Η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΦΤΑΨΥΧΟΣ ΙΤΑΛΟΣ

ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΖΙΜΑΣ/ ΜΑΡΙΝΑ ΓΟΥΣΙΑ
Εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
Σελ. 180, Σεπτέμβριος 2025

      Μια μάλλον, άγνωστη στο ευρύ κοινό σειρά γεγονότων του Β! Παγκοσμίου πολέμου, περιγράφει το βιβλίο που παρουσιάζω σήμερα.

     Τον Σεπτέμβριο του 1943, στην Κεφαλονιά, γράφτηκε μια ακόμη μελανή σελίδα αγριότητας από τον γερμανικό στρατό. Όταν στις 8 Σεπτεμβρίου, η Ιταλία συνθηκολόγησε, η μεραρχία Άκουι στρατοπέδευε στην Κεφαλονιά. Η θέση του νησιού, που βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με την Πελοπόννησο, ένα από τα πιθανά σημεία εισβολής στην Ευρώπη των Συμμάχων,  δικαιολογούσε την ύπαρξη μιας μεγάλης ιταλικής μονάδας στρατού. Οι σχέσεις του ντόπιου πληθυσμού με τους Ιταλούς ήταν σε καλό επίπεδο και δεν υπήρχαν εντάσεις μεταξύ τους. Παράλληλα στο νησί υπήρχαν και μικρές γερμανικές φρουρές. «…όταν έμαθαν για τη συνθηκολόγηση, ξέσπασε ενθουσιασμός με τους στρατιώτες να πανηγυρίζουν μαζί με τους Έλληνες, να αγκαλιάζονται στην κεντρική πλατεία του Αργοστολίου, να χτυπάνε οι καμπάνες. Ακόμα και οι Γερμανοί στρατιώτες πανηγύριζαν. Όλοι ήταν πεπεισμένοι ότι ο πόλεμος είχε τελειώσει και άνοιγε ο δρόμος του γυρισμού στο σπίτι. Οι πιο έμπειροι όμως, υποψιάστηκαν ότι τώρα αρχίζει ο πόλεμος». Και όπως αποδείχτηκε είχαν δίκιο!

     Σύντομα οι Γερμανοί θέτουν τον στρατηγό Αντόνιο Γκαντίν, διοικητή των ιταλικών δυνάμεων, ενώπιον τριών επιλογών: «Ή συνεχίζετε να πολεμάτε στο πλευρό μας ή θα παραδώσετε τα όπλα ή θα πολεμήσετε εναντίον μας». Κι ενώ ο στρατηγός ξεκινούσε διαπραγματεύσεις προσπαθώντας να κερδίσει χρόνο για να διασώσει τους 11.000 άντρες που είχε υπό τη διοίκησή του, μια άστοχη ενέργεια δύο αξιωματικών του, έδωσαν αφορμή στους Γερμανούς που στο μεταξύ μετέφεραν στο νησί εμπειροπόλεμες μονάδες, (όπως το 98^ο Ορεινό Σύνταγμα Πεζικού που είχε εμπλακεί σε φρικαλεότητες εναντίον του άμαχου πληθυσμού πριν λίγους μήνες στην Ήπειρο και μονάδες της Μεραρχίας Εντελβάις που θεωρούνταν η ελίτ του γερμανικού στρατού) να ξεκινήσουν ένα πογκρόμ, εναντίον των πρώην συμμάχων τους. Τα μηνύματα από το Βερολίνο ήταν σαφή: «Ο ίδιος ο Χίτλερ διέταξε να σφαγιαστούν όλοι οι Ιταλοί προδότες» οι οποίοι φυσικά, παρόλο που όλα τα δεδομένα ήταν εναντίον τους (βρίσκονταν σε νησί χωρίς ναυτική ή αεροπορική υποστήριξη και χωρίς επικοινωνία και εντολές από τη Ρώμη όπου μετά τη συνθηκολόγηση και τη φυγή του βασιλιά Ουμβέρτου Α! υπήρχε «κενό εξουσίας»),  αποφάσισαν να αντισταθούν.

