ΕΚΕΙΝΗ ΤΗ ΜΕΡΑ

DENNIS LEHANE

Μετάφραση ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΧΡΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ

Σελ. 775, Νοέμβριος 2014

     Τη ζωή στην Αμερική της δεκαετίας του 1910, περιγράφει στο καινούριο του βιβλίο, ο Ντ. Λεχέιν. Η δεκαετία αυτή, εκτός του ότι περιελάμβανε τη διεξαγωγή του φονικότατου Α! παγκοσμίου πολέμου, ήταν μια εποχή πολιτικών και κοινωνικών αναταραχών, που σηματοδότησαν την πορεία των ΗΠΑ προς το μέλλον.

     Η εξέλιξη του μύθου γίνεται μέσω της αφήγησης της πορείας δύο ανθρώπων, ενός λευκού κι ενός μαύρου, που ζουν στη Βοστώνη. Ο λευκός είναι ο αστυνομικός Ντάνι Κόφλιν. Είναι γόνος μιας ιρλανδικής συντηρητικής οικογένειας αστυνομικών, που χαίρει σεβασμού τόσο ανάμεσα στους απλούς αστυνομικούς, όσο και ανάμεσα στη φυσική και πολιτική ηγεσία της αστυνομίας της Βοστώνης. Το ίδιο σεβασμό απολαμβάνει και από ανθρώπους που δρουν στο παρασκήνιο της πολιτικής ζωής, αλλά μπορούν να επηρεάσουν πρόσωπα και καταστάσεις, προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση.

     Παρά τις αρχικές του αντιρρήσεις, οργανώνεται στην συνδικαλιστική οργάνωση των αστυνομικών και γίνεται ένας από τους ηγέτες της. Όμως με την πίεση του πατέρα του και των φίλων του, και με την απειλή της απόλυσης, υποχρεώνεται να πάρει μέρος στο κυνήγι των «ριζοσπαστών», των «μπολσεβίκων» και ανθρώπων που αγωνίζονται να βελτιώσουν τους όρους και το επίπεδο διαβίωσης, παρά το ότι βλέπει με συμπάθεια τους αγώνες τους.

     Ο μαύρος, ο Λούθερ Λόρνενς, σε μια συμπλοκή, για να σώσει τη ζωή του αναγκάζεται να πυροβολήσει και να σκοτώσει ένα από τα αφεντικά του εγκλήματος στην Τάλσα της Οκλαχόμα. Κυνηγημένος από την αστυνομία αλλά και συνεργούς του κακοποιού, καταφεύγει στη Βοστώνη, όπου βρίσκει εργασία σαν υπηρέτης στην οικογένεια Κόφλιν. Κι ενώ ψάχνει απεγνωσμένα τρόπο να επιστρέψει κοντά στην έγκυο γυναίκα του, συνδέεται με μια ομάδα που αγωνίζεται για τα δικαιώματα των μαύρων.

     Μέσα από την αφήγηση της διαδρομής των δύο ηρώων, ξεδιπλώνονται τα κρίσιμα γεγονότα που σημάδεψαν τις ΗΠΑ του μεσοπολέμου και την έκαναν αυτό που είναι σήμερα: η ανάπτυξη του συνδικαλιστικού κινήματος και στη συνέχεια η άλωση και η ήττα του, η σύγκρουση των εργατών με τους απεργοσπαστικούς μηχανισμούς και τους ιδιωτικούς «στρατούς» των κεφαλαιοκρατών εργοδοτών, ο αγώνας για τα δικαιώματα των Αφροαμερικανών και των άλλων μειονοτήτων. Η πλοκή κορυφώνεται με τη μεγάλη απεργία των κακοπληρωμένων αστυνομικών στη Βοστώνη, που καταπνίγεται βάρβαρα από τους απεργοσπάστες, που για ένα άθλιο μεροκάματο κατάγονται στην αστυνομία κι εν μία νυκτί ονομάζονται αστυνομικοί. «Στον πόλεμο είχαν σκοτωθεί εκατομμύρια. Για τίποτα άλλο παρά για ένα κομμάτι γης. Και να που στους δρόμους όλου του κόσμου συνεχιζόταν η ίδια μάχη. Εκείνη τη μέρα στη Βοστώνη, την επόμενη κάπου αλλού. Οι φτωχοί πολεμούσαν εναντίον των φτωχών. Όπως έκαναν πάντα. Όπως τους προέτρεπαν να κάνουν. Και αυτό δεν θα άλλαζε ποτέ».

     Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα, με εξαιρετικό αφηγηματικό ρυθμό, που απεικονίζει με ιδανικό τρόπο την κοινωνική πάλη και που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον. Το μόνο που θα «δυσκολέψει» ή θα κουράσει τον έλληνα αναγνώστη, είναι οι συχνές και μακροσκελείς αναφορές στο μπέηζ μπολ. Όμως επειδή οι αναφορές αυτές δεν παίζουν βασικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας, αλλά χρησιμοποιούνται περισσότερο για να καταδείξουν την «ατμόσφαιρα» της ρευστής αυτής περιόδου, μπορούν να διαβαστούν και «διαγώνια» χωρίς να χαθεί κάτι από το σασπένς της εξέλιξης του μύθου.

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥ

JANE JOHNSON

Μετάφραση ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΛΟΦΩΛΙΑΣ

Εκδόσεις ΚΑΛΕΝΤΗΣ

Σελ. 558, Ιούνιος 2015

     Ένα πολύ καλογραμμένο κι ενδιαφέρον ιστορικό μυθιστόρημα είναι το «Η Γυναίκα Του Σουλτάνου» της αγγλίδας Τζ. Τζόνσον. Απ’ όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω, αυτό είναι το πρώτο της βιβλίο που μεταφράζεται στα ελληνικά και αποτελεί την ιδανική ευκαιρία για τη γνωριμία της με το ελληνικό αναγνωστικό κοινό.

     Ο Νους-Νους, (στα αραβικά σημαίνει «μισό-μισό»), είναι ο γιος ενός φύλαρχου της υποσαχάριας Αφρικής, που αιχμαλωτίστηκε από δουλέμπορους, σε μετεφηβική ηλικία. Αφού ευνουχίστηκε, πουλήθηκε στο σουλτάνο του Μαρόκου, Μουλάι Ισμαήλ. Ο συγκεκριμένος σουλτάνος, βασίλεψε από το 1672 ως το 1727, ένα αξιοσημείωτα μεγάλο χρονικό διάστημα. Υπήρξε ουσιαστικά ο τελευταίος «μεγάλος» σουλτάνος, αφού μετά το θάνατό του το 1727, το Μαρόκο κατέρρευσε, μετά από τις λυσσαλέες εμφύλιες έριδες για τη διαδοχή. Στη διάρκεια της κυριαρχίας του, επέκτεινε τα όρια της επικράτειάς του, υπέταξε τις βερβέρικες φυλές του Άτλαντα, απέκρουσε τις επιθέσεις των Οθωμανών και ασχολήθηκε με ζήλο με τις κατασκευές. Αναστύλωσε τζαμιά, τεμένη, γέφυρες κ.α., ενώ το πιο εντυπωσιακό του έργο, αποτελεί το ανακτορικό συγκρότημα στη Μενκές. Εδώ υπηρετεί ο Νους-Νους, ως γραφέας, που είχε την τύχη, πριν καταλήξει στην Αυλή, να έχει για αφέντη έναν ευρωπαίο, που του έμαθε γραφή και ανάγνωση, τον μύησε στα μυστικά της επιστήμης, ενώ του έμαθε και ξένες γλώσσες. Ένα από τα καθήκοντα του Νους-Νους, είναι να τηρεί το αρχείο με τις «επαφές» του σουλτάνου με τις αμέτρητες παλλακίδες του, ώστε να είναι βέβαιη η «γνησιότητα» των παιδιών του. Λέγεται ότι το 1703, είχε 525 αγόρια και 342 κορίτσια, ενώ ότι το 1721, τα αγόρια είχαν ξεπεράσει τα 700!!!

     Μια μέρα, μετά την επίσκεψή του στο παζάρι, ο Νους-Νους κατηγορείται άδικα για το φόνο ενός βοτανοπώλη. Όμως δικάζεται και καταδικάζεται με συνοπτικές διαδικασίες σε θάνατο, με το συνηθισμένο εκείνη την εποχή τρόπο: το κάρφωμα ενός καρφιού στο κεφάλι! Κι ενώ ο άτυχος δούλος περιμένει να εκτελεστεί, πειρατές αιχμαλωτίζουν μια νεαρή αγγλίδα, την Άλις Σουάν, που καταλήγει στην Αυλή, για να ενταχθεί στο χαρέμι του σουλτάνου. Η Άλις έχει περιορισμένες επιλογές: ή αποκηρύσσει την πίστη της, ασπάζεται το Ισλάμ και εντάσσεται στο χαρέμι ή την περιμένει ο θάνατος. Κάποιος όμως πρέπει να το εξηγήσει αυτό στην Άλις κι ο μόνος που έχει επαρκείς γνώσεις αγγλικής γλώσσας είναι ο Νους-Νους. Αυτό του σώζει τη ζωή.

