Η ΟΡΓΗ ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

ΛΕΙΑ ΒΙΤΑΛΗ
Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗΣ
Σελ. 605, Ιούλιος 2025

     Το μυθιστόρημα της Λ. Βιτάλη που κυκλοφόρησε το καλοκαίρι του 2025, παρουσιάζει γεγονότα της Ελληνικής επανάστασης του 1821 και την προσωπικότητα του αδιαμφισβήτητου ηγέτη της, του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, μέσα από μια νέα, διαφορετική οπτική.

     Στις 13 Νοεμβρίου 1824 (κατ’ άλλους λίγες μέρες αργότερα) κοντά στο χωριό Σιλίμνα της Αρκαδίας, σε μια ύπουλα στημένη παγίδα, μια σφαίρα διαπέρασε το κρανίο του 24χρονου Πάνου, γιου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, την ώρα, που με τη συνοδεία λίγων συντρόφων του, πήγαινε να επισκεφθεί τον πατέρα του. Ήταν καιροί κρίσιμοι. «Ο τόπος μικρός και διαιρεμένος βούλιαζε συνεχώς στο αίμα και την απελπισία» με τον εμφύλιο ανάμεσα σε «κυβερνητικούς» και «αντικυβερνητικούς» να μαίνεται. Υπήρχε έντονος «ο φόβος ότι όλα πήγαιναν στράφι, κι η πατρίδα, αυτό που τέλος πάντων ο ίδιος αποκαλούσε «πατρίδα», δηλαδή ένα τσούρμο απελπισμένα φτωχαδάκια πάνω σε μια καμένη γη, ξανάπεφτε στη μιζέρια και στη σκλαβιά και το όνειρο ξεφούσκωνε σαν να μην είχε υπάρξει ποτέ».

     Ο Πάνος, εκτός από ικανότατος πολεμιστής, είχε λάβει και πολύ αξιόλογη μόρφωση για την εποχή του, χάρη στην επιμονή του πατέρα του, ο οποίος ονειρευόταν να δει τον πρωτότοκό του, ακόμα και στη θέση του κυβερνήτη, του υπό διαμόρφωση νέου κράτους. «Ο Πάνος του, ο κληρονόμος του, ο ικανός και για τον πόλεμο και για την ειρήνη. Αυτός που όλοι μιλούσαν για τις ικανότητές του, τη μόρφωσή του και το μέλλον που διαγραφόταν μπροστά του υπέρλαμπρο».

  Μάλιστα η ομάδα των δολοφόνων, «πλιατσικολόγοι Βούλγαροι θα ήταν, μισθοφόροι του σουλτάνου ή των πουλημένων κυβερνητικών», φέρθηκαν με τη μέγιστη ασέβεια στον νεκρό, αφού «…τον σκύλεψαν, μέχρι και το σώβρακο του πήραν..» και τον άφησαν γυμνό πάνω στο υγρό χώμα.

   Η οργή του Κολοκοτρώνη είναι απύθμενη. Οι φυσικοί αυτουργοί μπορούν να εντοπιστούν σχετικά εύκολα. Αυτός όμως θέλει να μάθει ποιοι είναι οι άλλοι. Αυτοί που έδωσαν τη διαταγή. «Η οδύσσεια της αποκάλυψης του δολοφόνου του Πάνου, μέσα από συνεχείς ανατροπές, θα ρίξει νέο φως στα γεγονότα αλλά και την ίδια την αντιφατική προσωπικότητα του πατέρα του».

     Το «Η Οργή Των Μικρών Ανθρώπων» είναι ένα αξιολογότατο, γραμμένο με εξαιρετικό τρόπο και ξεχωριστή γραφή (ιστορικό;) μυθιστόρημα, με πολλές αρετές, που πρέπει να τύχει της προσοχής του αναγνωστικού κοινού!   

ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΘΟΠΟΥΛΟΣ
Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ
Σελ. 377, Ιανουάριος 2025

      Με την πολύκροτη -κι ακόμη ανεξιχνίαστη- υπόθεση Πολκ, ασχολείται στο δεύτερο βιβλίο του, ο Δ. Ψαθόπουλος.

     Στις 16 Μαΐου 1948, ένας ψαράς εντοπίζει στον Θερμαϊκό, να επιπλέει δεμένο χειροπόδαρα, το σώμα ενός άντρα, που φέρει τραύμα από πιστόλι στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Πρόκειται για το πτώμα του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ, ο οποίος εθεάθη τελευταία φορά το βράδυ της 8^ης Μαΐου, κι έκτοτε εξαφανίστηκε!

