Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΥΡΤ ΒΑΛΑΝΤΕΡ

HENING MANKELL

Μετάφραση ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ

Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Σελ. 198, Ιούνιος 2014

     Όταν πριν από λίγους μήνες κυκλοφόρησε αυτό το βιβλίο στα ελληνικά, όλοι εμείς οι «βαλαντερικοί», βιώσαμε μια μεγάλη «απώλεια». Ο Χ. Μάνκελ είναι σαφής: «Άλλη ιστορία για τον Κουρτ Βαλάντερ δεν υπάρχει». Ο αγαπημένος μας επιθεωρητής βγαίνει στη σύνταξη. «Θα περπατήσει στο δικό του λυκόφως με τον μαύρο σκύλο του που ακούει στο όνομα Γιούσι». Αυτή είναι η τελευταία ιστορία του που διαβάζουμε, οπότε ας την απολαύσουμε. 

     Τον Οκτώβρη του 2002, μια μέρα που ο Βαλάντερ είχε ρεπό, δέχεται το τηλεφώνημα ενός συναδέλφου από το αστυνομικό τμήμα. Θέλει να του προτείνει, να αγοράσει το σπίτι ενός συγγενή του, επειδή ξέρει ότι ο επιθεωρητής θέλει να κάνει μια ανάλογη αγορά και πιστεύει ότι το σπίτι αυτό με τον κήπο και το χτήμα που το περιβάλλει, είναι ιδανικό. Ο Βαλάντερ επισκέπτεται το σπίτι, του αρέσει, αλλά εκεί τον περιμένει μια έκπληξη. «Ο Βαλάντερ επέστρεψε στο πίσω μέρος του σπιτιού. Στην αρχή δεν ήταν σίγουρος πάνω σε τι είχε σκοντάψει. Ούτε καταλάβαινε γιατί ενδιαφερόταν τόσο πολύ να εξετάσει τι ήταν αυτό πάνω στο οποίο είχε πεδικλωθεί. Έψαξε στο έδαφος. Σύντομα βρήκε αυτό που αναζητούσε. Έμεινα να κοιτάζει το αντικείμενο που προεξείχε από το έδαφος. Στην αρχή στάθηκε ακίνητος, έπειτα περπάτησε αργά γύρω από αυτό που βρισκόταν μπροστά του… Δεν υπήρχε αμφιβολία για το τι είχε μπροστά του, μισοχωμένο στη γη… Ήταν ο σκελετός ενός χεριού».

     Όταν στο σημείο έφτασε η Σήμανση και μπόρεσε να ερευνήσει πιο προσεκτικά, βρήκε ολόκληρο το σκελετό. Και σα να μην έφτανε αυτό, σε άλλο σημείο του κήπου, χάρη στην παρατηρητικότητα του Βαλάντερ, βρέθηκε και δεύτερος σκελετός. Σύμφωνα με τον ιατροδικαστή, οι σκελετοί ανήκαν σε έναν άντρα και μια γυναίκα περίπου πενήντα ετών, που βρίσκονταν θαμμένοι στο σημείο αυτό, εδώ και περίπου μισό αιώνα. Προσπαθώντας οι αστυνομικοί να προσδιορίσουν την ταυτότητα των ατόμων αυτών, κάνουν μια έρευνα στο αρχείο εξαφανισμένων προσώπων, χωρίς αποτέλεσμα. Εκείνη την εποχή, στη συγκεκριμένη περιοχή, δεν είχε δηλωθεί καμιά εξαφάνιση. Έτσι ο Βαλάντερ και οι συνεργάτες του, θα πρέπει να βρουν άλλο δρόμο για να λύσουν το γρίφο.

     Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, διαβάζουμε την αστυνομική ιστορία, που κρύβει εκπλήξεις και ανατροπές. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει ενδιαφέροντα κείμενα που μας «ξεναγούν» στον «κόσμο του Κουρτ Βαλάντερ». Μαθαίνουμε πως εμπνεύστηκε ο συγγραφέας τον ήρωα του, ποια είναι τα μέλη της οικογένειάς του, οι φίλοι του (που δεν είναι και πολλοί), οι συνάδελφοί του, οι χώροι στους οποίους κινείται συνήθως και άλλες πληροφορίες, που μπορεί να τις διαβάζαμε διάσπαρτες στα διάφορα βιβλία, αλλά πρώτη φορά τις έχουμε όλες συγκεντρωμένες.

