21 Μαΐ 2022

ΦΤΕΡΑ ΣΤΟ ΤΣΙΜΕΝΤΟ

ΕΥΣΤΑΘΙΑ ΜΑΤΖΑΡΙΔΟΥ
Εκδόσεις ΠΕΡΙΣΠΩΜΕΝΗ
Σελ. 199, Μάιος 2021

      Ένα δύσκολο, σκληρό, «στενάχωρο» αλλά και συνάμα συγκλονιστικό μυθιστόρημα που παρά τις όποιες «δυσκολίες» πρέπει να διαβαστεί απ’ όσους περισσότερους γίνεται, είναι το «Φτερά Στο Τσιμέντο» της Ε. Ματζαρίδου.

     Είναι η σπαρακτικός μονόλογος μιας 30χρονης κοπέλας με εκ γενετής αναπηρία, η οποία αισθάνεται ανεπιθύμητη, βιώνει την απόρριψη και νοιώθει ότι δεν την αγαπά κανένας, εκτός ίσως από την Στάνκα, την αλλοδαπή γυναίκα, την οποία επιφόρτισε η οικογένειά της να την φροντίζει και να την περιποιείται. «Σκέφτομαι πόσο τυχερή είμαι που βρίσκομαι στα χέρια της κι όχι στα χέρια της μάνας και του πατέρα μου, που από την ώρα που γεννήθηκα με έχουν καταντήσει μπαλάκι, ένα ανεπιθύμητο μπαλάκι, που ο καθένας πετάει στον άλλο με την ελπίδα να το κρατήσει και να το αφανίσει, αλλά τελικά δεν το αφανίζει ούτε ο ένας ούτε ο άλλος, δεν τολμάει να το αφανίσει». 

     Είναι παιδί μιας δυσλειτουργικής οικογένειας. Ενός συμβατικού γάμου, που έγινε καθαρά από υπολογισμό και συμφέρον. «Την παντρεύτηκε για να ξεχρεώσει και τον παντρεύτηκε για να αναπληρώσει την ομορφιά και το μπόι που δεν είχε, δεν υπήρχε αγάπη, ούτε καν συμπάθεια νομίζω, αυτός τη σιχαινόταν για την ασχήμια της κι αυτή για τον χαρακτήρα του, αλλά παντρεύτηκαν χωρίς να λογαριάζουν τι θα προκύψει από μια τέτοια συνδιαλλαγή».

     Όσο παρακολουθούσε το σχολείο, είχε μια επαφή με τον έξω κόσμο. Όμως μετά την ολοκλήρωση της σχολικής της ζωής, ο εγκλεισμός της είναι σχεδόν απόλυτος, αφού έτσι απαιτεί ο πατέρας της. «…δεν είναι ομιλία αυτό που κάνει, αλλά ανακοινώσεις και υπαγορεύσεις και διαταγές προς τη μάνα μου και τη Στάνκα που σχεδόν πάντα αφορούν εμένα, εγώ είμαι ο εμπνευστής όλων αυτών των απαγορεύσεών του και των διαταγών του που πρέπει να εκτελούν οι άλλοι, πόσο και που πρέπει να μετακινηθώ, ποιους και πότε μπορώ να δω, τι μπορώ να δω και να ακούσω, να φάω και να φορέσω και γενικά τι είναι καλό και το κακό για την κατάσταση ακινησίας και παραμόρφωσης που βρίσκομαι…».

     Ο χειμαρρώδης, αλλά εξαιρετικά συγκροτημένος μονόλογος της ηρωίδας του βιβλίου, είναι μια κραυγή που απευθύνει σε όλους, ζητώντας απεγνωσμένα αγάπη και κατανόηση. Η ανάγκη για αγάπη και γιατί όχι κι έρωτα θα γίνει επιτακτική και αδήριτη, όταν θα αρχίσει να εξερευνά τη σεξουαλικότητά της. «…πίσω από το παραμορφωμένο σώμα, κανείς δεν υποψιαζόταν ότι υπήρχε ένα γυναικείο σώμα και μια γυναικεία ψυχή, τίποτα δεν τους παρέπεμπε σε γυναίκα, το σώμα μου ήταν όλο μια μπάλα, μια παραμορφωμένη μπάλα, δεν ξεχώριζες μέση και στήθος, ούτε που υποψιαζόταν κανείς ότι υπήρχε αιδοίο και μήτρα και ωοθήκες…».

     Μέχρι που ο πατέρας, αυτός ο ουσιαστικά διαρκώς απών και αυταρχικός άνδρας αρρωσταίνει. Τότε διαταράσσονται οι ισορροπίες, οι βεβαιότητες καταρρέουν και μια άλλη πραγματικότητα αναφύεται.

     Η Ε. Ματζαρίδου, έγραψε ένα ξεχωριστό, ιδιαίτερο μυθιστόρημα. Έχοντας στη συγγραφική της φαρέτρα εκτός από την εξαιρετική γραφή και τον χειρισμό της γλώσσας και τις σπουδές της στην ψυχολογία, σκιαγραφεί με μοναδικό τρόπο τους τέσσερις χαρακτήρες του μυθιστορήματος και τις σχέσεις που τους διέπουν, δημιουργώντας ένα έργο, που θα ταρακουνήσει με τις αλήθειες του τον αναγνώστη, θα τον συνεπάρει, θα τον κάνει να αναθεωρήσει αρκετά πράγματα από όσα ξέρει ή νομίζει ότι ξέρει και θα τον «αναγκάσει» να το αναστοχάζεται ξανά και ξανά, για πολύ καιρό!    

16 Μαΐ 2022

ΟΙ 7 ΝΑΝΟΙ ΤΟΥ ΑΟΥΣΒΙΤΣ

YEHUDA KOREN/EILAT NEGEV
Μετάφραση ΦΛΩΡΑ ΜΙΧΤΗ
Εκδόσεις ΠΗΓΗ
Σελ. 384, Αύγουστος 2018

 

     Στη σειρά «Αληθινές Ιστορίες» κυκλοφόρησε η τρίτη έκδοση του βιβλίου «Οι 7 Νάνοι Του Άουσβιτς», των ισραηλινών δημοσιογράφων Γ. Κορέν και Ε. Νεγκέβ.

     Είναι η ιστορία της πολυμελούς εβραϊκής οικογένειας του Σίμσον Άιζικ Όβιτς, ενός νάνου που έζησε στο χωριό Ροζαβλέα της Τρανσυλβανίας μιας διαφιλονικούμενης περιοχής ανάμεσα στη Ρουμανία και την Ουγγαρία. Οι γονείς του Σίμσον επειδή αντιλήφθηκαν ότι ο γιος τους δεν θα μπορούσε να ασκήσει λόγω της σωματικής δομής του οποιοδήποτε χειρωνακτικό επάγγελμα, φρόντισαν ιδιαίτερα τη μόρφωσή του. Αυτός όταν ενηλικιώθηκε, ασχολήθηκε ως «τελετάρχης» σε γάμους, περιφερόμενος στα χωριά της περιοχής του αλλά και σε πιο απομακρυσμένα. Λόγω της μόρφωσης και των «σοφών» συμβουλών που έδινε στους χωρικούς ακόμα και για θέματα που αφορούσαν την υγεία τους, κέρδισε την εκτίμηση και τον σεβασμό όλων, αλλά και αξιόλογη περιουσία. Επειδή μάλιστα δεν υπήρχε ραβίνος στην περιοχή, εκτελούσε και ανάλογα καθήκοντα. Κατ’ απαίτηση της κοινότητας, παντρεύτηκε μια κοπέλα (φυσιολογικού ύψους) με την οποία απέκτησε δύο κόρες νάνους. Το 1901, η γυναίκα του πέθανε από φυματίωση. «Καθώς περνούσε τον περισσότερο χρόνο του ταξιδεύοντας, ώστε να κερδίζει τα προς το ζην, δεν μπορούσε να φροντίσει όπως θα ‘πρεπε τις δύο έφηβες κόρες του […] Επιπλέον, η κοινότητα περίμενε από την πασίγνωστη αυτή θρησκευτική αυθεντία να βρει καινούρια σύζυγο». Με την νέα του σύζυγο ο Σίμσον απέκτησε οκτώ παιδιά. Πέντε νάνους (δύο αγόρια και τρία κορίτσια) και τρία φυσιολογικού ύψους (όλα κορίτσια). Αυτό «έκανε την οικογένεια Όβιτς τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη οικογένεια νάνων στον κόσμο».