     Οι δύο τους αναπτύσσουν μεταξύ τους μεγάλη συμπάθεια και προσπαθούν να επιβιώσουν, αποφεύγοντας τις ίντριγκες του χαρεμιού, που διευθύνει η σύζυγος του σουλτάνου, η περίφημη Ζιντάνα, που είναι ειδική στα δηλητήρια και τη μαύρη μαγεία.

     Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, που καταφέρνει να συνδυάσει με μοναδική μαεστρία και τηρώντας τις ισορροπίες, τα ιστορικά γεγονότα με τη μυθοπλασία και χάρη στην αφηγηματική δεινότητα της συγγραφέως, να απεικονίσει με υπέροχο τρόπο, τόπους και εποχές. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα, που κρατάει αδιάπτωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη.  

ΣΗΜΑΔΕΜΕΝΗ ΠΕΜΠΤΗ

NICCI FRENCH

Μετάφραση ΟΥΡΑΝΙΑ ΤΟΥΤΟΥΝΤΖΗ

Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ

Σελ. 467, Νοέμβριος 2014

     Το συγγραφικό δίδυμο των Nicci Gerard και Sean French, που υπογράφει τα βιβλία του με ψευδώνυμο-συνδυασμό των δύο ονομάτων, μας παρουσιάζει το τέταρτο βιβλίο της σειράς με πρωταγωνίστρια την ψυχοθεραπεύτρια Φρίντα Κλάιν, που όλα έχουν την ιδιαιτερότητα, να περιλαμβάνουν στον τίτλο τους, μια διαφορετική ημέρα της εβδομάδας. (Blue Monday, Tuesday’s Gone, Σκοτεινή Τετάρτη και τώρα Σημαδεμένη Πέμπτη. Όλα κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα).

     Στο μυθιστόρημα αυτό, η Φρίντα έρχεται αντιμέτωπη με μια περίπτωση που θα την αναγκάσει να επιστρέψει στο βαρετό Σάφολκ, την παράκτια περιοχή στην οποία γεννήθηκε και μεγάλωσε και στην οποία είχε αποφασίσει να μη γυρίσει ποτέ, όταν έφυγε από εκεί στα 18 της χρόνια. Όμως, αρκετά χρόνια αργότερα, μια παλιά της συμμαθήτρια, θα την επισκεφθεί στο γραφείο της στο Λονδίνο και θα της ζητήσει να βοηθήσει την έφηβη κόρη της, που παρουσιάζει προβλήματα συμπεριφοράς. «Τον τελευταίο χρόνο πάνω-κάτω, η Μπέκι άλλαξε. Ξέρω πως θα μου πεις «Είναι απλώς η εφηβεία. Για ποιο λόγο ανησυχείς;» Κι όμως, εγώ ανησυχώ. Στην αρχή, ήταν απλώς απόμακρη και νευρική και δεν ήθελε να μου μιλήσει για τίποτα. Ανησύχησα, μήπως όλα αυτά είχαν σχέση με ναρκωτικά ή με αγόρια. Ή και με τα δύο. Προσπάθησα να τη ρωτήσω, προσπάθησα να την πλησιάσω. Αλλά δεν κατάφερα τίποτα». Η Φρίντα δέχτηκε να δει την Μπέκι με σκοπό να την παραπέμψει σε κάποιο συνάδελφό της. Όμως αυτό που της αποκάλυψε, την έκανε να επανεξετάσει την πρόθεσή της. Η συμπεριφορά της Μπέκι έχει συγκεκριμένη αιτία και της ξυπνά μνήμες από μια παρόμοια υπόθεση που συνέβη στην ίδια, η οποία έγινε χρόνια πριν κι αποτέλεσε την κυριότερη αιτία διαφωνίας με τη μητέρα της.