«Η αναπόφευκτη μάχη διήρκησε από τις 15 έως τις 22 Σεπτεμβρίου. Παρόλο που οι περισσότεροι στρατιώτες ήταν νεοσύλλεκτοι, εικοσάρηδες και καθόλου εκπαιδευμένοι, πολέμησαν γενναία μέχρι τον τελευταίο. Όταν οι Ιταλοί ύψωσαν λευκή σημαία και παραδόθηκαν άρχισε η μεγάλη σφαγή. Ανελέητα οι Γερμανοί σκότωναν όποιον έβρισκαν μπροστά τους. Το νησί γέμισε με χιλιάδες πτώματα, που τα άφηναν να σαπίζουν στον ήλιο χωρίς ταφή. Όλοι οι αξιωματικοί, με πρώτο το στρατηγό Γκαντίν, εκτελέστηκαν […] Μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστος ο ακριβής αριθμός των νεκρών και των διασωθέντων».

     Ένας από αυτούς που διασώθηκαν ήταν ο Μπρούνο Μπαρτόλντι, που γεννήθηκε το 1918 και πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2025, γιόρτασε τα 107^α γενέθλιά του!!

     Το 2018, η Μ. Γούσια, που από το 2010 ζει κι εργάζεται στην Ιταλία, άκουσε σε μια ραδιοφωνική εκπομπή για τον Μπαρτόλντι. Μαζί με τον έμπειρο δημοσιογράφο Στ. Τζίμα, τον επισκέφθηκαν στο Μπολτσάνο της βόρειας Ιταλίας κι αυτός, που έχει πλήρη διαύγεια πνεύματος,  δέχτηκε με χαρά να τους αφηγηθεί την πολυτάραχη ζωή του, τα όσα βίωσε στον πόλεμο και ειδικά την αναπάντεχη διάσωσή του. «Από την Κεφαλονιά στο ρωσικό μέτωπο, σε στρατόπεδο αιχμαλώτων του Στάλιν και στις φυτείες βαμβακιού στην Τασκένδη-«εκεί που δεν ήξερες που ανατέλλει και που δύει ο ήλιος»- και πίσω στην πατρίδα, ζωντανός νεκρός, ταξιδεύοντας 17.000 χιλιόμετρα σ’ ένα βαγόνι ανάμεσα σε βόδια». 

     Το πολύ σημαντικό κι ενδιαφέρον αυτό βιβλίο, που αποτελεί ένα υβρίδιο Ιστορίας και προσωπικής μαρτυρίας, συμπληρώνει πρόλογος του Enzo Perero, (υπήρξε μορφωτικός ακόλουθος της Ιταλίας σε διάφορες βαλκανικές πρωτεύουσες), άλλα κείμενα που αφορούν τα γεγονότα της Κεφαλονιάς και αρκετές φωτογραφίες.   

ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΙΑΛΠΗΣ

Εκδόσεις ΠΗΓΗ

Σελ. 443, Νοέμβριος 2025

      Το μυθιστόρημα «Το Χαμόγελο» του Γ. Γκιάλπη, είναι το δεύτερο με κεντρικό χαρακτήρα την υπαστυνόμο Χριστίνα Ρίζου, του Τμήματος Εγκλημάτων κατά Ζωής (πρώην Ανθρωποκτονιών).

     Εν μέσω πανδημίας, η Ρίζου προσπαθεί να ανακαλύψει πως συνέβη η εξαφάνιση του συναδέλφου της Τάσου Βαρουξή, ο οποίος την ενημέρωσε με μήνυμα ότι έχει εντοπίσει στο Τμήμα ένα «καρφί» του διαβόητου αρχιμαφιόζου Τηλέμαχου Παυλίδη. Έκτοτε εξαφανίστηκε από προσώπου γης. «Μέσα στο μυαλό της το σενάριο για το τι ακριβώς είχε συμβεί είχε παίξει από την αρχή μέχρι το τέλος. Τους είδε μαζεμένους, αναγνώρισε το «καρφί» γιατί τον ήξερε από την υπηρεσία, μου έστειλε το μήνυμα και πιθανόν προσπάθησε να διαφύγει, τότε όμως τον πήραν πρέφα, το «καρφί» τον αναγνώρισε και έκανε αυτό που ξέρει καλύτερα, τον κάρφωσε κι έτσι τον εξαφάνισαν».