     Όλα τα παιδιά είχαν έφεση στη μουσική κι έπαιζαν μουσικά όργανα. Αυτό αποδείχτηκε σωτήριο, όταν ο πατέρας τους πέθανε ξαφνικά το 1923 σε ηλικία 55 ετών. Οι Όβιτς σχημάτισαν μουσικό συγκρότημα και σύντομα έγιναν περιζήτητοι. «Εκείνη την περίοδο υπήρχαν κι άλλες μπάντες μόνο με νάνους, οι οποίες, όμως, έκαναν πάντα μόνο ένα νούμερο. Οι Όβιτς ήθελαν ένα σόου όλο δικό τους […] Ο καιρός που ξεκίνησαν την καριέρα τους, δηλαδή οι αρχές του 1930, ήταν κατάλληλος. Ο νανισμός τότε ήταν απίστευτα δημοφιλής και μία μπάντα μόνο με νάνους που χρησιμοποιούσαν μικροσκοπικά όργανα, ήταν μια ακαταμάχητη καινοτομία και είχε μεγάλη διαφημιστική αξία».

     Μια δεκαετία αργότερα, αν και κάποιοι είχαν δημιουργήσει οικογένειες με άτομα φυσιολογικού ύψους, εξακολουθούσαν να μένουν όλοι μαζί και να περιοδεύουν σε χώρες της ευρωπαϊκής ηπείρου, έχοντας πάντα στο νου τους, τα λόγια που τους είπε η μητέρα τους λίγο πριν πεθάνει. «Στα καλά και στα κακά, ποτέ μη χωριστείτε. Να είστε ενωμένοι, να φυλάτε ο ένας τον άλλον, να ζείτε ο ένας για τον άλλον».

     Το 1944, η φιλο-ναζιστική κυβέρνηση της Ουγγαρίας, αποφασίζει να παραδώσει τους Εβραίους που ζουν στο έδαφός της, στους Ναζί. Ανάμεσα τους και οι Όβιτς, που στέλνονται στο Άουσβιτς. Εκεί πέφτουν στα χέρια του διαβόητου γιατρού Γ. Μένγκελε που τους θεωρεί «θησαυρό» και τους μετατρέπει σε πειραματόζωα. Παρά τα συνεχή πειράματα στα οποία τους υποβάλλει και στις επώδυνες εξετάσεις, τελικά θα διασωθούν όλοι. Μετά την απελευθέρωση θα επιστρέψουν στη Ρουμανία, όπου θα βρεθούν απέναντι σε ένα αποκαρδιωτικό σκηνικό. Το σπίτι τους είναι λεηλατημένο και ουσιαστικά μη κατοικήσιμο. Τα αδέλφια αποφασίζουν να μετοικήσουν  στο Βέλγιο, ενώ λίγα χρόνια αργότερα, θα εγκατασταθούν οριστικά στο Ισραήλ, ασχολούμενα πάντα με το χώρο του θεάματος και της διασκέδασης.

     Την εκπληκτική, μυθιστορηματική πορεία της οικογένειας, αφηγήθηκε στους συγγραφείς του βιβλίου, η νεότερη κόρη της οικογένειας, η Πέρλα (πέθανε τον Σεπτέμβριο του 2001), στη Χάιφα όπου ζούσε τα τελευταία χρόνια της ζωής της.

     Το εξαιρετικό αυτό βιβλίο, που αφηγείται μια μοναδική ιστορία, κατά τη μεταφορά του στην ελληνική γλώσσα… ατύχησε! Ενώ η εκτύπωση είναι πολύ καλή σε χαρτί ποιότητας, με αρκετές φωτογραφίες, η μετάφραση είναι κάκιστη, δείχνει να έγινε στο γόνατο ή από το… google translate. Πρέπει να διδάσκεται στις σχολές μεταφραστών, ως παράδειγμα προς αποφυγή. Πολλά λάθη, κυρίως συντακτικά, που κάνουν δύσκολη την κατανόηση προτάσεων, άγνοια βασικών εννοιών, απροσεξίες, αβλεψίες (π.χ. ο Μένγκελε αλλού αναφέρεται με το κανονικό του όνομα κι αλλού ως Μένγκελ, η Μασσαλία γίνεται Μαρσίλι, το Βουκουρέστι γίνεται Μπούραχεστ, σε μία περίπτωση η Μόσχα μετονομάζεται Μοσχώφ, ο Κόκκινος Στρατός γίνεται Ερυθρός Σταυρός) και άλλα πολλά, που αν καθίσω να τα απαριθμήσω ένα-ένα, η παρουσίαση θα τριπλασιαστεί σε μέγεθος. Ευθύνη βέβαια φέρει και η επιμελήτρια του βιβλίου, η οποία δεν κατάλαβα τι ακριβώς επιμελήθηκε! Τα μάτια μου αναγκάστηκαν να υπομείνουν πολλά. Στην αρχή ήμουν συγκαταβατικός, στη συνέχεια εκνευριζόμουν και προς το τέλος άρχισα να περιμένω με αληθινή περιέργεια, ποια έκπληξη μου επιφυλάσσει η επόμενη σελίδα. Αν μπορείτε να παραβλέψετε το πρόβλημα αυτό, θα σας συστήσω να διαβάσετε το «Οι 7 Νάνοι Του Άουσβιτς», που αφηγείται την μοναδική, ξεχωριστή και πολύ ιδιαίτερη ιστορία της οικογένειας Όβιτς.        

13 Μαΐ 2022

ΞΕΝΟΦΩΝ ΦΥΤΡΟΣ

    


 Γεννήθηκε στη Σαντορίνη το 1979. Σπούδασε αθλητική δημοσιογραφία κι εργάστηκε στη συνδρομητική τηλεόραση και σε αθλητικούς ειδησεογραφικούς ιστοτόπους πριν επιστρέψει στη Σαντορίνη και ασχοληθεί επαγγελματικά με τον τουρισμό. Έργα του: «Ο Θεός Του Πολέμου» (2018, Bell), «Αγαπημένο Μου Ημερολόγιο» (2020, Bell), Συμμετοχή σε συλλογικά έργα «Στο Μυαλό Των Πιο Διάσημων Ντετέκτιβ» (2015, Μεταίχμιο), «Noir Road Stories 2» (2017, Άπαρσις), «Εάν Δεν Είμεθα Τρελοί Δεν Εκάναμεν Επανάστασιν» (2019, Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία Ελλάδος).

     Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας «Αγαπημένο Μου Ημερολόγιο»;

     Οι πρωτόγνωρες συνθήκες περιορισμού και καραντίνας που μου γέννησαν την ανάγκη για μια δημιουργική διέξοδο, σε συνδυασμό με την ανάγνωση του μυθιστορήματος του IanMcEwanΜηχανές σαν κι εμένα που μου γέννησε την απορία «και τι θα συνέβαινε αν;…»

     Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα με αυτό και ποιο είναι αυτό;

     Να προσπαθούμε πάντα για το καλύτερο, γιατί, όσο άσχημα κι αν είναι τα πράγματα πάντα μπορεί να γίνουν χειρότερα. Το θλιβερό παράδειγμα του πολέμου στην Ουκρανία τα λέει όλα.

     Στο βιβλίο σας περιγράφετε μια Ελλάδα εφιαλτική στο πολύ κοντινό μέλλον. Εξακολουθείτε να πιστεύετε ότι όσα «προφητεύετε» θα επαληθευτούν;

     Πιστεύω πώς όχι, γιατί ελπίζω ότι οι πρόσφατες δοκιμασίες μάς έκαναν σοφότερους ως πολιτεία και ως κοινωνία. Αντιλαμβάνεστε όμως ότι το «πιστεύω» και το «ελπίζω» είναι διαφορετικά από το «είμαι σίγουρος»...

     Πως χαρακτηρίζετε το βιβλίο σας; Γιατί δεν είναι «καθαρόαιμο» αστυνομικό, αλλά έχει και πολλά στοιχεία κοινωνικού και πολιτικού μυθιστορήματος.

     Ζούμε σε έναν πολύπλοκο κόσμο που είναι δύσκολο να περιγράψουμε με μια δυο λέξεις. Το ίδιο συνεπώς κι ένα βιβλίο που περιγράφει τον κόσμο αυτόν. Ο πιο κοντινόςχαρακτηρισμός πάντως του «Αγαπημένο μου Ημερολόγιο» είναι δυστοπικό αστυνομικό μυθιστόρημα.

     Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;

     Η λογοτεχνία προσπαθεί να αναπαραστήσει, να σχολιάσει και να κριτικάρει την κοινωνία. Αυτό από μόνο του συνιστά κοινωνική πράξη και δράση.

     Μπορεί η λογοτεχνία να δρομολογήσει αλλαγές σε κοινωνικό επίπεδο;

     Δύσκολα, γιατί σπάνια γεννιούνται γραφιάδες όπως ο Καζαντζάκης, ο Όργουελ ή ο Σαίξπηρ. Ακόμα πιο δύσκολα στην εποχή μας, όπου οι κοινωνικές αλλαγές δρομολογούνται από ένα tweet ή ένα βίντεο στο youtube.

