ΟΙ ΠΑΡΑΝΟΜΟΙ

SHAUN WALKER
Μετάφραση ΕΛΕΝΗ ΚΟΤΣΥΦΟΥ
Εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
Σελ. 406, Μάιος 2026

      Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη, είναι το βιβλίο «Οι Παράνομοι» του γνωστού δημοσιογράφου S. Walker, που εργάζεται στην εφημερίδα The Guardian.

     Το βιβλίο, αποτέλεσμα πολυετούς έρευνας σε άρθρα, αρχεία, βιβλία, αλλά και προσωπικών συνεντεύξεων με όσους από τους «πρωταγωνιστές» της ιστορίας βρίσκονται στη ζωή και θέλησαν να μιλήσουν, αναφέρεται στο πιο φιλόδοξο κι επιτυχημένο πρόγραμμα στην ιστορία της παγκόσμιας κατασκοπίας, που εκπονήθηκε και ξεκίνησε στη Σοβιετική Ένωση, αλλά το οποίο συνεχίστηκε και μετά την κατάρρευση του καθεστώτος.

«Ο βασικός ρόλος των υπηρεσιών πληροφορίων είναι να αποκτούν πληροφορίες για άλλες χώρες που δεν είναι διαθέσιμες μέσω ανοικτών διαύλων. Μεγάλο μέρος αυτής της δουλειάς γίνεται στα κρυφά και οι περισσότερες υπηρεσίες χρησιμοποιούν μυστικούς πράκτορες. Ο απλούστερος τρόπος για να γίνει αυτό είναι να μεταμφιεστούν οι πράκτορες σε διπλωμάτες». Όμως οι διπλωμάτες είναι γνωστοί με αποτέλεσμα να εντοπίζονται και να παρακολουθούνται εύκολα.

     Οι μυστικές υπηρεσίες της Ρωσίας, εκπόνησαν ένα ευφυές και τολμηρό σχέδιο. «Υπέβαλαν απλούς Σοβιετικούς πολίτες σε πολυετή εκπαίδευση για να τους μετατρέψουν σε Δυτικούς. Στη συνέχεια ζούσαν για δεκαετίες στο εξωτερικό, ώστε να ενσωματωθούν στις κοινωνίες υποδοχής τους». Ταυτόχρονα λειτουργούν και ως πράκτορες. Εντοπίζουν «αδύναμους κρίκους» σε χώρους υψηλού ενδιαφέροντος και με δέλεαρ πολλά χρήματα, καταφέρνουν να αποσπούν σημαντικές πληροφορίες. Οι πράκτορες αυτοί στην αργκό των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών ονομάζονται «παράνομοι». Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, οι πιο ικανοί από αυτούς έκαναν εξαιρετική δουλειά στην πορεία του χρόνου. Οι καλύτεροι από αυτούς κατάφεραν να προσεταιριστούν ανθρώπους που χειρίζονταν ευαίσθητες πληροφορίες και τεχνολογικά μυστικά και να αποσπάσουν πολλά από αυτά.

     Οι πρώτοι «παράνομοι» στάλθηκαν στη Δύση, στις απαρχές της οκτωβριανής επανάστασης, όταν εκατοντάδες ή και χιλιάδες εμιγκρέδες εγκαταλείπουν την νεότευκτη Σοβιετική Ένωση και κατευθύνονται στη Δύση. Ανάμεσά τους «κρύφτηκαν» και κάποιοι «παράνομοι» με σκοπό να κατασκοπεύουν τις δυτικές χώρες.

     Το βιβλίο ξεκινά με μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις «παράνομων». Του ζεύγους Ντον Χιθφιλντ και Αν Φόλεϊ, που συνελήφθησαν από το FBI τον Ιούνιο του 2010, στο σπίτι τους στο Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης, όπου ζούσαν για δεκαετίες, είχαν δημιουργήσει οικογένεια και επιχειρήσεις, αλλά ήταν οι Ρώσοι πράκτορες Αντρέι Μπεζρούκοφ και Έλενα Βαβίλοβα.

     Η συνέχεια είναι μια συναρπαστική αφήγηση μυστικών επιχειρήσεων, άλλων επιτυχημένων και άλλων αποτυχημένων, δολοφονιών, ψυχολογικής κατάρρευσης ανθρώπων που δεν άντεξαν και λύγισαν από την πίεση της διπλής ζωής. Πολύ σημαντικό κι ενδιαφέρον βιβλίο!