     Την ίδια περίοδο, εντοπίζεται από τους υπαλλήλους καθαριότητας, το διαμελισμένο πτώμα μιας νεαρής κοπέλας σε κάδο σκουπιδιών.

     Λίγες μέρες μετά, μια ακόμη νεαρή εξαφανίζεται. Σύντομα η Ρίζου αντιλαμβάνεται ότι οι δύο υποθέσεις συνδέονται και ξεκινά ένα απεγνωσμένο αγώνα ενάντια στο χρόνο, ώστε να μπορέσει να βρει την κοπέλα όσο είναι ακόμη ζωντανή. Στην πορεία των ερευνών, έρχονται στο φως κι άλλες υποθέσεις εξαφανισμένων γυναικών, που δεν αξιολογήθηκαν ως δολοφονίες και δεν ερευνήθηκαν ως τέτοιες, αφού ο δολοφόνος φρόντισε να εξαφανίσει με κάποιον τρόπο τις σορούς τους, αλλά και κάθε άλλο ίχνος! «Πόσες και πόσες γυναίκες είχαν υποστεί κακοποίηση και κανείς δεν βοήθησε; Πόσες είχαν βιαστεί ή δολοφονηθεί δίχως κάποιος να νοιαστεί γι’ αυτές; Τώρα στα χέρια της είχε έρθει μια υπόθεση που, αν έπαιρνε την τροπή που υποπτευόταν, θα είχαν πολλές νεκρές κοπέλες και γι’ αυτές, ως τώρα τουλάχιστον, δεν είχε ενδιαφερθεί κανένας».

     Στο Εγκλημάτων κατά Ζωής, όλοι καταλαβαίνουν ότι έχουν να κάνουν με έναν ψυχασθενή κατά συρροή δολοφόνο, που είναι ευφυής, προσεκτικός και δεν αφήνει ίχνη, με αποτέλεσμα ο εντοπισμός του να είναι εξαιρετικά δύσκολος. Για να βρεθεί, θα χρειαστεί εκτός από τις ικανότητες των αστυνομικών και μεγάλη δόση τύχης…

     Το μυθιστόρημα είναι ενδιαφέρον. Έχει έναν σωστά δομημένο μύθο με κλιμάκωση της αγωνίας, αλλά και ανατροπές. Εξίσου καλές είναι οι περιγραφές των πυρετωδών ερευνών, όσο και των ψυχολογικών μεταπτώσεων των χαρακτήρων. Θα μπορούσε δηλαδή να είναι ένα πολύ καλό αστυνομικό μυθιστόρημα. Όμως… Αυτές οι καλές εντυπώσεις μετριάζονται από την κακή επιμέλεια που έχει γίνει στο βιβλίο. Σε κάποια σημεία εντόπισα να λείπουν λέξεις, κάποια «αν» έγιναν «να» και το αντίθετο, ο «προνοητικός» έγινε «μεροληπτικός», η «εφηβική αύρα» γίνεται «εφηβική αίγλη» και άλλα που εμένα με ενόχλησαν. Το προτείνω μεν, με επιφύλαξη δε! 

ΤΟ ΣΑΞΟΦΩΝΟ ΤΗΣ ΣΟΥΖΥ

ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΛΥΣΙΜΑΧΟΥ
ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ
Σελ. 233, Φεβρουάριος 2026

      Η ενδιαφέρουσα συλλογή διηγημάτων «Το Σαξόφωνο Της Σούζυ» του Αλ. Λυσιμάχου, κυκλοφόρησε πριν από λίγες εβδομάδες.

     Η συλλογή περιλαμβάνει δεκαοκτώ ιστορίες, άλλες τρυφερές, άλλες αστείες, ορισμένες σκληρές, κάποιες φορές παράξενες, νοσταλγικές, συγκινητικές, όλες όμως φανερώνουν την αφηγηματική δεινότητα του συγγραφέα τους, κάτι που είχε φανεί από το αυτοβιογραφικό «Μερόνυχτα Εφημερίας».

