Η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΦΤΑΨΥΧΟΣ ΙΤΑΛΟΣ

ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΖΙΜΑΣ/ ΜΑΡΙΝΑ ΓΟΥΣΙΑ
Εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
Σελ. 180, Σεπτέμβριος 2025

      Μια μάλλον, άγνωστη στο ευρύ κοινό σειρά γεγονότων του Β! Παγκοσμίου πολέμου, περιγράφει το βιβλίο που παρουσιάζω σήμερα.

     Τον Σεπτέμβριο του 1943, στην Κεφαλονιά, γράφτηκε μια ακόμη μελανή σελίδα αγριότητας από τον γερμανικό στρατό. Όταν στις 8 Σεπτεμβρίου, η Ιταλία συνθηκολόγησε, η μεραρχία Άκουι στρατοπέδευε στην Κεφαλονιά. Η θέση του νησιού, που βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με την Πελοπόννησο, ένα από τα πιθανά σημεία εισβολής στην Ευρώπη των Συμμάχων,  δικαιολογούσε την ύπαρξη μιας μεγάλης ιταλικής μονάδας στρατού. Οι σχέσεις του ντόπιου πληθυσμού με τους Ιταλούς ήταν σε καλό επίπεδο και δεν υπήρχαν εντάσεις μεταξύ τους. Παράλληλα στο νησί υπήρχαν και μικρές γερμανικές φρουρές. «…όταν έμαθαν για τη συνθηκολόγηση, ξέσπασε ενθουσιασμός με τους στρατιώτες να πανηγυρίζουν μαζί με τους Έλληνες, να αγκαλιάζονται στην κεντρική πλατεία του Αργοστολίου, να χτυπάνε οι καμπάνες. Ακόμα και οι Γερμανοί στρατιώτες πανηγύριζαν. Όλοι ήταν πεπεισμένοι ότι ο πόλεμος είχε τελειώσει και άνοιγε ο δρόμος του γυρισμού στο σπίτι. Οι πιο έμπειροι όμως, υποψιάστηκαν ότι τώρα αρχίζει ο πόλεμος». Και όπως αποδείχτηκε είχαν δίκιο!

     Σύντομα οι Γερμανοί θέτουν τον στρατηγό Αντόνιο Γκαντίν, διοικητή των ιταλικών δυνάμεων, ενώπιον τριών επιλογών: «Ή συνεχίζετε να πολεμάτε στο πλευρό μας ή θα παραδώσετε τα όπλα ή θα πολεμήσετε εναντίον μας». Κι ενώ ο στρατηγός ξεκινούσε διαπραγματεύσεις προσπαθώντας να κερδίσει χρόνο για να διασώσει τους 11.000 άντρες που είχε υπό τη διοίκησή του, μια άστοχη ενέργεια δύο αξιωματικών του, έδωσαν αφορμή στους Γερμανούς που στο μεταξύ μετέφεραν στο νησί εμπειροπόλεμες μονάδες, (όπως το 98^ο Ορεινό Σύνταγμα Πεζικού που είχε εμπλακεί σε φρικαλεότητες εναντίον του άμαχου πληθυσμού πριν λίγους μήνες στην Ήπειρο και μονάδες της Μεραρχίας Εντελβάις που θεωρούνταν η ελίτ του γερμανικού στρατού) να ξεκινήσουν ένα πογκρόμ, εναντίον των πρώην συμμάχων τους. Τα μηνύματα από το Βερολίνο ήταν σαφή: «Ο ίδιος ο Χίτλερ διέταξε να σφαγιαστούν όλοι οι Ιταλοί προδότες» οι οποίοι φυσικά, παρόλο που όλα τα δεδομένα ήταν εναντίον τους (βρίσκονταν σε νησί χωρίς ναυτική ή αεροπορική υποστήριξη και χωρίς επικοινωνία και εντολές από τη Ρώμη όπου μετά τη συνθηκολόγηση και τη φυγή του βασιλιά Ουμβέρτου Α! υπήρχε «κενό εξουσίας»),  αποφάσισαν να αντισταθούν.

«Η αναπόφευκτη μάχη διήρκησε από τις 15 έως τις 22 Σεπτεμβρίου. Παρόλο που οι περισσότεροι στρατιώτες ήταν νεοσύλλεκτοι, εικοσάρηδες και καθόλου εκπαιδευμένοι, πολέμησαν γενναία μέχρι τον τελευταίο. Όταν οι Ιταλοί ύψωσαν λευκή σημαία και παραδόθηκαν άρχισε η μεγάλη σφαγή. Ανελέητα οι Γερμανοί σκότωναν όποιον έβρισκαν μπροστά τους. Το νησί γέμισε με χιλιάδες πτώματα, που τα άφηναν να σαπίζουν στον ήλιο χωρίς ταφή. Όλοι οι αξιωματικοί, με πρώτο το στρατηγό Γκαντίν, εκτελέστηκαν […] Μέχρι σήμερα παραμένει άγνωστος ο ακριβής αριθμός των νεκρών και των διασωθέντων».

     Ένας από αυτούς που διασώθηκαν ήταν ο Μπρούνο Μπαρτόλντι, που γεννήθηκε το 1918 και πρόσφατα, τον Οκτώβριο του 2025, γιόρτασε τα 107^α γενέθλιά του!!

     Το 2018, η Μ. Γούσια, που από το 2010 ζει κι εργάζεται στην Ιταλία, άκουσε σε μια ραδιοφωνική εκπομπή για τον Μπαρτόλντι. Μαζί με τον έμπειρο δημοσιογράφο Στ. Τζίμα, τον επισκέφθηκαν στο Μπολτσάνο της βόρειας Ιταλίας κι αυτός, που έχει πλήρη διαύγεια πνεύματος,  δέχτηκε με χαρά να τους αφηγηθεί την πολυτάραχη ζωή του, τα όσα βίωσε στον πόλεμο και ειδικά την αναπάντεχη διάσωσή του. «Από την Κεφαλονιά στο ρωσικό μέτωπο, σε στρατόπεδο αιχμαλώτων του Στάλιν και στις φυτείες βαμβακιού στην Τασκένδη-«εκεί που δεν ήξερες που ανατέλλει και που δύει ο ήλιος»- και πίσω στην πατρίδα, ζωντανός νεκρός, ταξιδεύοντας 17.000 χιλιόμετρα σ’ ένα βαγόνι ανάμεσα σε βόδια». 

     Το πολύ σημαντικό κι ενδιαφέρον αυτό βιβλίο, που αποτελεί ένα υβρίδιο Ιστορίας και προσωπικής μαρτυρίας, συμπληρώνει πρόλογος του Enzo Perero, (υπήρξε μορφωτικός ακόλουθος της Ιταλίας σε διάφορες βαλκανικές πρωτεύουσες), άλλα κείμενα που αφορούν τα γεγονότα της Κεφαλονιάς και αρκετές φωτογραφίες.