   

ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ

AMBROSE BIERCE
Μετάφραση: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ
Εκδόσεις: ΗΛΕΚΤΡΑ
Σελ 264, Οκτώβριος 2004

     Είδα σε διαφήμιση σήμερα, ότι το συγκεκριμένο βιβλίο, θα δοθεί δώρο σε κυριακάτικη εφημερίδα και σκέφτηκα να αναρτήσω αυτούσια την παρουσίαση που έκανα και δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2005. Αυτό σημαίνει ότι όλες μου οι "παρατηρήσεις" περί εκτύπωσης, βιβλιοδεσίας, ορθογραφικών λαθών κλπ, αφορούν την πρώτη έκδοση κι όχι αυτήν που θα διανεμηθεί με την εφημερίδα.  

     Ένα κλασικό κείμενο της αμερικανικής λογοτεχνίας που έχει τη μορφή λεξικού είναι το βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα. Αν και ξεκίνησε να γράφεται πριν από 130 χρόνια, τα λήμματα και οι ερμηνείες τους, είναι εξίσου (ή μάλλον περισσότερο) δηκτικά από την εποχή που γράφτηκαν. Η προκατάληψη, η υποκρισία, και η διαφθορά καυτηριάζονται με τον πιο απροκάλυπτο, χιουμοριστικό δηκτικό και απίθανο τρόπο.

     Το «Αλφαβητάρι Του Διαβόλου», άρχισε να δημοσιεύεται το 1881 στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Σφήκα Του Σαν Φρανσίσκο» σε μόνιμη στήλη του συγγραφέα που ξεκίνησε από το γράμμα Π. Το 1906 εκδόθηκε πρώτη φορά σε βιβλίο με τίτλο «Το Λεξικό Ενός Κυνικού» αν και τα λήμματα περιορίζονταν στη μισή μόνο αλφάβητο (από το Α μέχρι το Λ). Το 1911ο συγγραφέας πρόσθεσε τα υπόλοιπα λήμματα (από το Μ ως το τέλος του αλφαβήτου) και συμπεριέλαβε ολόκληρο το έργο στον έβδομο τόμο του δωδεκάτομου έργου του, δίνοντάς του τον τίτλο «The Devil’s Dictionary».

     Όμως επειδή τα λήμματα «μιλούν από μόνα τους», παραθέτουμε ορισμένα από αυτά:

     Φαγώσιμος. Εύγεστος και υγιεινός, όπως το σκουλήκι για το βάτραχο, ο βάτραχος για το φίδι, το φίδι για το γουρούνι, το γουρούνι για τον άνθρωπο και ο άνθρωπος για το σκουλήκι.

     Αλλάχ. Ο ένας και μοναδικός Θεός των Μωαμεθανών, που είναι εντελώς διαφορετικός από τον ένα και μοναδικό Θεό των Χριστιανών, των Ιουδαίων και εν γένει των υπολοίπων.

     Μελάνη. Δηλητηριώδες παρασκεύασμα από ταννικό γάλλιο του σιδήρου, αραβικό κόμμι και νερό, κυρίως χρησιμοποιούμενο στη διευκόλυνση της μόλυνσης από βλακεία και στη διάδοση της πνευματικής εγκληματικότητας. Οι ιδιότητες της μελάνης είναι παράξενες και αντιφατικές: μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει και να εξαφανίσει, να μαυρίσει και να λευκάνει υπολήψεις, αλλά η συνηθέστερη και πιο αποδεκτή χρήση της είναι η οικοδομική. Πρώτα συνδέει τους λίθους ενός οικοδομήματος φήμης κι ύστερα καλύπτει-σαν σοβάς- την κακή ποιότητα του υλικού. Υπάρχουν κάποιοι που ονομάζονται δημοσιογράφοι κι έχουν φτιάξει λουτρά μελάνης, στα οποία μερικοί πληρώνουν για να μπουν και μερικοί άλλοι για να βγουν. Καμιά φορά συμβαίνει αυτός που πλήρωσε για να μπει, να πληρώνει διπλάσια για να βγει.

     Διάδοση. Το αγαπημένο όπλο των εκτελεστών υπολήψεων.

     Ανακούφιση. Η συναισθηματική κατάσταση στην οποία περιέρχεσαι, ενώ αναλογίζεσαι τι τραβάει ο γείτονάς σου.