     Πότε καταλάβατε ότι θέλετε να γίνετε συγγραφέας;

     Όταν έγραψα μια ιστορία με ήρωα τον Χάρι Χόλε που μου φάνηκε αρκετά καλή για να τη στείλω σε διαγωνισμό δημιουργικής γραφής. Βεβαιώθηκα όταν η ιστορία κέρδισε το πρώτο βραβείο του διαγωνισμού.

     Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;

     Πως είχα μόλις ανέβει στην κορυφή του Έβερεστ και ατένιζα τον λογοτεχνικό κόσμο στα πόδια μου. Αφέλεια και παιδιάστικος ενθουσιασμός, αλλά έτσι είναι πάντα η πρώτη φορά.

     Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;

     Ξεκουράζονται μαζί μου, εγώ μέχρι η επόμενη ιδέα για μια καλή ιστορία να σφηνωθεί στο μυαλό μου, εκείνοι για πάντα.

     Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;

     Ναι, συχνά και πολλά, αλλά κανένα δολοφονικό, σας διαβεβαιώ.

     Σας μοιάζει κάποιος από τους ήρωες σας;

     Κάποιοι, σε κάποιες πτυχές του χαρακτήρα τους, κυρίως στην εσωστρέφεια, την υπερανάλυση και τη σιωπή που συχνά λέει περισσότερα από τον θόρυβο.

     Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;

     Οι εκδότες μου στις Εκδόσεις Bell και δύο τρεις έμπιστοι φίλοι και καλοί συγγραφείς.

     Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;

     Αυτός που δε διαβάζει την περίληψη στο οπισθόφυλλο και βουτάει στο βιβλίο με άγνοια περιεχομένου και κινδύνου. Και επίσης είναι ειλικρινής στην κριτική του στον συγγραφέα.

     Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;

      Για αρχή την αίσθηση ευεξίας και εκπλήρωσης που μου προσφέρει η συγγραφή. Για συνέχεια, τον ορυμαγδό ιδεών που πυροδοτεί στο μυαλό μου η μαγική λέξη που λέγεται «έμπνευση».

     Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;

     Όταν κάνω έρευνα για θέματα που θέλω να γράψω στα βιβλία μου και σαστίζω με το πόσα λίγα γνωρίζω στην πραγματικότητα για τον κόσμο γύρω μου. Τροφή για σκέψη ίσως στην εποχή που οι «ξερόλες» αφθονούν γύρω μας…

     Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;

     Ναι, και η απομόνωση της πανδημίας ήταν θλιβερή και σε αυτό το επίπεδο. Νοσταλγώ τις ημέρες όπου το βιβλίο και ο συγγραφέας του «πέφτουν στο τραπέζι» και ξεψαχνίζονται διεξοδικά.

     Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;

     Κάποιες λίγες φορές, που όμως με εξέπληξαν, επιβεβαιώνοντας τη θεωρία μου ότι κάθε αναγνώστης προσλαμβάνει πάντα κάτι διαφορετικό από ένα βιβλίο και έναν δημιουργό.

     Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;

     Πολλοί, και θα ήταν ίσως μάταιο να αναφέρω κάποιους, γιατί συνεχώς ανακαλύπτω κάποιους άλλους. Θα έλεγα ότι θαυμάζω συνολικά την αμερικάνικη σχολή του GreatAmericanNovel. Βέβαια ούτε Αμερικανός είμαι, ούτε greatnovels γράφω.

     Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;

     Είναι αλήθεια ότι γίνεται συνεχώς και πιο δύσκολη, αλλά ίσως γιατί βάζω συνεχώς πιο δύσκολα στον εαυτό μου. Η λύση «βρήκα τη συνταγή και την ακολουθώ», μάλλον δε δουλεύει για μένα. Από την άλλη, δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα σταματήσω να γράφω, ακόμα κι αν πάψω να εκδίδομαι.

     Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;

     Έχω ξεκινήσει το επόμενο μυθιστόρημα, αν και είναι νωρίς για να ξέρω πού θα με βγάλει η προσπάθεια αυτή. Ίσως οι  ήρωές μου να ξέρουν καλύτερα από εμένα και ελπίζω να μου έχουν καλά νέα σύντομα.

 

9 Μαΐ 2022

ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΗ

LISA GRAY
Μετάφραση ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ
Εκδόσεις BELL
Σελ. 324, Οκτώβριος 2021

      Η γεννημένη στην Γλασκώβη Λ. Γκρέι, συγγραφέας του μυθιστορήματος «Αγνοούμενη», εργάστηκε για αρκετά χρόνια στον χώρο των ΜΜΕ στην πατρίδα της την Σκοτία. Όμως μετά την επιτυχία του πρώτου της βιβλίου, αφοσιώθηκε ολοκληρωτικά στην συγγραφή.

     Η ιδιωτική ντετέκτιβ Τζέσικα Σο, εδώ και δύο χρόνια περιπλανιέται σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ. Ο θάνατος του πατέρα της Τόνι, από παθολογικά αίτια, ο οποίος ήταν ο μόνος της συγγενής και υπήρξε γι’ αυτήν και μητέρα και πατέρας, της στοίχισε πολύ. «Είχε κλάψει σπαρακτικά τη μέρα που πέθανε ο Τόνι, καθώς τον κρατούσε αγκαλιά πάνω στα κρύα πλακάκια. Έκτοτε δεν είχε χύσει ούτε ένα δάκρυ. Ούτε στην κηδεία. Ούτε όταν έδωσε την παραίτησή της και είπε στο αφεντικό της πως έφευγε από τη δουλειά που αγαπούσε. Ούτε καν όταν παρέδωσε τα κλειδιά στο μεσίτη και έφυγε για πάντα από το σπίτι που είχε μοιραστεί με τον Τόνι χωρίς να ρίξει πίσω της ούτε ένα βλέμμα». Έχοντας μια σχετική οικονομική άνεση αφού «είχε εισπράξει τα χρήματα της ασφάλειας και είχε πουλήσει το σπίτι», έχει τη δυνατότητα να αναλαμβάνει μόνο υποθέσεις που την ενδιαφέρουν πραγματικά!

     Ενώ βρίσκεται στο Los Angeles κι ετοιμάζεται να αναχωρήσει επιλέγοντας κατεύθυνση με τον γνωστό της τρόπο, το στρίψιμο του νομίσματος («κορόνα θα πήγαινε βόρεια, γράμματα θα πήγαινε νότια»), λαμβάνει ένα mail που χωρίς να το γνωρίζει εκείνη τη στιγμή, έμελλε να ανατρέψει πολλές από τις βεβαιότητές της. «Έκανε  κλικ στον σύνδεσμο. Άνοιξε μια σελίδα που περιείχε μια αγγελία εξαφάνισης και τη φωτογραφία ενός μικρού κοριτσιού […] Η καταχώρηση στον ιστότοπο  Lost Angelenos δεν πρόσφερε τίποτα πέρα από τις βασικές πληροφορίες. Το όνομα του κοριτσιού στη φωτογραφία ήταν Αλίσα Λαβέλ και ήταν τριών χρονών όταν εξαφανίστηκε […] Καταχωρίστηκε επίσημα ως αγνοούμενη την επόμενη μέρα, ύστερα από ένα «σοβαρό περιστατικό» όπως αναφερόταν, στο σπίτι της οικογένειάς της. Αυτό συνέβη σχεδόν είκοσι πέντε χρόνια πριν […] Ήταν ένα πρόσωπο που το γνώριζε ήδη καλά. Το πρόσωπο στη φωτογραφία ήταν το δικό της».

     Αναζητώντας απαντήσεις θ’ ανακαλύψει πως το «σοβαρό περιστατικό» που ανέφερε η ανακοίνωση, αφορούσε τη δολοφονία της βιολογικής της μητέρας και την απαγωγή της ίδιας. Μια υπόθεση που δεν εξιχνιάστηκε ποτέ, που παραμένει σε εκκρεμότητα αλλά και με την οποία-όπως είναι φυσικό μετά την παρέλευση τόσων ετών-δεν ασχολείται κανείς. Στη διάρκεια των ερευνών της, θα γνωρίσει τον ντετέκτιβ της αστυνομίας του Los Angeles Τζέισον Πράις, ο οποίος εκείνες τις μέρες, ασχολείται με την εξιχνίαση της δολοφονίας μιας φοιτήτριας, που δούλευε περιστασιακά ως πόρνη. Η Τζέσικα θα θυμηθεί ξαφνικά που είχε πρωτοδεί αυτόν τον άντρα και θα καταλάβει ότι γνωρίζει πολλά τόσο για το παρελθόν του πατέρα της, όσο και για τη δολοφονία της μητέρας της.