     Εκτυλίσσονται σε διάφορους τόπους, με τη «μερίδα του λέοντος» να καταλαμβάνει η Μακεδονία και κυρίως η γενέτειρα του συγγραφέα. Μια πόλη μικρή, με ότι αυτό συνεπάγεται για τον κοινωνικό περίγυρο μέσα στον οποίο «τοποθετούνται» οι ιστορίες, που χωρίς να αναφέρεται ρητά το όνομά της «φωτογραφίζεται» και όσοι γνωρίζουν μπορούν να το αντιληφθούν. Οι αναφορές άλλωστε στην πόλη «που τα φουγάρα της έχουν σταματήσει να βγάζουν καπνό εδώ και μια εικοσαετία» είναι αρκετά εύγλωττες.

     Οι ήρωες των ιστοριών είναι άνθρωποι καθημερινοί, απλοί, αυτό που λέμε «της διπλανής πόρτας», που άλλες φορές αντιδρούν με τρόπο αστείο (όπως ο Σάββας στο «Σαξόφωνο της Σούζυ»), αναπάντεχο (όπως ο Γαβρήλος στο μεγαλύτερο σε έκταση διήγημα «Τώρα Το Κάθε Τρένο Έχει Όνομα…»)  και αλλού κάνουν την υπέρβαση («Επιτάφιος»).

     Εξαιρετικός τρόπος γραφής, που κάνει τα κείμενα να ρέουν αβίαστα και πολύ σωστή χρήση της ελληνικής γλώσσας.

 Οι τίτλοι των διηγημάτων

Το Σαξόφωνο Της Σούζυ
Historia De Un Amor
Η Μεγάλη Πυρκαγιά
Σαν Μικρασιάτικο Παραμύθι
Κρητικές Κουμπαριές
Φονικό Στα Πιέρια
Μακεδονίτικο Νουάρ
Δημοτικές Εκλογές
Παιδί Είναι Ακόμα
Ονομαστική Εορτή
Αγχώδεις Καταστάσεις
Το Ηρωικό Λέχοβο
Ακομπανιαμέντα Κιθάρας
Ένα Σπυρί, Μια Λέξη Και Μια Καρφίτσα
Τώρα Το Κάθε Τρένο Έχει Όνομα
Ο Επιτάφιος
Αϊβαλιώτικες Ιστορίες
Το Σαξόφωνο Της Τίφανι.

ΡΑΓΙΣΜΕΝΗ ΚΑΡΔΙΑ

TIM WEAVER
Μετάφραση ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΓΙΑΛΕΝΙΟΣ
Εκδόσεις BELL
Σελ. 452, Ιανουάριος 2026

      Το μυθιστόρημα «Ραγισμένη Καρδιά», είναι το έβδομο βιβλίο της επιτυχημένης και πολυδιαβασμένης σειράς του Τ. Γουίβερ, με υποθέσεις εξαφανισμένων προσώπων.

     Ο Ντέηβιντ Ρέικερ, έχει ένα πολύ ιδιαίτερο επάγγελμα. Με έδρα το Λονδίνο, ψάχνει να βρει εξαφανισμένα πρόσωπα. Ανθρώπους που οι συγγενείς τους, έχουν δηλώσει ως αγνοούμενους και τους οποίους η αστυνομία δεν μπόρεσε να εντοπίσει. Είναι μια δουλειά που την κάνει για να «βγάλει το ψωμί του», αλλά και για έναν  ακόμη ξεχωριστό λόγο. «Αυτό που ποτέ δεν μάθαιναν, ή ίσως δεν ήθελαν εγώ να μάθουν, ήταν πως για μένα ήταν κάτι παραπάνω απ’ αυτό. Έπρεπε να πληρώνω τους λογαριασμούς μου, όπως όλος ο κόσμος, αλλά χρειαζόμουν τις υποθέσεις που αναλάμβανα και για άλλους λιγότερο προφανείς λόγους. Αφού έθαψα τη γυναίκα μου πριν από έξη χρόνια, οι υποθέσεις έγιναν ο τρόπος μου να τη θρηνώ. Οι αγνοούμενοι, η σανίδα σωτηρίας μου».  