     Ο Α. Μπηρς, γεννήθηκε το 1842 στο Οχάιο. Παρακολούθησε μαθήματα ενός χρόνου στο Στρατιωτικό ινστιτούτο του Κεντάκι και ήταν από τους πρώτους που κατατάχτηκε στο στρατό των Βορείων όταν ξέσπασε ο αμερικανικός εμφύλιος, όπου γνώρισε την αγριότητα και τη φρίκη του πολέμου. Μετά τη νίκη των Βορείων επέστρεψε στο Σαν Φρανσίσκο και ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία, καυτηριάζοντας την εγκληματική συμπεριφορά των Χριστιανών συμπολιτών του, τον κλήρο και τους πολιτικούς. Παράλληλα αρχίζει να γράφει διηγήματα. Θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόδρομος του «μαγικού ρεαλισμού». Το βιβλίο του «Chickamauga», είναι ένα από τα δυναμικότερα σύγχρονα αντιπολεμικά πεζογραφήματα. Το γεγονός πως η δημοσιογραφία τον έκανε διάσημο, δεν τον εμπόδισε να την εγκαταλείψει, έχοντας σιχαθεί τη σχέση της με την πολιτική. Στο απόγειο της φήμης του το 1913, αποφάσισε να πάει στο Μεξικό, που εκείνη την εποχή συνταρασσόταν από την εξέγερση του Pancho Villa, προφανώς για να ενωθεί με το στρατό του. Έκτοτε η τύχη του αγνοείται. Η εξαφάνισή του δημιούργησε μια ολόκληρη μυθολογία στην Αμερική, που οδήγησε στη συγγραφή βιβλίων και στη δημιουργία κινηματογραφικών ταινιών και θεατρικών έργων.

     Το βιβλίο, που απευθύνεται σε ανθρώπους με ανοιχτά μυαλά, συνοδεύεται από τα σχέδια του κλασικού εικονογράφου γελοιογράφου και συγγραφέα Ραλφ Στέντμαν, που δίνουν μια εξαιρετική διάσταση στη σάτιρα του Μπηρς και ερμηνεύουν τον παραλογισμό της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

     Η έκδοση είναι πολύ προσεγμένη, σε πολύ καλό χαρτί, δεμένο με σκληρό εξώφυλλο. Αν έλειπαν και τα αρκετά (για έκδοση τέτοιας ποιότητας και προδιαγραφών) ορθογραφικά λάθη, θα ήταν πολύ καλύτερα. 

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΣΑ

PHILIP KERR

Μετάφραση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ

Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ

Σελ. 507, Ιούνιος 2014

     Ένα ακόμη βιβλίο του Φ. Κερ με ήρωα τον ντετέκτιβ Μπέρνχαρντ (Μπέρνι) Γκούντερ, κυκλοφόρησε στα ελληνικά. Ο Γκούντερ, είναι αστυνομικός που εργαζόταν στη Δίωξη Ανθρωποκτονιών του Βερολίνου, αλλά το ναζιστικό καθεστώς τον χρησιμοποιεί σε άλλες δραστηριότητες, παρά το γεγονός ότι δεν είναι ναζιστής, ούτε μέλος του κόμματος. «Είχα φύγει από την Κρίπο, την Κριμινάλ Πολιτσάι, το καλοκαίρι του 1942 και είχα ενταχθεί στο Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου…».

     Τον Μάρτιο του 1943, ζητά να τον συναντήσει ο Γκέμπελς, υπουργός Προπαγάνδας του χιτλερικού καθεστώτος και του αναθέτει μια «λεπτή» αποστολή. Το Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου, δέχεται τελευταία αναφορές που κάνουν λόγο για την ύπαρξη ενός ομαδικού τάφου στο δάσος του Κατίν, που βρίσκεται κοντά στην ρωσική πόλη Σμολένσκ, μια περιοχή που τώρα είναι υπό την κατοχή της Γερμανίας. Και που σε ενδεχόμενη αντεπίθεση του Κόκκινου στρατού, θα αλλάξει χέρια. Ο τάφος ανακαλύφθηκε τυχαία, όταν ένας λύκος σκάβοντας το έδαφος για να βρει τροφή, ανέσυρε στην επιφάνεια ανθρώπινα υπολείμματα. Κανείς δεν ξέρει σε ποιους ανήκουν. Υπάρχουν υποψίες πως ο τάφος είναι γεμάτος νεκρούς Πολωνούς αξιωματικούς και στρατιώτες, τους οποίους εκτέλεσαν οι Σοβιετικοί. Αλλά όλοι είναι επιφυλακτικοί, αφού η περιοχή, αποτέλεσε και το πεδίο «δράσης» μονάδων των SS. Έτσι πριν δοθεί δημοσιότητα, o Γκούντερ, πρέπει να κάνει μια διακριτική έρευνα. «Για να δω αν κατάλαβα καλά κύριοι, τι ακριβώς θέλετε να κάνω. Αν ο μαζικός τάφος είναι γεμάτος Εβραίους, τότε ξεχνάω το θέμα. Αν όμως είναι γεμάτος Πολωνούς αξιωματικούς, τότε αναλαμβάνει το Γραφείο». Ο Γκούντερ, πηγαίνοντας στο Σμολένσκ, υπέθεσε ότι έχει να αντιμετωπίσει μια εύκολη υπόθεση και ότι σύντομα θα επέστρεφε στο Βερολίνο. Όμως τα πράγματα εξελίχτηκαν διαφορετικά…