     Παρά τις παραινέσεις του Πράις να εγκαταλείψει την υπόθεση και να φύγει από την πόλη, η Τζέσικα θα προσπαθήσει να εξιχνιάσει την υπόθεση. Όμως οι ανακαλύψεις της, είναι παραπάνω από συγκλονιστικές…

     Με την «Αγνοούμενη» η Λ. Γκρέι, πραγματοποιεί ένα αναπάντεχα εντυπωσιακό για πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα ντεμπούτο. Το βιβλίο της έχει γρήγορο, κινηματογραφικό ρυθμό, κλιμακούμενο σασπένς, καλοδουλεμένους χαρακτήρες και ανατροπές. Θα περιμένω να διαβάσω και τα υπόλοιπα τρία βιβλία με κεντρικό χαρακτήρα την ιδιωτική ερευνήτρια Σο, για να ανακαλύψω αν η συνέχεια είναι ανάλογη.   

6 Μαΐ 2022

Ο ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ

ΜΑΤΙΑ Ι
SEBASTIAN FITZEK
Μετάφραση ΓΙΩΤΑ ΛΑΓΟΥΔΑΚΟΥ
Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ
Σελ. 480, Νοέμβριος 2021

      Το βιβλίο που σας παρουσιάζω σήμερα, κυκλοφόρησε στην Γερμανία το 2010, αλλά είναι-απ’ όσο ξέρω-η πρώτη φορά που μεταφράζεται στα ελληνικά.
     Ο Αλεξάντερ Τσόρμπαχ, υπήρξε αστυνομικός διαπραγματευτής στο Βερολίνο. Μετά από ένα επεισόδιο με μια διαπραγμάτευση σε μια υπόθεση απαγωγής που δεν κατέληξε καλά, αποχώρησε από την αστυνομία, γιατί αντιμετώπιζε πολλά ψυχολογικά προβλήματα. Τα οποία εκτός από τη θέση του, του κόστισαν και το γάμο του. Δεν μπορούσε να διαχειριστεί την κατάσταση, παρά το γεγονός ότι αγαπούσε την –πρώην πια- γυναίκα του και τον εφτάχρονο γιο τους.
     Λόγω της εμπειρίας του στην αστυνομία, προσελήφθη από μια εφημερίδα κι ανέλαβε το αστυνομικό ρεπορτάζ. «Εδώ και τέσσερα χρόνια δούλευα για τη μεγαλύτερη και επομένως πιο αιμοχαρή εφημερίδα της πόλης και στο μεταξύ είχα κάνει ένα καλό όνομα με τα ρεπορτάζ μου σχετικά με τα πιο φρικτά εγκλήματα βίας στη Γερμανία». Η υπόθεση που τον απασχολούσε εκείνον τον χειμώνα, όπως και όλη την κοινή γνώμη, ήταν η υπόθεση του serial killer που αποκαλούνταν από τα ΜΜΕ, Συλλέκτης Ματιών. «Όπως και το προηγούμενο επάγγελμά μου ως διαπραγματευτή, έτσι και η καινούρια δουλειά στην εφημερίδα συχνά με είχε οδηγήσει στα όρια του ανεκτού. Η υπόθεση, ωστόσο, του Συλλέκτη Ματιών, που σκότωνε τις μητέρες των παιδιών που απήγε κι έδινε στους πατεράδες μόνο λίγες ώρες χρόνο να ξαναβρούν τα παιδιά τους, προτού πεθάνουν από ασφυξία μέσα στην κρυψώνα στην οποία τα πήγαινε, είχε δώσει καινούρια διάσταση στη φρίκη. Και το γεγονός ότι ο ψυχοπαθής έβγαζε κάθε φορά το αριστερό μάτι από το πτώμα του παιδιού ξεπερνούσε σαφώς τα όρια της φαντασίας […] Εκεί έξω κυκλοφορεί ένας ψυχοπαθής, ο οποίος καταστρέφει οικογένειες με τόσο φρικτό τρόπο, που ακόμα και η σκανδαλοθηρική εφημερίδα για την οποία δουλεύω δεν τολμάει να παρουσιάσει όλες τις λεπτομέρειες».
     Μια μέρα, στον ασύρματο που έχει στο αυτοκίνητό του για να παρακολουθεί-σαφώς παράνομα-τις επικοινωνίες της αστυνομίας, ακούει ότι ο Συλλέκτης Ματιών, χτύπησε για τέταρτη φορά. Όταν φτάνει στον τόπο του εγκλήματος, αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά. Μετά από μια σειρά γεγονότων μάλιστα, καταλαβαίνει ότι ο Συλλέκτης, θέλει να τον εμπλέξει, να τον παγιδεύσει και να τον ενοχοποιήσει. Προσπαθώντας να λύσει το μυστήριο, θα βρει στον δρόμο του-ή καλύτερα στο σκάφος του- την 26χρονη Αλίνα, μια τυφλή φυσικοθεραπεύτρια, που με τα… οράματά της, τον καθοδηγεί όταν φτάνει σε αδιέξοδο. Ο Τσόρμπαχ έχει λίγο χρόνο για να βρει το θύμα της τελευταίας απαγωγής, αλλά και να πείσει τους πρώην συναδέλφους του, ότι δεν είναι αυτός ο ένοχος.
     Αλλά εδώ έχουμε τον Fitzek κι όχι έναν οποιονδήποτε συγγραφέα. Τα πάντα υπόκεινται σε ανατροπές. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται. Κι ο χρόνος (όπως και οι σελίδες αλλά και η αρίθμηση των κεφαλαίων) μετρά αντίστροφα και οδηγεί στη μεγάλη ανατροπή των τελευταίων σελίδων. Αλλά τότε ξαναρχίζουν όλα από την αρχή!
     Το ψυχολογικό θρίλερ «Ο Συλλέκτης» είναι ένα ευφυές μυθιστόρημα, γραμμένο από έναν δεξιοτέχνη του είδους. Μια τελευταία προτροπή. Επειδή το βιβλίο είναι… εθιστικό, ξεκινήστε την ανάγνωση μια μέρα που δεν θα έχετε πιεστικές υποχρεώσεις. Είναι σίγουρο ότι δεν θα τις εκπληρώσετε, αφού όσο προχωρά η ανάγνωση, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να αφήσετε το βιβλίο από τα χέρια σας!  

30 Απρ 2022

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΟΥ

DENIS GUEDJ
Μετάφραση ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ
Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
Σελ. 438, Δεκέμβριος 2021

      Δέκα χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση κυκλοφορεί σε νέα μετάφραση και με διαφορετικό τίτλο το μυθιστόρημα του Ν. Γκετζ «Η Μέτρηση Του Μεσημβρινού» (αρχικός τίτλος «Επιχείρηση Μεσημβρία»).

     Το 1792 στο Παρίσι η Γαλλική Επανάσταση βρίσκεται στο αποκορύφωμα της. Η Εθνοσυνέλευση σε μια από τις συνεδριάσεις της, λαμβάνει μια σημαντική απόφαση με την οποία επιχειρείται να μπει τάξη στο χάος των μονάδων μέτρησης που χρησιμοποιούνταν και παρουσίαζαν μεγάλη ασυμβατότητα από περιοχή σε περιοχή, δυσκολεύοντας έτσι σημαντικά το εμπόριο. «Ανταποκρινόμενη στα αιτήματα που διατυπώθηκαν στα τετράδια παραπόνων του 1789, αλλά και στη Γενική Συνέλευση των Τάξεων, που ζητούσαν σε όλη τη Γαλλία να μην υπάρχει παρά «ένας πήχης, ένα πόδι, μοναδικά σταθμά κι ένα μέτρο», η Επανάσταση αποφάσισε να ομογενοποιήσει τα πάντα. Θέσπισε ένα μοναδικό κι ενιαίο σύστημα μέτρησης που διευκόλυνε τις ανταλλαγές και τη διαφάνεια των εμπορικών συναλλαγών».

     Όμως σύμφωνα με τα κελεύσματα της επανάστασης, αυτή η νέα μονάδα, δεν έπρεπε να εξυπηρετεί μόνο την ενότητα του συστήματος μέτρησης, αλλά να αφορά και την οικουμενικότητα, να είναι δηλ. ένα εγχείρημα αφιερωμένο «σε όλους τους λαούς, σε όλες τις εποχές». Για να γίνει η επιλογή αυτού του συστήματος, αποφασίστηκε να συνδεθεί με αναλλοίωτα αντικείμενα. Κάτι που δεν θα ήταν αυθαίρετο και θα έχει διαρκή αποδοχή. «Ποιος όμως πέρα από τη Φύση διαθέτει αυτά τα χαρακτηριστικά; Και μέσα στη Φύση, ποιος, πέρα από την ίδια τη γήινη τη σφαίρα, μπορεί να είναι καλύτερος εγγυητής της αναλλοιότητας, της οικουμενικότητας, της αιωνιότητας; Όλα ήταν έτοιμα: η εποχή, οι άνθρωποι, οι θεσμοί, τα τεχνικά μέσα. Ήρθε λοιπόν η επίσημη στιγμή του ορισμού. Διακήρυξαν ότι η νέα μονάδα μετρήσεως του μήκους θα ήταν ένα τμήμα της γήινης σφαίρας: «ένα τεσσαρακοντάκις εκατομμυριοστό ενός γήινου μεσημβρινού»!»