     Αποφασίζει να επισκεφθεί τη Μπέκι στο σπίτι της, που βρίσκεται στη γενέτειρα της. Με την ευκαιρία, κάνει και μια επίσκεψη στη μητέρα της, με την οποία έχουν να μιλήσουν πολλά χρόνια και η σχέση τους απέχει πολύ από το να είναι έστω και στοιχειωδώς καλή! Στη σύντομη επίσκεψή της, αντιλαμβάνεται ότι κάτι δεν πάει καθόλου καλά με την υγεία της και τη στέλνει για εξετάσεις. Τα αποτελέσματα είναι πολύ άσχημα. «Διαγνώστηκε με κακοήθη όγκο στον εγκέφαλο, ο οποίος δεν είναι χειρουργήσιμος, και αυτό καταλαβαίνετε από μόνοι σας τι σημαίνει. Κατά πάσα πιθανότητα, δεν της απομένουν παρά λίγοι μήνες ζωής ακόμη».

     Οι εξελίξεις όμως είναι καταιγιστικές! Η Μπέκι βρέθηκε απαγχονισμένη στο δωμάτιό της. Η Φρίντα είναι σίγουρη ότι παρά τις ενδείξεις, δεν πρόκειται για αυτοκτονία, αλλά για φόνο. Η τοπική αστυνομία δεν την πιστεύει και «κλείνει» την υπόθεση. Αναγκασμένη να μένει στο Σάφολκ, νοικιάζει ένα δωμάτιο στο σπίτι μιας παλιάς της συμμαθήτριας, για να μένει κοντά στη μητέρα της, ανακαλύπτει και κάποιες άλλες ύποπτες αυτοκτονίες, που συνέβησαν όλα αυτά τα χρόνια της απουσίας της. Πιστεύει ότι έχουν σχέση τόσο με τη δική της υπόθεση όσο και την υπόθεση της Μπέκι. Τότε η Φρίντα θέτει την ψυχολογία στην υπηρεσία της εξιχνίασης του εγκλήματος και ξεκινά μόνη της να ανακαλύψει αυτόν που διέπραξε το έγκλημα και ίσως παραμονεύει να επιλέξει το επόμενο θύμα του.

     Η Φρίντα Κλάιν, χάρη στις γνώσεις και τη διορατικότητά της, παρά το γεγονός ότι το περιβάλλον στο οποίο κάνει τις έρευνές της, είναι από απροκάλυπτα έως συγκαλυμμένα εχθρικό, καταφέρνει να φτάσει στην αλήθεια, σ’ αυτό το συναρπαστικό μυθιστόρημα, που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη. 

Η ΜΑΜΗ ΤΟΥ ΧΑΡΕΜΙΟΥ

ROBERTA RICH

Μετάφραση ΕΦΗ ΚΑΛΛΙΦΑΤΙΔΗ

Εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ

Σελ. 377, Φεβρουάριος 2015

     Τη «συνέχεια» του βιβλίου «Η Μαμή Της Βενετίας», σας παρουσιάζω σήμερα.

     Η Χάνα και ο Ισαάκ Λεβί, μετά τις περιπέτειες που πέρασαν στη Βενετία και τη Μάλτα, αποφασίζουν το 1578 να εγκατασταθούν στην Κωνσταντινούπολη. Στην Οθωμανική αυτοκρατορία, σε αντίθεση με τη χριστιανική Ευρώπη, υπάρχει πλήρης ανεξιθρησκία. Αν πληρώνεις κανονικά τους φόρους που σου αναλογούν, τον σουλτάνο δεν τον νοιάζει ποιόν Θεό πιστεύεις. «Η Κωνσταντινούπολη ήταν η αρχή μιας νέας ζωής για τη Χάνα και τον Ισαάκ. Είχαν χρησιμοποιήσει τα δουκάτα που είχε φέρει η Χάνα από τη Βενετία για να αγοράσουν το καινούριο τους σπίτι. Σ’ αυτή την πόλη, οι Εβραίοι μπορούσαν να έχουν ιδιοκτησίες στην κατοχή τους. Και ήταν ακόμα πιο εκπληκτικό το γεγονός ότι ο Οθωμανικός Νόμος επέτρεπε στις παντρεμένες γυναίκες να έχουν τη δική τους περιουσία».

     Ο Ισαάκ ασχολείται με τη σηροτροφία και το εμπόριο μεταξωτών υφασμάτων, ενώ η τέχνη της Χάνα γίνεται γνωστή στην Πόλη και συχνά καλείται στο παλάτι του σουλτάνου Μουράτ Γ!, για να βοηθήσει στις δύσκολες περιπτώσεις που προέκυπταν στο χαρέμι.