     Το ιστορικό υπόβαθρο είναι τραγικό. Οι εκτελέσεις των Πολωνών, έλαβαν χώρα μεταξύ Απριλίου-Μαϊου 1940. Υπολογίζεται ότι σε διάφορες περιοχές κοντά στα σύνορα Ρωσίας-Πολωνίας, δολοφονήθηκαν 22.000 Πολωνοί στρατιωτικοί, αστυνομικοί, αλλά και πολίτες από το NKVD. Όλοι αυτοί υπήρξαν αιχμάλωτοι των σοβιετικών, όταν οι τελευταίοι εισέβαλαν στην Πολωνία το 1939 από κοινού με τη ναζιστική Γερμανία, μοιράζοντας τη χώρα στα δύο, σε εφαρμογή του Γερμανοσοβιετικού Συμφώνου Μη Επίθεσης, που είχε υπογραφεί τον Αύγουστο του 1939. Το Σύμφωνο ίσχυσε μέχρι τον Ιούνιο του 1942, όταν το παραβίασε η Γερμανία εισβάλλοντας σε σοβιετικά εδάφη. Τη διαταγή εκτέλεσης έδωσε ο Στάλιν, επειδή φοβόταν ότι όλοι αυτοί συνιστούσαν μια ελίτ μελλοντικών ηγετών, που θα μάχονταν υπέρ μιας ανεξάρτητης Πολωνίας. Η πρώτη δημόσια αναφορά για το θέμα έγινε στις 11 Απριλίου 1943, με ανακοίνωση των αρχών της ναζιστικής Γερμανίας. Η Σοβιετική Ένωση αρνήθηκε την ευθύνη, κατηγορώντας τη Γερμανία, μέχρι το 1990, όταν επισήμως αναγνώρισε και καταδίκασε το έγκλημα.

     Το «Άνθρωπος Χωρίς Ανάσα», είναι ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, που είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή αστυνομική ιστορία, αφού έχει πολλά επίπεδα ανάγνωσης, δοσμένη με το μοναδικό τρόπο του Φ. Κερ. 

ΚΑΪΚΕΝ

ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

JEAN CRISTOFFE GRANZE

Μετάφραση ΜΑΡΙΑ ΓΑΒΑΛΑ

Εκδόσεις ΚΑΛΕΝΤΗΣ

Σελ. 564, Σεπτέμβριος 2014

     Μεταξύ Γαλλίας και Ιαπωνίας κινούνται οι ήρωες του πρόσφατου μυθιστορήματος του Ζ.Κ. Γκρανζέ. Ο ένας ο Ολιβιέ Πασάν, γεννήθηκε στη Γαλλία, αλλά αγάπησε την Ιαπωνία και τις παραδόσεις της, όταν μετά την αποφοίτησή του από τη σχολή της Αστυνομίας, υπηρέτησε για κάποια χρόνια στην εκεί Γαλλική Πρεσβεία. Η άλλη, η Ναόκο, γεννήθηκε στην Ιαπωνία, αλλά επειδή ένιωθε ασφυκτική την επίδραση των παραδόσεων της κοινωνίας και της οικογένειας, μόλις βρήκε την ευκαιρία «δραπέτευσε» μετακομίζοντας στη Γαλλία.