     Χάρη στην ευχέρεια που έχει να αναλύει, να αντλεί πληροφορίες και να αξιοποιεί και το πιο ελάχιστο στοιχείο, αλλά κι επειδή είναι επίμονος και δεν τα παρατά ποτέ, δεν του λείπουν ποτέ οι δουλειές, ακόμη κι εκτός Ηνωμένου Βασιλείου.

     Μια μέρα δέχεται μια κλήση από τις ΗΠΑ. Μια γυναίκα, η Γουέντι Φίσερ, του ζητά να εντοπίσει την αδελφή της Λύντα Κόριν, εξήντα δύο ετών, που ζει στην Αγγλία από το 1984 και αγνοείται εδώ και δέκα μήνες. Την τελευταία φορά που την είδαν, ήταν όταν «οδήγησε με το αμάξι της μέχρι κάποιο γραφικό σημείο στην ακτή του Σόμερσετ, εγκατέλειψε εκεί το αυτοκίνητό της, και στη συνέχεια εξαφανίστηκε από προσώπου γης».

     Ο Ρέικερ αναλαμβάνει την υπόθεση και αμέσως ανακαλύπτει ότι κι εδώ συμβαίνει, αυτό που συμβαίνει στις περισσότερες υποθέσεις εξαφανισμένων ατόμων, αφού πολλοί «όταν εξαφανίζονται το κάνουν έχοντας θαμμένα μυστικά που κανείς δεν ήξερε ότι κρατούσαν». Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Κόριν, που ήταν καλλονή στα νιάτα της, πρώην ηθοποιός σε ταινίες Β! κατηγορίας, ήταν σύζυγος του σκηνοθέτη Ρόμπερτ Χόστερλιτς, του οποίου η καριέρα γνώρισε πολλά σκαμπανεβάσματα. Ο σκηνοθέτης, που τα τελευταία χρόνια είχε απομονωθεί και ζούσε σαν ερημίτης, είχε πεθάνει από καρκίνο. Φαίνεται ότι η Κόριν, ψάχνοντας τα πράγματά του, ανακάλυψε κάποιο μυστικό σκοτεινό, τρομακτικό και τόσο σοκαριστικό, που την ώθησε να εγκαταλείψει την μέχρι τότε ζωή της και να εξαφανιστεί.

     Ο Ρέικερ θα προσπαθήσει να βρει τις αλήθειες που κρύβονται πίσω από την υπόθεση. Και για μια ακόμη φορά, η επιμονή του, θα τον φέρει αντιμέτωπο με έναν θανάσιμο κίνδυνο…

     Το «Ραγισμένη Καρδιά», είναι ένα δυνατό, καθηλωτικό θρίλερ, που ενώ στο ξεκίνημά του εξελίσσεται αργά και νωχελικά, κεφάλαιο με το κεφάλαιο, αποκτά γρήγορο ρυθμό, με τις ανατροπές και τις εκπλήξεις να διαδέχονται η μία την άλλη! 

ΠΕΘΑΝΕ ΜΕ ΤΟ ΠΑΣΟ ΣΟΥ

ALEXIS RAVELO
Μετάφραση ΚΡΙΤΩΝ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ
Σελ. 342, Οκτώβριος 2025

      Το μυθιστόρημα της σημερινής παρουσίασης, είναι το τέταρτο της «σειράς» με κεντρικό χαρακτήρα τον συνταξιούχο μηχανικό του εμπορικού ναυτικού Ελάδιο Μονρόι. Συγγραφέας του ο Ισπανός (γεννήθηκε στα Κανάρια Νησιά), Α. Ραβέλο που έφυγε πρόωρα από το ζωή το 2023, σε ηλικία 52 ετών.

     Το 2012, η Ισπανία βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεωκοπίας. Τα σκάνδαλα στα οποία εμπλέκονται πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες, ξεσπούν το ένα μετά το άλλο. Παρά τις προσπάθειες των πλήρως ελεγχόμενων από τους οικονομικά ισχυρούς ΜΜΕ να καλύψουν τη διαφθορά, ο κόσμος ξεσηκώνεται και διοργανώνονται μεγάλες διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις. Όμως οι επίσης ελεγχόμενοι εκπρόσωποι της δικαστικής εξουσίας με δικονομικά τερτίπια, δεν αφήνουν αυτές τις υποθέσεις να φτάσουν στις δικαστικές αίθουσες! Αν σας θυμίζει κάτι, δεν κάνετε λάθος!