     Ένα βράδυ καλείται στο παλάτι (αυτό που σήμερα είναι γνωστό ως Τοπ Καπί) από τη Βαλιντέ Νουρμπανού, τη Βασιλομήτορα. (Που σύμφωνα με ορισμένους βιογράφους, ήταν κόρη Ενετών ευγενών που ζούσαν στην Πάρο). Αυτή της αναθέτει εμπιστευτικά το καθήκον να διαπιστώσει την παρθενία μιας μικρής και όμορφης Εβραίας χωριατοπούλας, της Λεία. Την Λεία είχαν απαγάγει οι γνωστοί για την κτηνωδία τους Γιουρούκοι από το χωριό της, το οποίο λεηλάτησαν και κατέστρεψαν,, αφού πρώτα δολοφόνησαν όλους σχεδόν τους κατοίκους. Στη συνέχεια πουλήθηκε σε Άραβες σωματέμπορους που τη μετέφεραν σε σκλαβοπάζαρο της Κωνσταντινούπολης. Εκεί την είδε ο Αρχιευνούχος, που την αγόρασε για το χαρέμι-το οποίο σε κάποιες περιόδους είχε μέχρι 1200!! κορίτσια. Η Λεία τράβηξε την προσοχή του σουλτάνου και η βαλιντέ είδε με καλό μάτι το ενδιαφέρον αυτό. Ο Μουράτ Γ! που τότε ήταν 32 χρονών θεωρούνταν μεσήλικος σύμφωνα με τα δεδομένα της εποχής (οι 50ρηδες ήταν ήδη… γέροι). Είχε νόμιμη σύζυγο τη Σαφιγιέ. Αυτή του είχε δώσει ένα γιο, τον Μεχμέτ (Μωάμεθ) Γ!, του οποίου η υγεία ήταν ασταθής. Η ανάγκη για έναν ακόμη-ή και περισσότερους πρίγκιπες- ήταν επιτακτική. Αλλά η Σαφιγιέ είχε άσχημες εγκυμοσύνες και δεν μπορούσε να προσφέρει τον επόμενο πρίγκιπα. Από την άλλη η βαλιντέ ήταν πεπεισμένη ότι η Σαφιγιέ είχε δεμένο με μάγια τον Μουράτ και γι’ αυτό δεν ενδιαφέρονταν, ούτε μπορούσε να «λειτουργήσει» με άλλες γυναίκες, οπότε έκανε ότι περνούσε από το χέρι της, για να διατηρήσει αυτό το ενδιαφέρον.

     Η Χάνα λυπήθηκε αυτό το ομόθρησκό της κορίτσι που αν δεν ήταν παρθένα θα διώχνονταν από το χαρέμι και θα κατέληγε στα χειρότερα πορνεία του λιμανιού και διαβεβαιώνει ότι ήταν ανέγγιχτη-ενώ δεν ήταν-θέτοντας σε κίνδυνο όχι μόνο τη δική της ζωή, αλλά και τη ζωή της οικογένειάς της. Να αναφέρω εδώ ένα ενδιαφέρον στοιχείο. Ο Μουράτ σε κάποια στιγμή «ξεμπλόκαρε» και έγινε πατέρας 28! παιδιών, 19 από τα οποία δολοφονήθηκαν από τον γιο του Μεχμέτ, μόλις ανέλαβε την εξουσία (κάτι που αποτελούσε συνηθισμένη πρακτική τόσο στη Βυζαντινή όσο και την Οθωμανική αυτοκρατορία). Επίσης δολοφονήθηκαν και 12 έγκυες «οδαλίσκες», που κυοφορούσαν τα παιδιά του πατέρα του δηλ. ετεροθαλή αδέλφια του.

     Πολύ καλό βιβλίο, που αν και αποτελεί συνέχεια άλλου, διαβάζεται και αυτόνομα. Δεν είναι απαραίτητο ο αναγνώστης να έχει διαβάσει το πρώτο. Απλώς θα κατανοήσει καλύτερα κάποιες λεπτομέρειες που όμως δεν είναι σημαντικές. Μέσα από την εξέλιξη του μύθου, δίνει πολλές λεπτομέρειες για τη ζωή στο χαρέμι, τις σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονταν,  και τις ίντριγκες και συνωμοσίες που εξυφαίνονταν. Είναι ακόμη πλούσιο σε λεπτομέρειες για τη ζωή στο παλάτι και περιλαμβάνει ολοζώντανες περιγραφές της Πόλης, που δίνουν την αίσθηση στον αναγνώστη ότι βρίσκεται εκεί: στο κέντρο του κόσμου. 

ΑΛΗΘΕΙΑ

PETER TEMPLE

Μετάφραση ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΕΤΣΟΣ

Εκδόσεις ΤΟΠΟΣ

Σελ. 435, Νοέμβριος 2014

     Το μυθιστόρημα «Αλήθεια», ανήκει στα αστυνομικά βιβλία που μου αρέσει να διαβάζω, αφού είναι κάτι παραπάνω από μια απλή αστυνομική ιστορία.

     Ξεκινά-όπως κάθε αστυνομικό που... σέβεται τον εαυτό του-με την ανακάλυψη ενός εγκλήματος. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αφορά την εύρεση σε πολυτελές συγκρότημα κατοικιών της Μελβούρνης, του πτώματος μιας νεαρής κοπέλας. «Ήταν ξαπλωμένη πάνω στον σάκο διακομιδής σε στάση ανάπαυσης γιόγκα-τα πόδια σε διάσταση, οι παλάμες προς τα πάνω, τα νύχια των ποδιών βαμμένα κατακόκκινα, μακριά πόδια, αραιές τρίχες εφηβαίου, μικρά στήθη». Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις πρόκειται για ανθρωποκτονία. Τις έρευνες αναλαμβάνει ο επιθεωρητής Στίβεν Βιλάνι, επικεφαλής του Τμήματος Ανθρωποκτονιών. Αλλά οι υποθέσεις που ανακύπτουν δεν σταματούν εδώ. Ο Βιλάνι και οι άνθρωποί του, έχουν να αντιμετωπίσουν καθημερινά και μια νέα πρόκληση.

     Αν είχαμε μπροστά μας μια απλή αστυνομική ιστορία, η παρουσίαση θα μπορούσε να σταματήσει εδώ. Όμως όπως γράφω και πιο πάνω, αυτό το μυθιστόρημα είναι κάτι περισσότερο. Κι αυτό το παραπάνω έχει να κάνει με τη σκιαγράφηση της προσωπικότητας και των παθών του βίου του επιθεωρητή. Ο οποίος εκτός από τα προβλήματα που του θέτουν με τη δράση τους οι εγκληματίες της Μελβούρνης, έχει να αντιμετωπίσει και τα προσωπικά του. Να καταφέρει να βρει την ισορροπία, χωρίς να του στρίψει. Έχει μόλις χωρίσει με τη γυναίκα του. Η μικρή του κόρη γυρνά με κακές παρέες κι έχει φύγει από το σπίτι και νιώθει ένοχος γι’ αυτό. Ο πατέρας του ζει σε ένα αγρόκτημα που κινδυνεύει από τις πυρκαγιές που μαίνονται σε κοντινές περιοχές, αλλά αρνείται να μετακινηθεί σε ασφαλέστερο σημείο. Ο Βιλάνι με τον πατέρα του έχει και άλλα «θέματα». Που αφορούν τον τρόπο που τον μεγάλωσε. Επειδή τον όρισε προστάτη των μικρότερων αδελφών του, όσο αυτός έλειπε στα δρομολόγια που έκανε με τη νταλίκα του. Τα παιδιά ήταν ορφανά από μητέρα και παρά το γεγονός ότι ο Στίβεν τα κατάφερε με τον καλύτερο τρόπο, δεν ένιωσε ποτέ το πατρικό χάδι και δεν άκουσε ούτε μια κουβέντα επιδοκιμασίας. Κοντά σ’ αυτά, έχει και ηθικά προβλήματα. Η προοπτική  ανέλιξής του σε υψηλά κλιμάκια της αστυνομίας, τον αναγκάζει να έχει επαφές με την οικονομική ελίτ της Μελβούρνης, κάτι που δεν το θέλει καθόλου. Γιατί υποψιάζεται ότι αυτές οι επαφές δεν θα του βγουν σε καλό και ίσως να τον αναγκάσουν να υποκύψει σε πιέσεις ώστε να είναι πιο “χαλαρός” στην εκτέλεση των καθηκόντων του, όταν σε κάποιες υποθέσεις εμπλέκονται μέλη αυτής της ελίτ.

     Ο Βιλάνι λοιπόν, έχει να παλέψει με πολλούς εχθρούς. Εξωτερικούς και εσωτερικούς. Ο Τεμπλ, περιγράφει με μοναδική διεισδυτικότητα τις εσωτερικές διαδρομές του επιθεωρητή, χωρίς να παραλείπει να κρατά σε εγρήγορση τον αναγνώστη με την εξέλιξη των υποθέσεων που αναλαμβάνει να λύσει ο ήρωας του με τους συνεργάτες του. Μια επισήμανση μόνο προς τους αναγνώστες του βιβλίου. Λίγη προσοχή στα ονόματα και τα υποκοριστικά των χαρακτήρων του βιβλίου, αφού είναι πολλοί και μπορεί να τον μπερδέψουν. 

Ο ΜΑΥΡΟΣ ΟΡΛΩΦ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΑΪΤΑΝΟΣ

Εκδόσεις ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ

Σελ. 457, Νοέμβριος 2014

     Το νέο μυθιστόρημα του Γ. Γαϊτάνου, αναφέρεται στην πολύ σημαντική για τη Μακεδονία χρονιά του 1905, όταν όλοι οι βαλκανικοί λαοί, επικουρούμενοι από τους συμμάχους τους στην Ευρώπη, προσπαθούσαν να δημιουργήσουν τις συνθήκες και να αποκτήσουν ερείσματα, που θα τους επέτρεπαν να διεκδικήσουν την περιοχή, μετά την διαφαινόμενη διάλυση του Μεγάλου Ασθενούς, δηλ. της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

     Το 2008, ο Δημήτρης Πορφυρογένης, συνταξιούχος δικηγόρος Αθηνών, γίνεται κάτοχος του ημερολογίου ενός προγόνου του. Πρόκειται για τον Ιωάννη Προφυρογένη του Δημητρίου, υπαλλήλου του Υπουργείου Εξωτερικών, που το 1905, εστάλη στη Μακεδονία, για να επιβλέψει τον απρόσκοπτο εξοπλισμό των ελληνικών ανταρτικών σωμάτων που δρούσαν στην περιοχή. Παρά τις αντιρρήσεις του («Πρέπει να ομολογήσω ότι δεν τυγχάνω ένθερμος θιασώτης του πατριωτισμού»), τελικά πείθεται να μεταβεί υπό κάλυψη. «Τοιουτοτρόπως εγεννήθη το καινουργές όνομά μου: Γιούρι Αλεξάντροβιτς Βόλγκοβόι. Ρώσος αντιπρόσωπος των ραπτομηχανών Σίνγκερ». Αφού πέρασε μια εκπαίδευση λίγων εβδομάδων, μέσω Βόλου και δια θαλάσσης κατευθύνεται στη Θεσσαλονίκη.

     Την «περιπέτειά» του αυτή, καταγράφει σε ένα ημερολόγιο, το οποίο το ξεκινά στο Βόλο στις 17 Νοεμβρίου 1905, ενώ η τελευταία εγγραφή γίνεται στις 30 Νοεμβρίου του ιδίου έτους. Η τήρηση του ημερολογίου, εκτός της καταγραφής των τρεχόντων γεγονότων, τον βοηθά να αναλογιστεί και να καταγράψει όλη τη ζωή του και τη στάση του απέναντι στη ζωή,  με συχνά φλας-μπακ. Ακόμη μέσω των εγγραφών, μας δίνει μια εξαιρετική περιγραφή της κοσμοπολίτικης τότε Θεσσαλονίκης.

     Δυστυχώς για τον Πορφυρογένη, τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα περίμενε. Την εποχή αυτή, στη Θεσσαλονίκη βρίσκεται «κάθε καρυδιάς καρύδι». Ο καθένας παίζει το δικό του παιχνίδι και φροντίζει να εξυπηρετήσει τα δικά του συμφέροντα. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα κρυψίνοιας, κι επειδή είναι και άμαθος, του είναι δύσκολο να ξεχωρίσει εχθρούς και φίλους, με αποτέλεσμα να εγκλωβιστεί σε αντιπαλότητες που του είναι δύσκολο να κατανοήσει και να αποκωδικοποιήσει για να διαμορφώσει ανάλογα τη στάση και τις αντιδράσεις του.  

     Ενδιαφέρον βιβλίο, αν κι εγώ βρήκα δύο σημεία που έχω τις αντιρρήσεις μου. Το πρώτο είναι ο όγκος του. Θα μπορούσαν να λείπουν κάποιες σελίδες που θα το έκαναν πιο «σφιχτοδεμένο». Το δεύτερο είναι η αιφνίδια αλλαγή της γλώσσας. Αν κι αιτιολογείται, δεν με πείθει η αιτιολόγηση αυτή. Παρ’ όλα αυτά, το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα και απεικονίζει με αρκετή ακρίβεια, το κλίμα και την ατμόσφαιρα του τόπου και του χρόνου. 

Ο ΔΟΚΤΩΡ Ψ ΚΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΤΟΥ

ΣΩΤΗΡΗΣ ΠΑΣΤΑΚΑΣ

Εκδόσεις ΜΕΛΑΝΙ

Σελ. 205, Μάιος 2015

     Πριν από λίγες μέρες, κυκλοφόρησε το καινούριο βιβλίο του ποιητή, συγγραφέα και ψυχίατρου Σωτήρη Παστάκα, που περιλαμβάνει μια σειρά κειμένων με τη μορφή «αφηγημάτων», (όπως τα χαρακτηρίζει κι ο ίδιος ο συγγραφέας τους), με κάποιες από τις αναμνήσεις του από την επαγγελματική του ζωή. Περιλαμβάνει ακόμη σκέψεις, κρίσεις κι απόψεις του, για θέματα που αφορούν την κοινωνία και την ψυχιατρική επιστήμη.

     Όλα αυτά τα γράφει κλείνοντάς μας συνωμοτικά το μάτι, χαμογελώντας πονηρά και αφού τα διανθίσει με χιούμορ και αυτοσαρκασμό. Δεν είναι δηλ. οι «βαρετές», στεγνές  επιστημονικές αναμνήσεις ενός ψυχίατρου, αλλά ολοζώντανες ιστορίες που συνέβησαν μέσα κι έξω από τα θεραπευτήρια.

     Ένα πράγμα που κάνει από την αρχή εντύπωση στον αναγνώστη, είναι ότι ο Σωτήρης Παστάκας δεν συναγελάζεται ιδιαίτερα με το «σινάφι» του (πλην ελάχιστων φωτεινών εξαιρέσεων). Αντίθετα προτιμά να κάνει παρέα (και να τα πίνει όταν το φέρνει η ώρα) «με μουσικούς, ζωγράφους, ποιητές, ηθοποιούς, πρεζάκια, φυλακόβιους και θεότρελους».

     Ένα άλλο πράγμα που κάνει εντύπωση, είναι με το πόση αγάπη και η τρυφερότητα, γράφει για τους ασθενείς που πέρασαν από τα χέρια του. Στους οποίους έδωσε όση βοήθεια μπορούσε-και ακόμη περισσότερο-και από τους οποίους πήρε. Όπως το «μάθημα» αλληλεγγύης και μεγαλοψυχίας, από τον Παύλο Σιδηρόπουλο. «Από εκείνη την περίοδο λοιπόν, βλέποντας την αρχοντιά του Παύλου στην καθημερινή του ζωή, την απεριόριστη αγάπη του για όλα τα παιδιά και τη συγκατάβασή του στα ανθρώπινα, την απόλυτη συγχώρεση στα πάθη και τα λάθη των ανθρώπων, την κατανόηση και των πιο άσχημων και αψυχολόγητων συμπεριφορών, την έμπρακτη συμπαράστασή του στις ανάγκες του άλλου, είτε χαρίζοντας το δερμάτινο σακάκι του που το έβγαζε και το περνούσε στις πλάτες του άλλου να ζεσταθεί, είτε να μοιράζεται τον καφέ και το τσιγάρο του, μου έχει μείνει ένα πράγμα: ότι ο Πρίγκιπας μας συγχωρούσε όλους και μας δινόταν ανιδιοτελώς. Αν δεν τον είχα γνωρίσει, δεν θα μπορούσα να πιστέψω το απόλυτο μεγαλείο του». 

     Το «Ο Δόκτωρ Ψ…», είναι ένα βιβλίο που κάνει τον αναγνώστη να σκεφτεί πολλά ζητήματα, αλλά επίσης του φτιάχνει τη διάθεση και χάρη στη γραφή και το χιούμορ του, τον κάνει πολλές φορές να χαμογελάσει και να περάσει απολαυστικές ώρες διαβάζοντάς το.