     Ο Πασάν επέστρεψε στο Παρίσι, όπου γνώρισε την πανέμορφη  Ναόκο, την παντρεύτηκε κι έκαναν δύο παιδιά. Τώρα με το βαθμό του ταγματάρχη, υπηρετεί στην Υπηρεσία Δίωξης Εγκλήματος. Ο χώρος ευθύνης του είναι τα βορειοδυτικά προάστια του Παρισιού, όπου κατοικούν κυρίως μετανάστες από τη Βόρεια Αφρική και όπου κυριαρχεί η βία. Ψάχνει να βρει και να συλλάβει έναν serial Killer, γνωστό ως «μαιευτήρας» που δρα στην περιοχή και δολοφονεί εγκύους και τα αγέννητα βρέφη τους, με πρωτοφανή αγριότητα και συγκεκριμένο «τελετουργικό». «Μια νεαρή γυναίκα ήταν δεμένη σε μια στέρνα, ύψους πάνω από ενάμιση μέτρο. Χέρια πόδια ανοιχτά, δεμένα με λουριά. Βορειοαφρικανή, ντυμένη με ένα σπορ σύνολο Adidas. Παντελόνι και σλιπ κατεβασμένα μέχρι τον αστράγαλο, μπλουζάκι ανασηκωμένο. Της είχαν ανοίξει την κοιλιά απ’ το στέρνο ως το εφηβαίο και τα έντερά της κυλούσαν μέχρι το δάπεδο. Μπροστά της, μέσα σε μια πυρωμένη κηλίδα, καιγόταν ένα έμβρυο. Ο συνηθισμένος τρόπος εκτέλεσης».

     Ο Πασάν, έχει στρέψει τις έρευνές του προς συγκεκριμένο ύποπτο. Είναι βέβαιος ότι είναι ο δολοφόνος. Όμως δεν μπορεί να βρει απτές αποδείξεις. Προσπαθώντας κάποια στιγμή να τον συλλάβει, χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, με αποτέλεσμα να κατηγορηθεί για κατάχρηση εξουσίας και να τεθεί εκτός υπόθεσης. Αλλά αυτό δε σημαίνει τίποτα για τον Πασάν που είναι αποφασισμένος να συνεχίσει.

     Όμως έχει να αντιμετωπίσει και προσωπικές δυσκολίας. Η Ναόκο του ζητά να χωρίσουν. Αυτό τον πονά, γιατί υπεραγαπά τόσο αυτή, όσο και τα δύο αγόρια τους. Ο πόνος όμως μετατρέπεται σε τρόμο, όταν ανακαλύπτει ότι κάποιος έχει βάλει στο στόχαστρο την οικογένειά του.

     Μυθιστόρημα με έξυπνη πλοκή, σασπένς, πολλές πληροφορίες για τις παραδόσεις της Ιαπωνίας (μια χώρα που δεν μας είναι και τόσο γνωστή) ενταγμένες όμως μέσα στο μύθο του βιβλίου ώστε να μην κουράζουν και ανατροπές, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα. 

Ο Νο 1 ΚΑΤΑΖΗΤΟΥΜΕΝΟΣ

JOHN LE CARRE

Μετάφραση ΝΑΣΟΣ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ

Εκδόσεις BELL

Σελ. 403, Σεπτέμβριος 2014

     Κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες σε επανέκδοση το μυθιστόρημα του Τ. Λε Καρέ, «Ο Νο 1 Καταζητούμενος». Αυτή η έκδοση, περιλαμβάνει κι ένα κείμενο του συγγραφέα για τον ηθοποιό Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή και πρωταγωνίστησε στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου.

     Ένας νεαρός Ρώσος, φτάνει μια σκοτεινή νύχτα, λαθραία στο λιμάνι του Αμβούργου. Είναι μισοπεθαμένος από την πείνα και τις ταλαιπωρίες. Φορά ένα μακρύ μαύρο παλτό, αρκετά νούμερα μεγαλύτερο από το κανονικό. Στο λαιμό του έχει κρεμασμένο ένα πουγκί που περιέχει ένα αρκετά σημαντικό –για την κατάσταση στην οποία δείχνει να βρίσκεται- ποσό, μερικά αποκόμματα και άλλα χαρτιά. Ισχυρίζεται ότι είναι ευσεβής μουσουλμάνος, αν κι απ’ ότι φαίνεται, δε γνωρίζει καλά το τυπικό της θρησκείας κι ότι το όνομά του είναι Ίσα.

     Η Άναμπελ Ρίχτερ, είναι μια νεαρή ιδεαλίστρια δικηγόρος, γόνος επιφανούς οικογένειας. Είναι μέλος της οργάνωσης Βόρειο Άσυλο, που βοηθά τους πρόσφυγες κάθε φυλής που φτάνουν στη Γερμανία. Κάνει σκοπό της ζωής της να γλιτώσει τον Ίσα από την απέλαση. Μια προηγούμενη αποτυχία σε παρόμοια περίπτωση, την έχει πεισμώσει και την κάνει να προσπαθεί σκληρά, χωρίς να υπολογίζει κινδύνους, επιπτώσεις  και συνέπειες.