     Εκείνες τις μέρες, στην Λας Πάλμας, πρωτεύουσα των Καναρίων Νήσων, αυτοκτονεί ο Βίκτορ, μικρότερος γιος του Ερνέστο Μπαρόζο, συνταξιούχου λογιστή. Ο ηλικιωμένος πατέρας, αρχικά αποδέχεται την εκδοχή της αυτοκτονίας. Παρ’ όλα αυτά, ο χαρακτήρας του γιού του, του δημιουργεί μια σκιά αμφιβολίας. Ο Βίκτορ δεν είχε κανένα λόγο να αυτοκτονήσει. Στο παρελθόν «έκανε ζωάρα σαν αιώνιος έφηβος»,

αλλά τον τελευταίο καιρό είχε βρει μια δουλειά που τον ικανοποιούσε και δεν αντιμετώπιζε προβλήματα οικονομικά ή ερωτικά. Όμως ποτέ δεν μπορεί να ξέρει κανείς… Έτσι για να διαλύσει και την παραμικρή επιφύλαξη, βρήκε μέσω γνωστών τον Μονρόι και του ανέθεσε να κάνει μια έρευνα. «Θέλω μόνο να βεβαιωθούμε ότι δεν υπάρχει τίποτα περίεργο στην υπόθεση του Βίκτορ. Αν στο μεταξύ καταφέρετε να ανακαλύψετε τι ήταν αυτό που τον οδήγησε να το κάνει, να πάρει αυτή την απόφαση, καλό θα ήταν. Αν όχι, τουλάχιστον θέλω να έχω τη σιγουριά ότι δεν υπήρχε κάποια παρέμβαση ξένων χεριών […] Απ’ όσο ξέρω, εσείς όχι μόνο γνωρίζετε το μισό νησί, αλλά επίσης είστε και αμετανόητα ξεροκέφαλος. Ελπίζω να μη σας κακοφάνηκε αυτό που είπα, αλλά έτσι λένε όλοι για σας, ότι είστε τόσο πεισματάρης, που αν δεν φτάσετε στο βάθος, δεν ησυχάζετε».

     Ο Μονρόι, παρά τις αντιρρήσεις της αγαπημένης του Γκλόρια, η οποία φοβάται ότι πάλι θα μπλέξει σε δύσκολες και επικίνδυνες καταστάσεις, αποφασίζει να ασχοληθεί «…αυτή τη φορά δεν υπάρχει κάτι που να βρωμάει στην υπόθεση, δεν είναι τίποτα επικίνδυνο, ούτε κατά διάνοια. Απλώς πρέπει να βεβαιωθώ ότι όλα είναι εντάξει για να ηρεμήσει. Αν βρω κάτι περίεργο θα του το πω και τέλος […] Έτσι κι εγώ θα απασχοληθώ δύο μέρες, θα νιώσω χρήσιμος και στο μεταξύ θα βγάλω λίγα λεφτουδάκια…».

     Όταν όμως αρχίσει να ερευνά τα δεδομένα, θα διαπιστώσει ότι η επίσημη εκδοχή της αυτοκτονίας δεν ευσταθεί και ότι η υπόθεση κρύβει μυστικά τα οποία κάποιοι «υψηλά ιστάμενοι» δεν θα ήθελαν να έρθουν στο φως.

     Ένα ακόμη εξαιρετικό μυθιστόρημα, στο οποίο το σασπένς και η αγωνία για την εξέλιξη της συναρπαστικής ιστορίας, συνυπάρχει με το χιούμορ, αλλά και την σκληρή κριτική για την πολιτική κατάσταση στην Ισπανία, που όποιος διαβάσει το βιβλίο, θα αντιληφθεί ότι θυμίζει έντονα τα όσα ζούμε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια!

Η ΟΡΓΗ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

ΛΕΙΑ ΒΙΤΑΛΗ
Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗΣ
Σελ. 605, Ιούλιος 2025

     Το μυθιστόρημα της Λ. Βιτάλη που κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 2025, παρουσιάζει γεγονότα της Ελληνικής επανάστασης του 1821 και την προσωπικότητα του αδιαμφισβήτητου ηγέτη της, του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, μέσα από μια νέα, διαφορετική οπτική.