     Για να έρθει σε αίσιο πέρας αυτό το έργο, η Εθνοσυνέλευση έδωσε εντολή σε δύο αστρονόμους, τους πολίτες (όπως είχε καθιερωθεί να αποκαλούνται οι Γάλλοι, αφού η προσφώνηση «κύριος» είχε καταργηθεί) Πιέρ Μεσέν και Ζαν Μπατίστ Ντελάμπρ, να μετρήσουν την απόσταση ανάμεσα στους μεσημβρινούς που διέρχονταν από την Δουνκέρκη και τη Βαρκελώνη. «Για να υλοποιήσουν αυτό το τεράστιο σχέδιο, είχαν επιλεγεί ο Μεσέν και ο Ντελάμπρ, δύο αστρονόμοι και μέλη της Ακαδημίας. Καθένας θα ξεκινούσε από το ένα άκρο του τόξου και θα συναντιόταν στο Ροντέζ […] Πόσο θα διαρκούσε αυτή η αποστολή; Οι πιο αισιόδοξοι μιλούσαν για ένα χρόνο. Ο Μεσέν εκτίμησε ότι θα απαιτούνταν τουλάχιστον δύο. Στην πραγματικότητα κανείς δεν ήξερε. Ούτε αυτοί, που, στην Εθνοσυνέλευση, την είχαν εγκρίνει, ούτε αυτοί που, στην Ακαδημία, είχαν θέσει τις θεωρητικές της βάσεις, ούτε αυτοί που, στην Επιτροπή Μέτρων και Σταθμών την είχαν σχεδιάσει».

     Σύντομα γίνεται φανερό ότι όλοι οι υπολογισμοί του χρόνου υλοποίησης, θα πέσουν έξω. Το ταξίδι των δύο επιστημόνων και των βοηθών τους, μετατρέπεται σε περιπέτεια. Οι δύο άντρες, εκτός από τη δυσκολία του ανάγλυφου του εδάφους και των δυσπρόσιτων και αφιλόξενων εκτάσεων που έπρεπε να διασχίσουν, είχαν να κάμψουν και την δυσπιστία των κατοίκων και των τοπικών αρχών των χωριών στα οποία σταματούσαν για να πραγματοποιήσουν τις μετρήσεις τους, αλλά και την πολιτική ρευστότητα που επηρέαζε το έργο τους.

     Μέσα από την κινηματογραφική αφήγηση του τιτάνιου έργου των δύο επιστημόνων, ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει ακόμα, σκηνές από την καθημερινή ζωή στις επαρχίες της επαναστατημένης Γαλλίας, αλλά και των αλλαγών και των μεταλλάξεων που υφίσταται η ίδια η Επανάσταση, η οποία άλλαξε ριζικά την πορεία της σύγχρονης Ιστορίας και που χαρακτηρίζεται από πολλούς ιστορικούς ως ένα από τα κορυφαία γεγονότα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ακόμη μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, περνούν προσωπικότητες της πολιτικής, του πνεύματος και της τέχνης εκείνης της εποχής.

     Στο πιο κάτω link μπορείτε να ακούσετε αποσπάσματα του βιβλίου.


25 Απρ 2022

ΕΛΕΟΝΩΡΑ ΤΗΣ ΑΚΟΥΙΤΑΝΙΑΣ

ΕΥΑ ΓΚΑΡΘΙΑ ΣΑΕΝΘ ΝΤΕ ΟΥΡΤΟΥΡΙ
Μετάφραση: ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΒΑΣΙΛΑΚΟΥ
Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ
Σελ. 427, Φεβρουάριος 2022

      Μια μυθιστορηματική βιογραφία της πλουσιότερης, πιο ισχυρής και της γυναίκας που επηρέασαν όσο ελάχιστοι την εποχή της (12ος αιώνας), είναι το βραβευμένο με το σημαντικό βραβείο Planeta De Novela βιβλίο «Ελεονώρα Της Ακουιτανίας) της ισπανίδας συγγραφέως Ε.Γ.Σ Ντε Ουρτούρι.

     Η Ελεονώρα γεννήθηκε το 1124, στο εύφορο και πλούσιο δουκάτο της Ακουιτανίας (νοτιοδυτική Γαλλία). Ήταν κόρη του Γουλιέλμου Ι΄ και διάδοχός του. Ο πατέρας της, είχε φροντίσει να της παράσχει εξαιρετική εκπαίδευση. «Κατείχα ήδη τα λατινικά, τα αγγλικά των Νορμανδών, τη μητρική μας γλώσσα του οκ, τη λαρυγγική γλώσσα του όιλ, που μιλούσαν στην αυλή του Παρισιού. Ήμουν η καλύτερη στο σημάδι ανάμεσα στα παιδιά της ηλικίας μου, αγαπούσα το κυνήγι-όχι των φοβισμένων ελαφιών, προτιμούσα τα επικίνδυνα αγριογούρουνα-και οι επτά ελευθέριες τέχνες δεν μου ήταν ξένες».

     Το 1137, ο πατέρας της, πέθανε ενώ βρισκόταν στο Σαντιάγκο ντε Κομποστέλλα της Ισπανίας. «Τώρα απεσταλμένοι με χαμηλωμένο βλέμμα επιβεβαίωναν το θάνατό του ανήμερα Μεγάλη Παρασκευή, μπροστά στον κεντρικό βωμό του καθεδρικού ναού στην Κομποστέλλα από το μολεμένο νερό ενός πηγαδιού σε κακή κατάσταση. Θαρρείς και μπορούσε το νερό να αφανίσει τέτοιο γίγαντα. Αυτόν, έναν δεινό οδοιπόρο, μετά από τόσες μάχες και καταστροφές, ο οποίος είχε πάντα πάνω του ένα κομμάτι κάρβουνο που απορροφά οποιοδήποτε δηλητήριο».

     Η Ελεονώρα είναι  πεπεισμένη ότι ο πατέρας της δολοφονήθηκε με διαταγή του βασιλιά Λουδοβίκου ΣΤ΄ (γνωστός ως Μαχητής κι αργότερα ως Παχύς), που εδώ και αρκετά χρόνια, εποφθαλμιά τα εδάφη του πλούσιου δουκάτου. Αποφασίζει να εκδικηθεί. Το πρώτο μέρος του σχεδίου της, περιλαμβάνει τον γάμο της, με τον γιο του βασιλιά, Λουδοβίκο Ζ΄ (τον Νέο, όπως έγινε γνωστός). Την ημέρα της γαμήλιας τελετής, ο πεθερός της πεθαίνει με τον ίδιο τρόπο που πέθανε και ο πατέρας της. « “Ο αγαπημένος μας βασιλιάς αποσυντέθηκε πολύ γρήγορα, τα νύχια του ξεκόλλησαν μέσα σε λίγες ώρες, η ασφυκτική ζέστη του καλοκαιριού δε βοήθησε”. Όπως ο πατέρας, σκέφτηκα. Το πτώμα αντέδρασε όπως αυτό του πατέρα». Τότε καταλαβαίνει ότι υπάρχει μια ευρύτερη συνομωσία κι απειλή. Κάποιος θέλει την ανάρρηση στο θρόνο ενός νεαρού βασιλιά και μιας ανήλικης βασίλισσας (ο Λουδοβίκος ήταν 17 και η Ελεονώρα 14 ετών) για να μπορεί να τους ελέγχει και να τους χειραγωγεί. «Ψάχνω κάποιον που να επωφελείται κι από τους δύο θανάτους, κάποιον που να ευνοείται όσο εσύ κι εγώ είμαστε τώρα στην κεφαλή της Ακουιτανίας και της Γαλλίας. Φαντάζομαι ότι ο άνθρωπος που προσπάθησε να δώσει σ’ εμάς την εξουσία αντί για τους γονείς μας το έκανε επειδή μας θεωρεί αδύναμους». Όμως η νεαρή βασίλισσα είναι πολύ ευφυής και πεισματάρα για να αφήσει κάτι τέτοιο να συμβεί. Στην προσπάθειά της αυτή, έχει την αμέριστη βοήθεια των «γάτων της Ακουιτανίας» που «επιλέγονταν απ’ την ώρα που μπουσούλιζαν κι ήταν κάτι πολύ παραπάνω από κατάσκοποι για τους δούκες της Ακουιτανίας. Αριστερόχειρα αγόρια και κορίτσια, ξεφτέρια στην παρακολούθηση, στην καταδίωξη και στο πλιάτσικο, ξεχώριζαν επειδή ήταν εχέμυθα, διακριτικά και επινοητικά σε περίπλοκες καταστάσεις».