     Το μυστηριώδες παρελθόν του Ίσα, φέρνει στο δρόμο της τον Τόμι Μπρου. Είναι ένας μεσήλικας ιδιοκτήτης μιας μάλλον φθίνουσας βρετανικής τράπεζας, της «Μπρου Φρερ ΕΠΕ», που πριν λίγες δεκαετίες, υπό όχι εντελώς ξεκάθαρες συνθήκες, μετέφερε την έδρα της από τη Βιέννη στο Αμβούργο.

     Η έλευση του Ίσα σημαίνει συναγερμό στις Μυστικές Υπηρεσίες της Γερμανίας, της Αγγλίας και της Αμερικής. Πιστεύουν ότι πρόκειται για γνωστό ισλαμιστή τρομοκράτη. Σκοπός τους είναι να τον αφήσουν για λίγες μέρες για να έρθει σε επαφή με πιθανούς τρομοκρατικούς θύλακες και στη συνέχεια να τον συλλάβουν και να τον ανακρίνουν. Έτσι ο Ίσα γίνεται ο Νο1 καταζητούμενος.

     Η εξαιρετική πλοκή. Ο τέλειος αφηγηματικός ρυθμός. Το κλίμα και η ατμόσφαιρα της εποχής. Η μοναδική σκιαγράφηση της ψυχοσύνθεσης των χαρακτήρων, είτε αυτοί είναι πρωτεύοντες, είτε δευτερεύοντες. Η απεικόνιση της ίντριγκας, της υποκρισίας, του εσωτερικού και βρώμικου πολέμου και της συνομωσίας που κυριαρχούν στον κόσμο των Μυστικών Υπηρεσιών. Τα ερωτήματα ηθικής και πολιτικής φύσης που αναφύονται. Η συγγραφική δεινότητα του Λε Καρέ και οι άλλες αρετές του, δημιουργούν ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, ίσως από τα καλύτερα που έχει γράψει και που αξίζει να διαβάσετε.

     Το βιβλίο μεταφέρθηκε στην μεγάλη οθόνη το 2014 με πρωταγωνιστή τον Φ. Σ. Χόφμαν στην τελευταία του εμφάνιση και τους Ρ. Μακ Άνταμς, Γ. Νταφόε, Ρ. Ράιτ σε σκηνοθεσία Α. Κόρμπιν. 

Η ΠΟΛΗ

BLAKE CROUCH

Μετάφραση ΟΥΡΑΝΙΑ ΤΟΥΤΟΥΝΤΖΗ

Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ

Σελ. 382, Ιούνιος 2014

     Υπάρχουν κάποια βιβλία, που την ώρα που τα διαβάζω, διχάζουν το μυαλό μου. Το ένα μέρος του, το πιο –ας πούμε- ορθολογικό, λέει, ότι αυτά που διαβάζω, δεν μπορεί να συμβαίνουν. Δεν υπακούουν σε κανένα γνωστό νόμο της Φυσικής. Το άλλο μέρος, το συνεπαίρνει τόσο πολύ η αφήγηση, που τα δέχεται ως «πραγματικά». Για να γίνει όμως αυτό, πρέπει αφήγηση και ιστορία να έχουν την ανάλογη δύναμη. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι «Η Πόλη».

     Ο μυστικός πράκτορας Ήθαν Μπερκ φτάνει στο Πάινς του Αϊντάχο-μια τυπική αμερικανική μικρή πόλη-στα πλαίσια της έρευνας που κάνει, για την εξαφάνιση δύο άλλων πρακτόρων. Το τελευταίο σημείο ζωής που έχουν δώσει στην υπηρεσία τους, ήταν από μια κοντινή περιοχή. «Πριν από ένα μήνα περίπου, οι πράκτορες Μπιλ Έβανς και Κέητ Χιούσον, ήρθαν εδώ για μια τυπική έρευνα. Εδώ και δέκα μέρες, κανείς δεν έχει νέα τους. Χάσαμε κάθε επαφή μαζί τους. Ούτε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα, ούτε ένα τηλεφώνημα. Ακόμη και το GPS εντοπισμού στο αυτοκίνητο που τους είχε διαθέσει η υπηρεσία δεν εκπέμπει τίποτα».