     Στις 13 Νοεμβρίου 1824 (κατ’ άλλους λίγες μέρες αργότερα) κοντά στο χωριό Σιλίμνα της Αρκαδίας, σε μια ύπουλα στημένη παγίδα, μια σφαίρα διαπέρασε το κρανίο του 24χρονου Πάνου, γιου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, την ώρα, που με τη συνοδεία λίγων συντρόφων του, πήγαινε να επισκεφθεί τον πατέρα του. Ήταν καιροί κρίσιμοι. «Ο τόπος μικρός και διαιρεμένος βούλιαζε συνεχώς στο αίμα και την απελπισία» με τον εμφύλιο ανάμεσα σε «κυβερνητικούς» και «αντικυβερνητικούς» να μαίνεται. Υπήρχε έντονος «ο φόβος ότι όλα πήγαιναν στράφι, κι η πατρίδα, αυτό που τέλος πάντων ο ίδιος αποκαλούσε «πατρίδα», δηλαδή ένα τσούρμο απελπισμένα φτωχαδάκια πάνω σε μια καμένη γη, ξανάπεφτε στη μιζέρια και στη σκλαβιά και το όνειρο ξεφούσκωνε σαν να μην είχε υπάρξει ποτέ».

     Ο Πάνος, εκτός από ικανότατος πολεμιστής, είχε λάβει και πολύ αξιόλογη μόρφωση για την εποχή του, χάρη στην επιμονή του πατέρα του, ο οποίος ονειρευόταν να δει τον πρωτότοκό του, ακόμα και στη θέση του κυβερνήτη, του υπό διαμόρφωση νέου κράτους. «Ο Πάνος του, ο κληρονόμος του, ο ικανός και για τον πόλεμο και για την ειρήνη. Αυτός που όλοι μιλούσαν για τις ικανότητές του, τη μόρφωσή του και το μέλλον που διαγραφόταν μπροστά του υπέρλαμπρο».

  Μάλιστα η ομάδα των δολοφόνων, «πλιατσικολόγοι Βούλγαροι θα ήταν, μισθοφόροι του σουλτάνου ή των πουλημένων κυβερνητικών», φέρθηκαν με τη μέγιστη ασέβεια στον νεκρό, αφού «…τον σκύλεψαν, μέχρι και το σώβρακο του πήραν..» και τον άφησαν γυμνό πάνω στο υγρό χώμα.

   Η οργή του Κολοκοτρώνη είναι απύθμενη. Οι φυσικοί αυτουργοί μπορούν να εντοπιστούν σχετικά εύκολα. Αυτός όμως θέλει να μάθει ποιοι είναι οι άλλοι. Αυτοί που έδωσαν τη διαταγή. «Η οδύσσεια της αποκάλυψης του δολοφόνου του Πάνου, μέσα από συνεχείς ανατροπές, θα ρίξει νέο φως στα γεγονότα αλλά και την ίδια την αντιφατική προσωπικότητα του πατέρα του».

     Το «Η Οργή Των Μικρών Ανθρώπων» είναι ένα αξιολογότατο, γραμμένο με εξαιρετικό τρόπο και ξεχωριστή γραφή (ιστορικό;) μυθιστόρημα, με πολλές αρετές, που πρέπει να τύχει της προσοχής του αναγνωστικού κοινού!   

ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΘΟΠΟΥΛΟΣ
Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
Σελ. 377, Ιανουάριος 2025

      Με την πολύκροτη -κι ακόμη ανεξιχνίαστη- υπόθεση Πολκ, ασχολείται στο δεύτερο βιβλίο του, ο Δ. Ψαθόπουλος.

     Στις 16 Μαΐου 1948, ένας ψαράς εντοπίζει στον Θερμαϊκό, να επιπλέει δεμένο χειροπόδαρα, το σώμα ενός άντρα, που φέρει τραύμα από πιστόλι στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Πρόκειται για το πτώμα του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ, ο οποίος εθεάθη τελευταία φορά το βράδυ της 8^ης Μαΐου, κι έκτοτε εξαφανίστηκε!