     Ο σάλος που ξεσπά είναι τεράστιος. Οι εικασίες για το ποιος ευθύνεται για τη δολοφονία πολλές. Ο δημοσιογράφος «ενοχλούσε» πολλούς. Από το 1947 που είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα, στα άρθρα του, που έστελνε στις εφημερίδες της πατρίδας του, διατυπώνει σαφείς κατηγορίες, ότι Έλληνες υψηλά ιστάμενοι πολιτικοί σε συνεργασία με Αμερικανούς υπάλληλούς και ντόπιους μαυραγορίτες, λυμαίνονται τη βοήθεια που στέλνουν οι ΗΠΑ, στα πλαίσια του δόγματος Τρούμαν.

     Τον Μάιο του 1948, μεταβαίνει στη Θεσσαλονίκη για να παρακολουθήσει τις εργασίες της Βαλκανικής Επιτροπής του ΟΗΕ. Όμως ο «κρυφός» σκοπός του ταξιδιού είναι να αποκτήσει επαφές με τους αντάρτες του ΔΣΕ, ώστε να καταφέρει να πάρει συνέντευξη από τον αρχηγό του Μάρκο Βαφειάδη. Πολλοί προσπαθούν να τον αποτρέψουν λέγοντάς του ότι κάτι τέτοιο κρύβει κινδύνους, αλλά ο ίδιος πιστεύει ότι θα εκτοξεύσει την καριέρα του.

     Οι Αρχές, για προφανείς λόγους, θέλουν να ρίξουν την ευθύνη για τον φόνο στους κομμουνιστές. «Ο τρόπος που δολοφονήθηκε το θύμα, μας δείχνει ότι πίσω από το έγκλημα βρίσκονται οι συμμορίτες. Αυτό μας επιτρέπει, χωρίς χρονοτριβή να προσανατολίσουμε τις έρευνες προς τον κομμουνιστικό παράγοντα».

  Λίγο καιρό μετά, η Ασφάλεια Θεσσαλονίκης κατηγόρησε τον Αδάμ Μουζενίδη, στέλεχος του ΚΚΕ ως δολοφόνο και τους Βαγγέλη Βασβανά και Γρηγόρη Στακτόπουλο ως συνεργούς. Από αυτούς εντοπίστηκε και συνελήφθη μόνο ο Στακτόπουλος. Στη δίκη που ακολούθησε οι Μουζενίδης και Βασβανάς καταδικάστηκαν ερήμην σε θάνατο και ο Στακτόπουλος σε ισόβια. Έμεινε στη φυλακή μέχρι το 1960, οπότε του δόθηκε χάρη. Αργότερα θα αποκαλυφθεί ότι ο Μουζενίδης τον Μάιο του 1948 δεν βρισκόταν στη ζωή και ότι ο Βασβανάς βρισκόταν εκτός Ελλάδος. Παράλληλα ο Στακτόπουλος, από την ημέρα της καταδίκης του, μέχρι τον θάνατό του το 1998, διακήρυσσε ότι ήταν αθώος, ότι τα στοιχεία ήταν χαλκευμένα κι όλη η υπόθεση ήταν μια σκευωρία για να συκοφαντηθεί το ΚΚΕ και ο ΔΣΕ.

     Στις μέρες μας, η επικρατέστερη θεωρία, είναι ότι η δολοφονία είναι το αποτέλεσμα μιας συνωμοσίας μυστικών υπηρεσιών (ελληνικών, βρετανικών, αμερικανικών), που ήθελαν η καθεμία για δικούς της λόγους, νεκρό τον Πολκ.

     Το ενδιαφέρον μυθιστόρημα του Δ. Ψαθόπουλου, δεν έρχεται να θέσει και πάλι τα ίδια, αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τη δολοφονία, αλλά να παρουσιάσει μια άλλη, εντελώς διαφορετική, αναπάντεχη και ιδιαίτερα ευφάνταστη εκδοχή, που θέλει την δολοφονία να μην έχει πολιτικά κίνητρα, αλλά πολύ πιο ταπεινά κι παντελώς άσχετα με την πολιτική κατάσταση που επικρατούσε τότε στην Ελλάδα!      

ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΡΥΦΤΕΙΣ

YRSA SIGURDARDOTTIR
Μετάφραση ΚΩΣΤΗΣ ΚΗΛΥΜΗΣ
Εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ
Σελ. 485, Νοέμβριος 2025

 

     Στην Ισλανδία και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή του φιόρδ Κβαλφιουρθούρ, εκτυλίσσεται το νέο θρίλερ της Yrsa Sigurdardottir.