     Εξαιρετικά γραμμένο μυθιστόρημα. Ανασυνθέτει πιστά μια εποχή, για την οποία τα στοιχεία προέρχονται από αμφιβόλου αξιοπιστίας κι αντικειμενικότητας χρονικά. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που λέει η συγγραφέας. «Το ξεκαθάρισμα του περιττού από την πραγματική ουσία ήταν ένα έργο που μου πήρε σχεδόν δύο χρόνια». Μια μοναδική βιογραφία της πρώτης, («γαλλικής» θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε), περιόδου της ζωής της Ελεονώρας που έζησε 82 πολυτάραχα χρόνια σε μια περίοδο που το προσδόκιμο όριο ζωής ήταν τα τριάντα χρόνια και υπήρξε βασίλισσα της Γαλλίας και της Αγγλίας!! Μιας ασυνήθιστης γυναίκας που ξεχώρισε, ξεπέρασε και επηρέασε την εποχή της σε πολλούς τομείς.   



 

20 Απρ 2022

ΚΑΜΕΝΗ ΧΩΡΑ

ΝΟΤΗΣ ΑΝΑΝΙΑΔΗΣ
Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ
Σελ. 327, Νοέμβριος 2021

      Το μυθιστόρημα «Καμένη Χώρα», είναι το δεύτερο του δημοσιογράφου Ν. Ανανιάδη, ο οποίος έχει εκδώσει και βιβλία με συλλογές άρθρων και χρονογραφημάτων.

     Ελλάδα, αρχές του 2023. Η χώρα αρχίζει να εμφανίζει τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης μετά από την πολύχρονη οικονομική κρίση που έφερε καταστροφή, κατάρρευση,  χάος και ανομία. Τα οποία με τη σειρά τους έφεραν φαινόμενα όπως η αναβίωση της… ληστοκρατίας στην στεριά και της πειρατείας στις θάλασσες. Η μετακίνηση από περιοχή σε περιοχή ήταν θανάσιμα επικίνδυνη! Το εμπόριο παραλύει. Ο καθένας προσπαθεί να επιβιώσει όπως μπορεί. Με κάθε νόμιμο ή μη νόμιμο τρόπο. Η κατάσταση στην επαρχία είναι κάπως υποφερτή, αλλά στις πόλεις επικρατεί πλήρης αναρχία. Τον τελευταίο καιρό όμως, τα ηνία ανέλαβε μια κυβέρνηση, που λίγο-λίγο ανακτά τον έλεγχο και προσπαθεί να πατάξει αυτά τα φαινόμενα.  

     Μέσα σε αυτό το ζοφερό κλίμα, ο αλκοολικός 60χρονος δημοσιογράφος Φώτης Τσεχελίδης, στάθηκε τυχερός. Τον επέλεξε ένα από τα μέλη της νέας ελίτ που προσπαθούν να πάρουν «θέση», για να επωφεληθούν από την διαφαινόμενη επανεκκίνηση της οικονομίας, με σκοπό να γράψει ή καλύτερα να υπογράψει ένα βιβλίο, κάτι που του απέφερε μια διόλου ευκαταφρόνητη αμοιβή.

     Ο Τσεχελίδης λαμβάνει εκείνη την εποχή δύο προσκλήσεις, που φτάνουν στα χέρια του με διαφορά λίγων ημερών. Η πρώτη «πρόσκληση, τυπωμένη όπως παλιά, τότε που τυπώνονταν προσκλήσεις έγραφε: «Η Νέα Αριστερά, πενήντα χρόνια μετά, καλεί τον Φώτη Τσεχελίδη σε μια τριήμερη εναλλακτική συνάντηση συζητήσεων και προσωπικών απολογισμών, με αφορμή τα πενήντα χρόνια από την εξέγερση της Νομικής. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στις 23, 25 και 25 Μαρτίου 2023 στο Μεγαλοχώρι Μεθάνων, στο χώρο του ξενοδοχείου «Αρσινόη» (παλιό δημοτικό σχολείο). Η πρόσκληση είναι αυστηρά προσωπική και απαραίτητη για την είσοδο στον χώρο των συζητήσεων». Ακολουθούσαν υπό μορφή υστερόγραφου οδηγίες για την πρόσβαση στον χώρο και τα διαθέσιμα καταλύματα…». Σε δύο-τρεις μέρες «έφτασε και το ολογραφικό μήνυμα της Ελένης», για την οποία ένιωθε τρυφερά αισθήματα και με την οποία είχαν χωρίσει και τα είχαν ξαναβρεί αρκετές φορές μέχρι την οριστική τους απομάκρυνση. «Με καλούσε στα εγκαίνια ενός «προχωρημένου» μαγαζιού, της «Καμένης χώρας» στο Βαθύ, ένα γραφικό λιμανάκι των Μεθάνων σχεδόν κάτω από το ηφαίστειο «θα περάσουμε καλά» μου είπε και διέκοψε τη σύνδεση. Προτού προλάβω να αναρωτηθώ πότε ήταν τα εγκαίνια, ένα SMS στο αρχαίο κινητό μου συμπλήρωνε: «Σάββατο 25-Κυριακή 26 Μαρτίου τα εγκαίνια, έλα όποτε θέλεις με όποια παρέα θέλεις» […] Δεν μπορούσα να πω όχι».  

      Το ότι τα δύο γεγονότα θα λάμβαναν χώρα σε πολύ κοντινές περιοχές και ημερομηνίες, η προοπτική να ξαναδεί την Ελένη μετά από αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς και το γεγονός ότι (ειδικά στη δεύτερη περίπτωση) τα ποτά θα έρρεαν άφθονα, ήταν αρκετά για να πεισθεί ο Τσεχελίδης να πάει στα Μέθανα, αποφασισμένος να περάσει ένα «χαλαρό» τριήμερο. Όμως τα γεγονότα που ακολούθησαν, ανέτρεψαν όλα του τα σχέδια…

     Ένα έξυπνο μυθιστόρημα, γραμμένο με χιούμορ. Διαβάζεται εύκολα κι ευχάριστα, αλλά με ευφυή υποδόριο τρόπο, περνάει τα μηνύματα που θέλει να περάσει ο συγγραφέας και τα οποία είναι πολυποίκιλα. Το φινάλε του βιβλίου, μας προϊδεάζει ότι επίκειται συνέχεια!


15 Απρ 2022

ΝΙΚΟΣ ΨΙΛΑΚΗΣ

   

   Ο Νίκος Ψιλάκης είναι δημοσιογράφος, φωτογράφος και συγγραφέας πολλών λογοτεχνικών, ιστορικών και λαογραφικών βιβλίων. Έχει τιμηθεί με πολλές διακρίσεις και βραβεία, ανάμεσα στα οποία είναι το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών για το έργο του «Μοναστήρια Και Ερημητήρια Της Κρήτης» και το βραβείο Νίκος Καζαντζάκης για την προσφορά του στα γράμματα. Έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες. Έργα: «Κρήτης Θεοί» (Καρμάνωρ), «Μερική Άποψη» (1977, Ιδιωτ. έκδοση), «Ο Κουτσός Θεός» (1985, Σφακιανός), «Τα Μοναστήρια Της Κρήτης» (1986, Τράπεζα Κρήτης), «Μονή Τοπλού» (1988, Σφακιανός), «Βυζαντινές Μνήμες Της Κρήτης» (1994, Καρμάνωρ), «Το Βυζαντινό Μοναστήρι Της Κέρας» (1995, Καρμάνωρ), «Βυζαντινές Εκκλησίες Και Μοναστήρια Της Κρήτης» (1995, Καρμάνωρ), «Μίνως Ο Βασιλιάς Της Κρήτης» (1997, Καρμάνωρ), «Η Γκουβερνιώτισσα» (1997, Ιδιωτ. έκδοση), «Το Ελαιόλαδο» (1999, Καρμάνωρ), «Κρητική Παραδοσιακή Κουζίνα» (2001, Καρμάνωρ), «Μοναστήρια Και Ερημητήρια Της Κρήτης» (2002, Καρμάνωρ), «Ελαίας Στέφανος» (2003, Καρμάνωρ), «Οίνου Πόντος» (2004, Καρμάνωρ), «Λαϊκές Τελετουργίες Στην Κρήτη» (2005, Καρμάνωρ), «Δύο Φεγγάρια Δρόμο» (2013, Καρμάνωρ), «Πολυφίλητη» (2015, Καρμάνωρ), «Και Οι Θάλασσες Σωπαίνουν» (2018, Καρμάνωρ), «Η Κραυγή Των Απόντων» (2021, Καρμάνωρ). Συμμετοχές σε συλλογικά έργα: «Η Ελιά Και Το Λάδι Στον Χώρο Και Τον Χρόνο» (2004, Ακαδημία Αθηνών), «Ο Νίκος Καζαντζάκης Και Η Πολιτική» (2019, Καστανιώτης).