      Στα όρια της πόλης, το αυτοκίνητο στο οποίο επιβαίνει ο Μπερκ, εμπλέκεται σε ένα βίαιο τροχαίο δυστύχημα. Ο οδηγός τραυματίζεται θανάσιμα και ο ίδιος, με λιγότερο σοβαρά τραύματα, καταλήγει στο νοσοκομείο. Καθηλωμένος στο κρεβάτι χωρίς πορτοφόλι, χωρίς ταυτότητα και χωρίς το κινητό του τηλέφωνο. Το ιατρικό προσωπικό του νοσοκομείου και ιδιαίτερα η νοσοκόμα Παμ, είναι πολύ φιλικό. Όμως κάτι δεν πάει καλά. «Ο Ήθαν είχε περάσει στη ζωή του μεγάλα χρονικά διαστήματα σε νοσοκομεία, και η εμπειρία του ως εκείνη τη στιγμή του έλεγε ότι οι γιατροί και οι νοσοκόμες δεν σε άφηναν ποτέ στην ησυχία σου για πάνω από δέκα δευτερόλεπτα… Εδώ στην ουσία τον αγνοούσαν. Ούτε η νοσοκόμα Παμ εμφανίστηκε ποτέ με το iPhone του και τα άλλα του υπάρχοντα. Μα όσο πολυάσχολοι θα μπορούσαν να είναι οι εργαζόμενοι σε ένα τέτοιο νοσοκομείο στη μέση του πουθενά;». Την ίδια αίσθηση έχει και για την πόλη, όπως τη βλέπει από το παράθυρο του δωματίου του νοσοκομείου. Κάτι δεν πάει καλά. Δεν ταιριάζει.

«Προτού έρθει σε αυτό το μέρος, ήξερε ήδη πως ήταν μια μικρή, κοιμισμένη πόλη, και πάλι όμως τον εξέπληξε η πλήρης έλλειψη δραστηριότητας. Πέρασε μια ολόκληρη ώρα και μέτρησε μόλις μια δωδεκάδα ανθρώπους να περνούν με αργό βήμα από το πεζοδρόμιο του νοσοκομείου και ούτε ένα αυτοκίνητο να διασχίζει τον πιο κεντρικό πολυσύχναστο δρόμο της πόλης». Τότε παίρνει την απόφαση να φύγει κρυφά από το νοσοκομείο. Μια απόφαση που θα τον βάλει σε μεγάλους μπελάδες, αλλά και θα τον οδηγήσει ν’ αναθεωρήσει πτυχές αυτού που νόμιζε ως πραγματικότητα.

     Ένα καλογραμμένο θρίλερ, που εκτός από τον μύθο που είναι συναρπαστικός με έντονο σασπένς, θέτει και ερωτήματα που αφορούν την αφοσίωση, το αν πρέπει να χρησιμοποιούμε κάθε μέσον για την επιτυχία του σκοπού, το μέλλον του ανθρώπινου γένους πάνω στη Γη και τη συστράτευση του καθενός στους στόχους της κοινότητας.   

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΝΥΧΤΑΣ

ΜΙΝΩΣ ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗΣ

Εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ

Σελ. 274, Ιούνιος 2014

     Ένα πολύ καλογραμμένο αστυνομικό μυθιστόρημα, μας παρουσίασε πριν από μερικούς μήνες ο Μ. Ευσταθιάδης. Μυθιστόρημα που θα μπορούσε κάλλιστα να έχει γραφεί από συγγραφέα που ζει σε χώρα με μεγαλύτερη παράδοση στο είδος απ’ ότι η Ελλάδα.

     Ο Κρις Πάπας, είναι ένας ελληνογερμανός ντετέκτιβ, που ζει στο Αμβούργο και ασχολείται με μικροϋποθέσεις (απιστίες, μοιχείες, παρακολουθήσεις). Μια μέρα δέχεται ένα τηλεφώνημα που θα τον φέρει στο Φρίντριχσταντ, ένα χωριό 2000 κατοίκων κοντά στο Αμβούργο, στο οποίο βασιλεύει η ηρεμία, η γαλήνη και λόγω παρελθόντος η ανεκτικότητα. Πιο συγκεκριμένα, πρέπει να πάει σε φάρμα της περιοχής, όπου βρέθηκε το πτώμα του ιδιοκτήτη της, Κόνραντ Χάουσμαν. Το τηλεφώνημα έγινε από την Αγγέλικα, τη φίλη του θύματος, που βρήκε και τη σορό του. «Το σπίτι βρίσκεται εδώ πολλά χρόνια, οι χοντροί τοίχοι δεν προσπαθούν να κρύψουν την ηλικία τους. Το οικόπεδο πάνω από δέκα ή δώδεκα στρέμματα, μας περικυκλώνει με μια υποτυπώδη ξύλινη περίφραξη. Μερικά δέντρα, όχι παραπάνω από μια ντουζίνα, είναι αραιά απλωμένα τριγύρω, παρατηρώντας μας από απόσταση. Και μετά τίποτα. Ετούτο το μέρος μπορεί να περιγραφεί μόνο με απόλυτη αφαίρεση…».

