι και ο πλέον κοινωνικός άνθρωπος που υπάρχει, δεν μπορώ να αναλίσκομαι σε συζητήσεις που δεν έχουν νόημα, στο τηλέφωνο δεν μπορώ να μιλήσω πάνω από δύο λεπτά (και πολύ λέω), ΑΛΛΑ: με ανθρώπους που έχουν διαβάσει τα βιβλία μου μού αρέσει πολύ να συνομιλώ. Και η συνομιλία δεν χρειάζεται να έχει απαραιτήτως τη μορφή συνέντευξης, δηλαδή να με ρωτάνε και να απαντάω, αλλά να ανταλλάσσουμε απόψεις, να μου λένε τι πιστεύουν, τι νιώθουν για κάποιον ήρωα και να τους λέω κι εγώ τη δική μου οπτική. Και η συζήτηση να επεκτείνεται και σε άλλα βιβλία που έχουμε διαβάσει αμφότεροι, σε ήρωες και πλοκή άλλων συγγραφέων. Ναι, ναι, αυτή είναι μια πολύ-πολύ ωραία συζήτηση.

     Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;

     Πάρα πολλές φορές. Και είναι οι ωραιότερες στιγμές αυτών των συζητήσεων.

     Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;

     Βίκτορ Ουγκό, «Οι άθλιοι». Χωρίς δεύτερη σκέψη. Το διάβασα σε πολύ μικρή ηλικία, μόλις τελείωνα το δημοτικό. Αυτό το βιβλίο καθόρισε τη σκέψη μου, τις ιδέες, την κοσμοθεωρία, τον τρόπο θέασης των καταστάσεων γύρω μου. Οι άθλιοι του Ουγκό μπήκαν μέσα μου και γίνανε το υλικό από το οποίο πλάστηκε όλη μου η εσωτερική φτιαξιά.

     Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;

     Δεν είναι εύκολη. Και, όπως σας είπα πιο πριν, είμαι εγώ που την κάνω να μην είναι εύκολη. Ψάχνω πάρα πολύ τις λέξεις που θα χρησιμοποιήσω, την έκφραση, τη σύνταξη. Είπαμε, η γλώσσα που χρησιμοποιώ-θέλω να- έχει ένα εσωτερικό ρυθμό, να μην έχει επαναλήψεις λέξεων και εκφράσεων, να παίζει με τις σημασίες και τα νοήματα. Ναι, δεν είναι καθόλου εύκολη διαδικασία, όμως… τι θα άξιζε η συγγραφή, αν ήταν εύκολη;

     Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;

           Ναι, έχω κάτι στο μυαλό μου και εν μέρει στα   χαρτιά μου, αλλά είναι κάτι που χρειάζεται πολύ μεγάλη έρευνα και ιστορικό «ξεψάχνισμα» και θα πάρει κάποιο χρόνο. Όμως δεν με πειράζει. Το ταξίδι αυτό της γραφής θέλω να το (ξανα)ζήσω μέσα και από τις νηνεμίες και από τις τρικυμίες του.

Σας ευχαριστώ πολύ!