      Κοντά στο φιόρδ, στην απομονωμένη φάρμα Κβαρβ (που σημαίνει «κρυφό»), έχει εγκατασταθεί η οικογένεια του 37χρονου Ρέινιρ Λόγκαρσον, που αποτελούνταν από τον ίδιο, την επίσης 37χρονη σύζυγό του Άσα και τις δύο κόρες τους: την 15χρονη Ίρις και την 8χρονη Γκίγια.

     Ο Λόγκαρσον, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ισλανδία, αλλά σπούδασε στις ΗΠΑ και μαζί με την σύζυγό του, δημιούργησαν μια ιδιαίτερα επιτυχημένη εταιρεία με αντικείμενο την τεχνολογία των υπολογιστών. Όμως η εμφάνιση ενός όγκου στον εγκέφαλο του Λόγκαρσον, επηρέασε κάποιες από τις ικανότητές του. Έτσι μετά την επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε για την αφαίρεσή του, αναγκάστηκε να πουλήσει την εταιρεία έναντι ενός αστρονομικού ποσού («τα ποσά που αναφέρονταν της θύμιζαν τα νούμερα που περνούσαν από μπροστά της στο μάθημα της αστρονομίας στο κολέγιο-ασύλληπτα μεγάλα για να μπορεί να τα συλλάβει») και να επιστρέψει στην Ισλανδία. Αγόρασαν αυτήν την φάρμα και εγκαταστάθηκαν εκεί, εδώ κι ένα χρόνο περίπου.

     Ένας γείτονάς τους, ο Καρλ, που τις τελευταίες μέρες έχει κάνει ανεπιτυχείς προσπάθειες να επικοινωνήσει μαζί τους, αποφασίζει, παρά τις δυσμενείς χειμωνιάτικες συνθήκες, να επισκεφθεί τη φάρμα, για να διαπιστώσει τι συμβαίνει, αφού «κανείς δεν είχε νέα από την οικογένεια εδώ και σχεδόν μια βδομάδα». Διαπίστωσε ότι τα αυτοκίνητα της οικογένειας ήταν στη θέση τους, πράγμα που σημαίνει ότι δεν έφυγαν ξαφνικά για κάποιο ταξίδι κι ότι τα ζώα στο στάβλο ήταν ήσυχα, που σημαίνει ότι ήταν ταϊσμένα. Παρ’ όλα αυτά, τέτοια ησυχία ήταν απόκοσμη και αφύσικη. «Το ένστικτό του, του έλεγε ότι κάτι δεν πήγαινε καλά και είχε μάθει να μην αγνοεί αυτήν την αίσθηση. Δεν τον είχε απογοητεύσει ποτέ, από όσο μπορούσε να θυμηθεί».

     Για μια ακόμη φορά, το ένστικτό του, αποδεικνύεται σωστό. Αφού όταν μπήκε στο σπίτι από μια είσοδο που βρήκε ξεκλείδωτη, βρέθηκε μπροστά σε ένα αποτρόπαιο θέαμα. Τα τρία θηλυκά μέλη της οικογένειας και η νεαρή οικιακή βοηθός, ήταν κατακρεουργημένα, με το αίμα να έχει διασκορπιστεί σε κάθε επιφάνεια. Παράλληλα δεν μπόρεσε να εντοπίσει πουθενά τον Ρέινιρ. Ο Καρλ ενημέρωσε αμέσως την αστυνομία.

     Από τους πρώτους που έφτασαν στον εφιαλτικό τόπο του εγκλήματος, η αγριότητα του οποίου σόκαρε ακόμα και τους πιο έμπειρους αστυνομικούς, ήταν ο επιθεωρητής Τιρ και η ιατροδικαστής Ίθουν. Οι έρευνες που ξεκινούν άμεσα, θα φέρουν στο φως κρυμμένα μυστικά της οικογένειας, αλλά και τον επιθεωρητή Τιρ, αντιμέτωπο με το δικό του τραγικό παρελθόν.

     Πολύ αξιόλογο θρίλερ, στο οποίο η συγγραφέας χτίζει το σασπένς σελίδα τη σελίδα με μεγάλη δεξιοτεχνία. Μια ιστορία περίπλοκη, συνταρακτική, βίαια, τρομακτική, με αριστοτεχνικό φινάλε. Εξαιρετική η περιγραφή των παγωμένων, χειμωνιάτικων τοπίων, όπως και του σκοτεινού βάθους της ανθρώπινης ψυχής, αλλά και του πως το παρελθόν επηρεάζει το παρόν και το μέλλον του κάθε ενός από εμάς. Ένα μυθιστόρημα που αιχμαλωτίζει τον αναγνώστη και τον κρατάει δέσμιο μέχρι την τελευταία σελίδα.     