  Ποια ήταν η πηγή έμπνευσης για το βιβλίο σας «Η Κραυγή Των Απόντων;

- Η ζωή με τις τεθλασμένες διαδρομές της. Και η ιστορία με τις δικές της τεθλασμένες διαδρομές. Δεν είναι λίγες οι φορές που ξεκινάς γι’ αλλού κι αλλού φτάνεις. Συγκινήθηκα όταν άκουσα για τους απρόσμενους έρωτες ανάμεσα σε ανθρώπους που προέρχονταν από άλλες κουλτούρες και μιλούσαν διαφορετικές γλώσσες και συγκλονίστηκα όταν έμαθα την ιστορία ενός πατέρα που βρέθηκε αντιμέτωπος με τον γιο του στον πόλεμο. Κάπως έτσι άρχισε ένα ακόμη ταξίδι στα άδυτα της ανθρώπινης ψυχής. Προσπάθησα πολύ να κατανοήσω τα συναισθήματα, τις εσωτερικές συγκρούσεις, τις πορείες των ανθρώπων. Η έμπνευση ήρθε αργότερα, θα έλεγα καλύτερα ότι αναδύθηκε μέσα από διαδικασίες που δεν ήταν εύκολο να τις ελέγξω, όπως δεν είναι και εύκολο να τις περιγράψω.   

 

- Θέλετε να μεταφέρετε κάποιο μήνυμα και ποιο είναι αυτό;

- Το μήνυμα το διαμορφώνει ο αναγνώστης. Τον θεωρώ συν-δημιουργό και συνοδοιπόρο. Πιστεύω ακράδαντα ότι ένα λογοτεχνικό έργο ολοκληρώνεται μόνο μετά την ανάγνωσή του. Ο αναγνώστης μπορεί να ξεπερνά τις προθέσεις του συγγραφέα, να προσδίδει και άλλα νοήματα στο κείμενο, να διαλέγεται με τους ήρωες, να ανατρέχει σε δικές του εμπειρίες, να τις αναπλάθει ή και να αποκτά καινούργιες. Η διαδικασία αυτή με γοητεύει ως συγγραφέα! Συχνά, όμως, είμαι και ο ίδιος αποδέκτης μηνυμάτων κι αυτά προκύπτουν μέσα από τη διαδικασία της συγγραφής. Ίσως είναι η ιστορία εκείνη που τα στέλνει, ίσως η ζωή με τα σκαμπανεβάσματα και τα απρόοπτά της, ίσως και η προσπάθεια να κοιτάξουμε το παρόν μέσα από το πρίσμα του παρελθόντος.

- Απαιτήθηκε έρευνα για την συλλογή στοιχείων και πόσο διήρκεσε αυτή;

- Και βέβαια χρειάστηκε έρευνα! Δεν μπορεί ο συγγραφέας να αναφέρεται σε μια εποχή και να μην τη γνωρίζει. Και δεν αρκεί να γνωρίζει απλώς τα ιστορικά γεγονότα, τα απαραίτητα για τη σκιαγράφηση της καθημερινότητας των ανθρώπων, πώς ντύνονταν, ας πούμε, ή πώς συμπεριφέρονταν. Καθρέφτης είναι το μυθιστόρημα, αναπαράσταση, που πρέπει να γίνεται με ακρίβεια για να είναι πειστική. Κάθε φορά που προσπαθώ να αναπλάσω τις εποχές που αποτελούν καμβά των αφηγήσεών μου νιώθω βαθιά την ανάγκη να ανοίγω τις πόρτες των σπιτιών, να ξεσκεπάζω τις χύτρες, να μυρίζομαι, να κάθομαι στα τραπέζια των ανθρώπων, να γεύομαι το φαγητό τους, να ακούω τις ιστορίες τους, να παρακολουθώ την εκφορά του λόγου τους, να μοιράζομαι τα συναισθήματά τους, να μελετώ τη νοοτροπία τους. Η έρευνα αυτή δεν απαιτεί μονάχα μελέτη ή αναδίφηση των πηγών αλλά και βαθύτερη διείσδυση στους εσώτατους κόσμους. Στο τελευταίο μυθιστόρημα, στην "Κραυγή των Απόντων", χρειάστηκε να ακούσω αφηγήσεις απογόνων, να διαβάσω επιστολές και ανέκδοτα ημερολόγια, να μελετήσω φωτογραφίες. Αυτή η μελέτη με οδήγησε στην πληρέστερη γνώση της ιστορίας και, τελικά, σε μια μέθεξη, σε μια ουσιαστικότερη κατανόηση των ανθρώπων από τους οποίους έπρεπε να αντλήσω εμπνεύσεις και υλικό για να σχεδιάσω τους δικούς μου ήρωες. Πρόκειται για μια διαδικασία που χρειάζεται πολύ χρόνο. Και μεγάλη προσπάθεια.

- Όλοι οι χαρακτήρες του βιβλίου είναι «ξεχωριστοί». Ο Φίλιππος θα μπορούσε να διεκδικήσει την ευτυχία στη ζωή του πιο έντονα; Με μεγαλύτερη επιμονή;

- Πιθανώς ναι, αλλά τότε το μυθιστόρημα θα ήταν άλλο. Δεν νομίζω ότι ο συγκεκριμένος ήρωας θα μπορούσε να δράσει διαφορετικά, δεν θα του ταίριαζε. Κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει τα πράγματα με τον δικό του τρόπο κι αυτός ο τρόπος αποτελεί συνάρτηση εσωγενών και εξωγενών παραγόντων. Ο σχεδόν παραληρηματικός μονόλογος του Φίλιππου στο τέλος του βιβλίου αποτελεί κατά κάποιο τρόπο μια ενδοσκόπηση, μια αναζήτηση της δικής του αλήθειας μέσα από τις αλήθειες των άλλων. Στη διαρκή πάλη με τη συνείδησή του επιστρατεύει τη διαίσθηση. Ε, δεν είναι και εύκολο να αποκαλύπτεις τα πράγματα όταν είναι πια πολύ αργά για να αλλάξουν.

- Ο Γιάνναρος είναι κακός που ξέρει καλά τι κάνει, ένας άνθρωπος που ζηλεύει την ευτυχία των άλλων ή ένας ανόητος που ό,τι δεν μπορούσε να κατανοήσει φρόντιζε να το «μικρύνει» και να το φέρει στα δικά του μέτρα;

- Έχω γνωρίσει ανθρώπους σαν τον Γιάνναρο. Τον έχω πλάσει με υλικά που άντλησα από την ίδια τη ζωή. Άνθρωποι σαν τον Γιάνναρο έχουν μια δική τους οπτική και μια τάση να προσκολλούνται σε ισχυρά πρόσωπα πιστεύοντας ότι έτσι αποκτούν και τα ίδια δύναμη. Δεν θέλω να πω αν είναι καλοί ή κακοί, κάποτε τα όρια ανάμεσα στις έννοιες είναι ασαφή, κάποτε μετακινούνται προς τη μια ή την άλλη πλευρά. Κάποτε όμως αλλάζουν οι συγκυρίες, όπως αλλάζουν και οι συνθήκες της καθημερινότητας, κάποτε ένας συνηθισμένος άνθρωπος μπορεί να ξεπεράσει το μέτρο, να αναβαπτιστεί και τότε να αναδυθεί από μέσα του ένας άλλος κόσμος, ίσως και ένας άλλος εαυτός. Θυμηθείτε την κατάληξη του Γιάνναρου. Στη συνείδηση της μικρής κοινωνίας ίσως να μείνει τελικά μονάχα το ηρωικό τέλος του.

 

- Το ιστορικό υπόβαθρο θεωρείτε ότι είναι γνωστό ή έχει υποστεί και αυτό τη συσκότιση που έχουν υποστεί και άλλα ιστορικά γεγονότα, με αποτέλεσμα να διδασκόμαστε μια «κολοβή» εκδοχή της Ιστορίας;

- Τεράστιο το κεφάλαιο που ανοίγετε! Ποια Ιστορία διδασκόμαστε τελικά, ποια Ιστορία αφηγούμαστε και πώς την αφηγούμαστε, κάτω από ποιες συνθήκες διαμορφώνονται οι εθνικές αφηγήσεις, ποιες σκοπιμότητες εκφράζονται μέσα από τη λεγόμενη Δημόσια Ιστορία, τι ανασύρουμε από το χτες και τι προσπαθούμε να βυθίσουμε στη λήθη. Το ιστορικό υπόβαθρο του βιβλίου παραμένει ελάχιστα γνωστό παρά το γεγονός ότι έχουν τελευταία κυκλοφορήσει μερικές ενδιαφέρουσες μελέτες (π.χ. του Γ. Αλεξάτου). Ο Εθνικός Διχασμός είναι μια πληγή που αιμορροεί όταν κάποιος την ξύσει.