     Ο σάλος που ξεσπά είναι τεράστιος. Οι εικασίες για το ποιος ευθύνεται για τη δολοφονία πολλές. Ο δημοσιογράφος «ενοχλούσε» πολλούς. Από το 1947 που είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα, στα άρθρα του, που έστελνε στις εφημερίδες της πατρίδας του, διατυπώνει σαφείς κατηγορίες, ότι Έλληνες υψηλά ιστάμενοι πολιτικοί σε συνεργασία με Αμερικανούς υπάλληλούς και ντόπιους μαυραγορίτες, λυμαίνονται τη βοήθεια που στέλνουν οι ΗΠΑ, στα πλαίσια του δόγματος Τρούμαν.

     Τον Μάιο του 1948, μεταβαίνει στη Θεσσαλονίκη για να παρακολουθήσει τις εργασίες της Βαλκανικής Επιτροπής του ΟΗΕ. Όμως ο «κρυφός» σκοπός του ταξιδιού είναι να αποκτήσει επαφές με τους αντάρτες του ΔΣΕ, ώστε να καταφέρει να πάρει συνέντευξη από τον αρχηγό του Μάρκο Βαφειάδη. Πολλοί προσπαθούν να τον αποτρέψουν λέγοντάς του ότι κάτι τέτοιο κρύβει κινδύνους, αλλά ο ίδιος πιστεύει ότι θα εκτοξεύσει την καριέρα του.

     Οι Αρχές, για προφανείς λόγους, θέλουν να ρίξουν την ευθύνη για τον φόνο στους κομμουνιστές. «Ο τρόπος που δολοφονήθηκε το θύμα, μας δείχνει ότι πίσω από το έγκλημα βρίσκονται οι συμμορίτες. Αυτό μας επιτρέπει, χωρίς χρονοτριβή να προσανατολίσουμε τις έρευνες προς τον κομμουνιστικό παράγοντα».

  Λίγο καιρό μετά, η Ασφάλεια Θεσσαλονίκης κατηγόρησε τον Αδάμ Μουζενίδη, στέλεχος του ΚΚΕ ως δολοφόνο και τους Βαγγέλη Βασβανά και Γρηγόρη Στακτόπουλο ως συνεργούς. Από αυτούς εντοπίστηκε και συνελήφθη μόνο ο Στακτόπουλος. Στη δίκη που ακολούθησε οι Μουζενίδης και Βασβανάς καταδικάστηκαν ερήμην σε θάνατο και ο Στακτόπουλος σε ισόβια. Έμεινε στη φυλακή μέχρι το 1960, οπότε του δόθηκε χάρη. Αργότερα θα αποκαλυφθεί ότι ο Μουζενίδης τον Μάιο του 1948 δεν βρισκόταν στη ζωή και ότι ο Βασβανάς βρισκόταν εκτός Ελλάδος. Παράλληλα ο Στακτόπουλος, από την ημέρα της καταδίκης του, μέχρι τον θάνατό του το 1998, διακήρυσσε ότι ήταν αθώος, ότι τα στοιχεία ήταν χαλκευμένα κι όλη η υπόθεση ήταν μια σκευωρία για να συκοφαντηθεί το ΚΚΕ και ο ΔΣΕ.

     Στις μέρες μας, η επικρατέστερη θεωρία, είναι ότι η δολοφονία είναι το αποτέλεσμα μιας συνωμοσίας μυστικών υπηρεσιών (ελληνικών, βρετανικών, αμερικανικών), που ήθελαν η καθεμία για δικούς της λόγους, νεκρό τον Πολκ.

     Το ενδιαφέρον μυθιστόρημα του Δ. Ψαθόπουλου, δεν έρχεται να θέσει και πάλι τα ίδια, αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τη δολοφονία, αλλά να παρουσιάσει μια άλλη, εντελώς διαφορετική, αναπάντεχη και ιδιαίτερα ευφάνταστη εκδοχή, που θέλει την δολοφονία να μην έχει πολιτικά κίνητρα, αλλά πολύ πιο ταπεινά κι παντελώς άσχετα με την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε τότε στην Ελλάδα!