ΓΕΝΤΙ ΚΟΥΛΕ

Η ΒΑΣΤΙΛΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΣΠΥΡΟΣ ΚΟΥΖΙΝΟΠΟΥΛΟΣ
Εκδόσεις ΙΑΝΟΣ
Σελ. 327, Μάιος 2025

      Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο, για μια από τις πιο σκληρές φυλακές στην Ελλάδα, τις φυλακές του Επταπυργίου που ήταν σε λειτουργία μέχρι πριν από λίγα χρόνια, είναι το «Γεντί Κουλέ» του δημοσιογράφου και συγγραφέα Σπ. Κουζινόπουλου.

     «Για περισσότερο από έναν αιώνα το Γεντί Κουλέ αποτελούσε μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας της Θεσσαλονίκης και της χώρα ολόκληρης. Εξού και τα δεκάδες ρεμπέτικα τραγούδια, τα διηγήματα, τα ποιήματα, οι μαρτυρίες, οι ιστορίες για το περιβόητο, το ξακουστό Επταπύργιο. Μια από τις θρυλικότερες φυλακές στην Ελλάδα που έγινε γνωστή στο πανελλήνιο και ως «αποθήκη ψυχών», «κολαστήριο», «υγρός τάφος» αλλά και ως «τάφος των ζωντανών» όπως χαρακτήριζε την κεντρική φυλακή της Θεσσαλονίκης πριν έναν ακριβώς αιώνα ένας από τους δεσμώτες της».

     Στο ΒΑ άκρο των τειχών της Θεσσαλονίκης, υπήρχε ένα παλαιοχριστιανικό κάστρο, το οποίο ενισχύθηκε την βυζαντινή περίοδο και προσέφερε πολλά στην άμυνα της πόλης. Από τη δεκαετία του 1890 όμως, χρησιμοποιήθηκε από την οθωμανική διοίκηση ως φυλακή.

     Το κτίριο δεν άλλαξε χρήση μετά την απελευθέρωση. Αυτό που άλλαξε-προς το χειρότερο- ήταν οι συνθήκες κράτησης. Οι κακές κτιριακές υποδομές, οι «ατυχείς» επιλογές της διεύθυνσης και του προσωπικού, η υπο-χρηματοδότηση και ο μεγάλος αριθμός των εγκλείστων, δημιουργούσε συνθήκες άθλιες. Αποκορύφωμα ήταν η εποχή της Μεταξικής δικτατορίας, της κατοχής, του εμφυλίου και της σκληρής ακροδεξιάς κυριαρχίας. Τότε λειτούργησαν και τα λεγόμενα «θανατοδικεία» (δηλ. τα έκτακτα στρατοδικεία), τα οποία εξέδιδαν αποφάσεις καταδικαστικές σε θάνατο με ρυθμό «βιομηχανίας», βασιζόμενα σε σαθρές κατηγορίες, με πιο συχνή αυτή της κατασκοπίας.

     Ο Σπ. Κουζινόπουλος, κάνοντας πολύχρονη έρευνα αναζητώντας στοιχεία σε αρχεία, εφημερίδες, βιβλία, πρακτικά δικαστηρίων, ληξιαρχεία κλπ αλλά και συνομιλώντας με έγκλειστους, μας μεταφέρει τη φρίκη που έζησαν όσοι είχαν την ατυχία να περάσουν τις πύλες του Γεντί Κουλέ.

     Το σημαντικό και αποκαλυπτικό αυτό βιβλίο, συμπληρώνουν παραρτήματα με τα ονόματα των εκτελεσμένων στην Κατοχή, τα ονόματα των εκτελεσμένων του Εμφυλίου και τη λίστα των μελλοθάνατων του 1950.

     Επίσης παρατίθενται οι πηγές απ’ όπου αντλήθηκαν στοιχεία, όπως κρατικά αρχεία, τηλεοπτικές εκπομπές, δημοσιεύματα σε εφημερίδες και περιοδικά, καθώς και εκτενής βιβλιογραφία.

     Παρουσίαση του βιβλίου, θα γίνει στη Νάουσα, την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026, στις 11, στο βιβλιοπωλείο Bookstagram.