- Η λογοτεχνία μπορεί να είναι μια κοινωνική πράξη;

- Κατ' εξοχήν κοινωνική πράξη. Τα λογοτεχνικά έργα είναι τέκνα της εποχής τους και δεν εξελίσσονται σε ιστορικό και κοινωνικό κενό· αντανακλούν ιδεολογίες και νοοτροπίες, αποτυπώνουν ιδανικά και αξίες, αποτελούν συνόψεις και μικρογραφίες του κόσμου. Ακόμη και τα έργα που αναφέρονται σε προηγούμενες εποχές, όπως το ιστορικό μυθιστόρημα, εκφράζουν, ανάμεσα στα άλλα, και τη σχέση του κοινωνικού περιβάλλοντος με το παρελθόν. Με λίγα λόγια, η λογοτεχνία αποτελεί καθρέπτη όχι μόνο της εποχής στην οποία αναφέρεται αλλά πρωτίστως της εποχής στην οποία δημιουργείται. Και δεν είναι καθόλου τυχαίες οι όλο και περισσότερες διεπιστημονικές προσεγγίσεις της. Ιστορία, φιλοσοφία, φιλολογία, κοινωνιολογία, ψυχολογία, μέχρι και θετικές επιστήμες είδα τελευταία να αναζητούν τρόπους ερμηνείας του λογοτεχνικού φαινομένου. Διαβάζω λογοτεχνικά έργα από όλον τον κόσμο και αυτό με οδηγεί στη βαθύτερη κατανόηση άλλων κοινωνικών και τελικά στην καλύτερη κατανόηση τόσο της δικής μου όσο και, γενικότερα, του Ανθρώπου. Η λογοτεχνία μπορεί να επινοεί και να συνθέτει δικές της πραγματικότητες αλλά τις συνθέτει με υλικά που αντλεί από το κοινωνικό περιβάλλον σχηματοποιώντας πρότυπα και αναδεικνύοντας αφανείς ή λιγότερο φωτισμένες πλευρές της ζωής.   

 - Πότε καταλάβατε ότι θέλετε να γίνετε συγγραφέας;

- Μα... δεν ξέρω αν το κατάλαβα! Μόνο του ήρθε. Έγραφα από μικρός.

- Ποια ήταν τα συναισθήματα που νοιώσατε, όταν πήρατε τυπωμένο το πρώτο σας έργο;

- Ήμουν 20 χρονών. Πρωτόλεια ποιήματα. Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε.  

 

- Τι συμβαίνει στους ήρωες των βιβλίων σας, όταν τελειώνει η συγγραφή;

Συνεχίζουν το ταξίδι τους. Πορεύονται σε άγνωστα μονοπάτια, συνομιλούν με άλλους ήρωες, συνομιλούν με όσους αναγνώστες τους θυμούνται ή τους ανακαλύπτουν. Κι εγώ τους ακολουθώ, έχω περάσει τόσο χρόνο μαζί τους. Πολλές φορές έχω την αίσθηση ότι μεταφέρονται από τον φαντασιακό κόσμο στον πραγματικό.  

- Έχετε βιώσει συναισθήματα παρόμοια με αυτά των ηρώων σας;

- Όχι όλων των ηρώων. Κι εδώ είναι τα δύσκολα. Εκείνους τους «άλλους» πρέπει να κατανοήσω καλύτερα. Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, συχνά συμβαίνει και το αντίθετο: Βιώνω τα συναισθήματα μέσα από τις ψυχικές καταστάσεις των ηρώων μου.  

- Ποιος είναι ο πρώτος αναγνώστης των κειμένων σας;

- Δυο γυναίκες. Η Μαρία και η Έφη. Σύντροφος και κόρη. Χωρίς τη γνώμη τους δεν... κάνω βήμα!

- Ποιος είναι ο ιδανικός αναγνώστης για σας;

- Εκείνος για τον οποίο είμαι... ο ιδανικός συγγραφέας! Και επειδή ιδανικά πράγματα δεν υπάρχουν ή, έστω, σπανίζουν, έμαθα να αποδέχομαι τους ανθρώπους όπως ακριβώς είναι, να μην τους ψηλώνω και, πολύ περισσότερο, να μην τους χαμηλώνω. Αν το δεις έτσι μπορεί και να συμπεράνεις ότι ιδανικός αναγνώστης μπορεί να γίνει ο καθένας.

- Γράφοντας, έχετε ανακαλύψει πράγματα για τον εαυτό σας;

- Και γράφοντας και διαβάζοντας κείμενα άλλων. Σπουδή είναι η λογοτεχνία και, κυρίως, το μυθιστόρημα.

- Υπήρξε κάτι στη διάρκεια της συγγραφής που σας ανέτρεψε κάποια πεποίθηση;

Πολλά. Ακόμη και για το ιστορικό περιβάλλον. Προσπαθώντας να κατανοήσω τον Άνθρωπο έμαθα να κατανοώ καλύτερα την ιστορία και το αντίστροφο. Προσπαθώ να αναζητώ προθέσεις, να λύνω αινίγματα και να μελετώ με μεγαλύτερη οξυδέρκεια όσα συνέβησαν σε άλλες εποχές ή όσα συμβαίνουν σήμερα. Γιατί, ας μην γελιόμαστε, ακόμη και ένας συγγραφέας που ασχολείται με περασμένες εποχές έχει το παρόν στο μυαλό του. Το σήμερα και το αύριο. 

- Σας αρέσει να συνομιλείτε με τους αναγνώστες σας;

Ω, ναι! Κάποτε υπήρξε μια πρόταση από αναγνώστες να περπατήσουμε μαζί σε περιοχές στις οποίες εκτυλίσσεται η πλοκή ενός μυθιστορήματος. Βρήκα εξαιρετική την ιδέα, άσχετα με το ότι δεν πραγματοποιήθηκε (η πανδημία γαρ...) Οι τηλεφωνικές συζητήσεις όμως έγιναν αιτία να δω τη δική μου δουλειά με τα μάτια των άλλων.

 

- Σε συζητήσεις με αναγνώστες, έτυχε να σας «υποδείξουν» πτυχές του έργου σας, που εσείς δεν είχατε φανταστεί ότι υπάρχουν;

Και βέβαια. Το ένιωσα ιδιαίτερα όταν συζητούσα σε λέσχες ανάγνωσης. Σε πολλές από αυτές τις λέσχες γίνεται εξαιρετική δουλειά. Διαβάζουν, κριτικάρουν, ανατέμνουν το κείμενο.

- Έχετε κερδίσει σημαντικά βραβεία. Τι σημαίνουν αυτές οι βραβεύσεις για εσάς;

Ευθύνη! Απέναντι στον εαυτό μου, αλλά και απέναντι στους ανθρώπους που με τίμησαν.

- Υπάρχει κάποιος συγγραφέας που θεωρείτε ότι σας επηρέασε;

Δεν ξέρω, ειλικρινά δεν ξέρω! Συνήθως αυτά τα εντοπίζει η κριτική. Όλοι κουβαλάμε μέσα μας τις εμπειρίες και τα διαβάσματά μας.

- Είναι εύκολη ή δύσκολη διαδικασία η συγγραφή και τι είναι το γράψιμο για σας;

Πάντα προηγείται η περίοδος της επώασης, που συνήθως είναι μακρά. Πρώτα εγγράφονται οι ιστορίες στον άυλο χάρτη της φαντασίας, εκεί σχηματοποιούνται κι εκεί ωριμάζουν. Ας πούμε ότι αυτό είναι το θεμέλιο ενός μυθιστορήματος. Όσο πιο στέρεο είναι τόσο πιο εύκολη γίνεται η διαδικασία της συγγραφής. Ωστόσο, γνωρίζω καλά, όπως γνωρίζουν και οι ήρωές μου, ότι όλα μπορούν να ανατραπούν στην πορεία και όλα να αλλάξουν. Είναι μια γοητευτική διαδικασία η συγγραφή, μια περιπέτεια που δεν γνωρίζεις ούτε την αρχή ούτε το τέλος της.

- Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμη, το βιβλίο κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες, ετοιμάζετε κάτι άλλο; Έχετε «υλικό» έτοιμο στο συρτάρι σας;

Πάντα υπάρχει υλικό και πάντα υπάρχουν ιδέες. Το επόμενο βιβλίο μου θα είναι μια εμπλουτισμένη επανέκδοση των «Λαϊκών Τελετουργιών», έργο με λαογραφικό - ανθρωπολογικό περιεχόμενο που παραμένει εξαντλημένο τώρα και δεκαπέντε χρόνια. Το επόμενο λογοτεχνικό είναι στη φάση του σχεδιασμού, ας πούμε της κυοφορίας. Είναι αδύνατο να μιλήσω γι’ αυτό πριν τη ολοκλήρωσή του. Στο ξεκίνημα της συζήτησής μας είπα μια φράση, πιθανώς να τη θυμάστε: «Δεν είναι λίγες οι φορές που ξεκινάς γι’ αλλού κι αλλού φτάνεις». Το ίδιο ισχύει και για τη διαδικασία της συγγραφής.

Σας ευχαριστώ πολύ!