Η ΦΥΓΗ

ΕΝΑΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ ΑΦΗΓΕΙΤΑΙ
ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΚΙΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ
Εκδόσεις ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
Σελ. 191, Μάιος 2024

 

     Τις τραγικές μέρες της κατάρρευσης του μετώπου στο Αφιόν Καραχισάρ και της άτακτης υποχώρησης των ελληνικών στρατευμάτων κατά την μικρασιατική εκστρατεία τον Αύγουστο του 1922, περιγράφει στο βιβλίο του ο Δ. Κιουσόπουλος (1897-1989).

     Υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας των γεγονότων, αφού υπηρετούσε τη θητεία του ως οπλίτης αρχικά και ως υπαξιωματικός αργότερα, στο εκστρατευτικό σώμα. Το βιβλίο όμως δεν το έγραψε τις μέρες της καταστροφής. Άλλωστε δεδομένων των συνθηκών είναι αμφίβολο αν θα μπορούσε να κάνει κάτι τέτοιο. «Γράφτηκε μισό αιώνα αργότερα το 1972, με αφορμή την 50^η επέτειο από τη Μικρασιατική Καταστροφή […] αντιδρώντας στις δημόσιες εκδηλώσεις της στρατιωτικής δικτατορίας, αποφάσισε να αποτυπώσει τη δική του εμπειρία…».

     Τις κρίσιμες μέρες, βρισκόταν στο καμίνι του μετώπου και έτσι έχει τη δυνατότητα να περιγράψει τις σκηνές χάους που προκάλεσε η υποχώρηση του στρατού, αλλά και αρκετών χιλιάδων αμάχων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους. «…το νεοελληνικό εκστρατευτικό σώμα στη Μικρά Ασία επέστρεψε ασύντακτο και καταπτοημένο […] Οι φαντάροι ήταν μόνοι, πεινασμένοι και απογοητευμένοι από την ανοργανωσιά του στρατού και την αδιαφορία του κράτους. Κυριαρχούσε η κυνική λογική «ο σώζων εαυτόν σωθήτω»…

     Πέρα από τις ολοζώντανες περιγραφές των μαχών, της ψυχολογίας των στρατευμένων, των σκηνών καταστροφής και χάους, αξιοσημείωτη είναι η προσπάθεια του συγγραφέα να είναι δίκαιος και να μην εξαπολύει κατηγορίες ή να ψάχνει για ενόχους, ενώ προσπαθεί να λάβει υπ’ όψη όσα περισσότερα δεδομένα είναι διαθέσιμα, αφού ακόμη και σήμερα, εκατό χρόνια μετά, υπάρχουν «σκοτεινές περιοχές». «Εδώ δεν πρόκειται να κάνω τον απολογητή ή τον κατήγορο καμιάς καταστάσεως. Θα αφηγηθώ μονάχα τα γεγονότα της προσωπικής μου εμπειρίας…».

     Το βιβλίο «Η Φυγή» είναι πολύτιμο από πολλές απόψεις. Αποδίδει με άμεσο, ολοζώντανο τρόπο τα όσα συνέβαιναν εκείνο τον Αύγουστο και κυρίως το πως τα βίωναν οι συμμετέχοντες, αφού «Την ιστορία δεν την συνθέτουν πολλές φορές τα επίσημα αρχεία» αλλά «οι προσωπικές εμπειρίες των απλών ανθρώπων, τα ατομικά βιώματα».

     Στο βιβλίο, περιλαμβάνεται σαν πρόλογος, ένα ενδιαφέρον και κατατοπιστικό κείμενο της Κωνσταντίνας Ε. Μπότσιου, καθηγήτριας Πολιτικής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς.