ΧΑΛΚΙΝΑ ΚΑΤΩΦΛΙΑ

ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ
Εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗΣ
Σελ. 478, Οκτώβριος 2025

      

     Πριν από τέσσερις μήνες, κυκλοφόρησε το εξαιρετικό μυθιστόρημα «Χάλκινα Κατώφλια» που έγραψε ο Ισ. Ζουργός και είναι μια «διαφορετική» προσέγγιση των ομηρικών επών.

     Την ιστορία αφηγείται ένας νεαρός Παίονας που οι Αχαιοί ονόμασαν Λύκαστο, δηλ. «κάποιος που έχει σχέση με το φως» (το όνομα προέρχεται από τη ρίζα «λυκ» που σημαίνει φως). Ο νεαρός αυτός, από παιδί ήταν ιδιαίτερος. Ήταν «εκείνο το αγόρι που άκουγε Φωνές και είχε την υπέρμετρη φιλοδοξία να κάνει χειραψία με τους θεούς […] Από τότε που είχε λυθεί η γλώσσα μου και γυρνούσα μισόγυμνος στο χωριό, όλοι είχαν καταλάβει πως κρυφάκουγα τους θεούς και αφουγκραζόμουν όλα τα ξωτικά του δάσους και του ποταμού».

     Από σύμπτωση βρέθηκε στο στρατό του βασιλιά Πυραίχμη, που πήγαινε να βοηθήσει τους Τρώες να αντιμετωπίσουν τους Αχαιούς. Σχεδόν αμέσως αιχμαλωτίστηκε από τον Οδυσσέα κι από τότε τον υπηρετούσε σαν δούλος και ζούσε μαζί του στον καταυλισμό-στρατόπεδο που είχαν στήσει οι Αχαιοί μπροστά από τα τείχη της Τροίας. Αυτός ο συγχρωτισμός τον επηρέασε βαθιά! «Τέτοια πιστεύουν και οι Τρώες και οι Αχαιοί, αυτός είναι ο κόσμος στους ύμνους και στις προσευχές τους, σ’ αυτόν πίστεψα κι εγώ. Το δικό τους σύμπαν είναι πιο σύνθετο από ένα ποτάμι, μια φοραδοκέφαλη θεά κι ένα δάσος. Όλα είναι περίπλοκα στο μυαλό τους, όλα περισσεύουν σε πλήθος: οι λέξεις, τα νοήματα, οι μηχανές, οι εφευρέσεις, οι αφηγήσεις, τα γράμματα πάνω στις ψημένες κεραμίδες, τα πάθη, οι συνωμοσίες. Εξαιτίας ή χάρη σ’ αυτούς μεγάλωσα, πονήρεψα».

     Έμεινε στην υπηρεσία του Οδυσσέα μέχρι την πτώση της Τροίας, χωρίς να δοκιμάσει απ’ το «αλεύρι των ανθρώπων» και τον ακολούθησε στο μεγαλύτερο μέρος της περιπλάνησης του. Τώρα ηλικιωμένος πια, αφηγείται στα μέλη του μικρού οικισμού που ίδρυσε μετά την επιστροφή του στον τόπο που γεννήθηκε, σε μια όχθη του Αξιού, τα πεπραγμένα του βίου του.

     Είναι κάποια -λίγα- βιβλία, που είναι τόσο καλογραμμένα και συναρπαστικά που σε καθηλώνουν. Σε γραπώνουν, σε βάζουν στον κόσμο τους και δεν σε αφήνουν να ξεφύγεις. Ένα τέτοιο βιβλίο είναι το «Χάλκινα Κατώφλια». Διαβάζεις, γυρνάς τις σελίδες και «βλέπεις» τους Τρώες και τους Αχαιούς να πολεμούν. «Ακούς» την κλαγγή των όπλων, το χρεμέτισμα των αλόγων, το ήσυχο τρίξιμο των σκαρμών του πλοίου όταν πλέει σε ήρεμες θάλασσες, τον αχό της άγριας καταιγίδας, τις οιμωγές και τις ικεσίες των αιχμαλώτων. «Μυρίζεις» τη μεταλλική οσμή του αίματος, τον καπνό της καιγόμενης πόλης, τη δυσωδία του στρατοπέδου.

     Όλα αυτά βέβαια σε ένα πρώτο επίπεδο ανάγνωσης. Γιατί το βιβλίο είναι πολλά περισσότερα. Είναι μια αντιπολεμική φωνή, έχει φιλοσοφικές και θεολογικές προεκτάσεις. Όπως πολλά από τα βιβλία του συγγραφέα σου θέτει ερωτήματα που σε βάζουν να σκεφτείς και -νομίζω πως αυτή είναι η μεγαλύτερη επιτυχία κάθε βιβλίου- μένει στο μυαλό σου για καιρό μετά την πρώτη ανάγνωση. «Πάνω από όλα όμως, το βιβλίο, ως μυθιστόρημα, υπακούει στο πρώτο ζητούμενο του γραμματειακού είδους στο οποίο ανήκει, να αποτελέσει ένα γραφείο ταξιδίων για μακρινούς προορισμούς, τους οποίους συχνά καθορίζουν οι Άρπυιες, οι θεότητες των ριπαίων ανέμων».

     Ένα βιβλίο που του αξίζουν πολλοί αναγνώστες!!