      Σ’ αυτό το παγωμένο και ζοφερό σκηνικό, το θέαμα που αντικρίζει ο Πάπας, είναι για σκληρά νεύρα και γερά στομάχια. «Τον Κόνραντ Χάουσμαν δεν τον έχουν απλώς σκοτώσει. Τον έχουν ξεσκίσει-αυτή είναι η σωστή λέξη. Η τομή αρχίζει απ’ το κάτω μέρος της κοιλιάς και συνεχίζει προς τα πάνω, για να φτάσει ως την αρχή του στήθους του. Θα πρέπει να χρησιμοποιήθηκε κάποιο εξαιρετικά αιχμηρό αντικείμενο, με ακρίβεια χειρουργικού εργαλείου. Μια απόλυτα ευθεία γραμμή. Τα χέρια που την εκτέλεσαν σίγουρα δεν έτρεμαν». Το θύμα ήταν ουσιαστικά άνεργος, χωρίς άλλη περιουσία πέρα από το μάλλον άγονο αγρόκτημα, χωρίς εχθρούς και χωρίς να ωφελείται κανείς από το θάνατό του.

     Ο Πάπας ειδοποιεί την τοπική αστυνομία της οποίας ηγείται ο επιθεωρητής Βέμπερ, που βάζει τον Πάπας να του υποσχεθεί πλήρη συνεργασία. Ο ντετέκτιβ, κατ’ εντολή της Αγγέλικα, ξεκινά μια έρευνα, αλλά τα στοιχεία που συγκεντρώνει είναι λίγα και φτωχά. Η υπόθεση όμως παίρνει νέα δραματική τροπή όταν λίγες μέρες μετά, στο Αμβούργο, αποκαλύπτεται μια ακόμη δολοφονία. Το θύμα έχει δολοφονηθεί με τον ίδιο τρόπο και το πιο εκπληκτικό, έχει το όνομα Χάουσμαν, όπως ο νεκρός του Φρίντριχσταντ. Ωστόσο δεν έχουν καμία συγγένεια μεταξύ τους. «Η επιλογή κάποιου να εκτελέσει δύο άτομα τελείως άσχετα μεταξύ τους, που είχαν ωστόσο το ίδιο επίθετο, στη Γερμανία αποκτά καινούργιο νόημα. Κανείς δεν το θίγει ανοιχτά, οι λέξεις καλύπτουν προσεκτικά ότι δεν γράφεται στα άρθρα. Το παρελθόν όμως ζωντανεύει από μόνο του. Όταν δολοφονούνται άνθρωποι με βάση κάποιο κοινό χαρακτηριστικό, ξυπνάνε άλλες μνήμες. Άλλα φαντάσματα».

     Οι εκπλήξεις όμως συνεχίζονται. Η επόμενη δυσάρεστη έκπληξη, πλήττει τον Βέμπερ, από τον οποίο με άνωθεν εντολές αφαιρείται η υπόθεση για να ανατεθεί σε κλιμάκιο που φτάνει από το Αμβούργο.

     Πρόκειται για ένα πάρα πολύ καλό μυθιστόρημα με εξαιρετική γραφή. Οι περιγραφές των τοπίων είναι τόσο καλές, που ζωντανεύουν μπροστά σου. Διαβάζοντας, «βλέπεις» την παγωμένη επίπεδη επιφάνια που εκτείνεται για χιλιόμετρα και «νοιώθεις» την υγρασία και την ομίχλη να σε τυλίγουν. Εξίσου καλοδουλεμένοι είναι και οι χαρακτήρες του βιβλίου, που ο καθένας έχει το δικό του βάρος να σηκώσει. Μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος αυτού, ο προσεκτικός αναγνώστης, θα καταλάβει τόσα πράγματα για την ψυχοσύνθεση των Γερμανών, όσα δεν θα καταλάβει όσα βιβλία ψυχολογίας κι αν διαβάσει.  Όλα αυτά σε συνδυασμό με τον σωστά δομημένο μύθο του βιβλίου, το καθιστούν μια πολύ καλή επιλογή.