Τ' ΑΗΔΟΝΙΟΥ ΤΟ ΔΑΚΡΥ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΕΛ. ΤΖΙΤΖΙΚΑΚΗΣ

Εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ

Σελ. 606, Μάρτιος 2015

     Την ιστορία της οικογένειας Αηδονάκη, μια ιστορία που αφηγούνται σαν θρύλο στα Χανιά, μας μεταφέρει στο τελευταίο του βιβλίο ο Γιώργος Τζιτζικάκης, εμπλουτισμένη φυσικά, με περιστατικά της-πλούσιας πρέπει να πω-φαντασίας του.

     Ο Γιώργης και η Κωστούλα Αηδονάκη, γνωρίζονται από παιδιά. Αγαπήθηκαν και παντρεύτηκαν σε ένα χωριό των Χανίων. Η ζωή τους ήταν δύσκολη. Κατάγονταν από φτωχές οικογένειες. Είναι όμως ευτυχισμένοι, γιατί έχει ο ένας τον άλλο. Η ευτυχία τους μεγάλωσε με τη γέννηση της κόρης τους της Κλειώς. «Γεννήθηκε υγιέστατη. Ένα κανονικό παιδί, που σαν το ‘βλεπε κάποιος δεν θα μπορούσε να πιστέψει τις κουταμάρες περί άσχημου και αναπόδραστου πεπρωμένου. Έτρωγε όπως όλα τα παιδιά, έπαιζε με τις κουδουνίστρες, χαμογελούσε φωτίζοντας τους γύρω με τα ολοστρόγγυλα μαγουλάκια και τα λαμπερά της μάτια. Μεγάλωνε φυσιολογικά, ώσπου τελείως ξαφνικά και ανεξήγητα μετά τη βάφτισή της, σταμάτησε να αναπτύσσεται… Αντί να δυναμώνει, εξασθένιζε κι έσβηνε, τραβώντας σ’ έναν απευκταίο μαρασμό».

     Οι δύο γονείς κοντεύουν να τρελαθούν από την αγωνία τους. Βλέπουν το παιδί τους να αργοσβήνει κι αυτοί είναι ανήμποροι να βοηθήσουν. Ακόμα και οι γιατροί «σηκώνουν τα χέρια ψηλά» κι εναποθέτουν όλες τις ελπίδες τους στο Θεό!

     Μια μέρα στο καφενείο του χωριού, ένας ηλικιωμένος κτηνοτρόφος δίνει στο Γιώργη μια συμβουλή: «Να σύρεις να πάρεις το κοπέλι και να το πας στη Μαραθοκεφάλα, στο μοναστήρι απού βρίσκεται μέσα στη σπηλιά. Εκειά θα βρεις μια γρα (γριά) απού τη λένε Σταυροκατίνα. Εκείνη, Γιώργη, θα σ’ το λύσει το παιδί αν ειν’ δεμένο». Όταν πηγαίνει το μωρό στην καλογριά, αυτό που θα ακούσει τον συγκλονίζει. Αν θέλει να σωθεί το παιδί του, πρέπει να θυσιαστεί αυτός, χάνοντας την ελευθερία του. Απαντά στην καλογριά ότι δέχεται και με την επιστροφή τους στο σπίτι, το παιδί αρχίζει να αναρρώνει, να συνέρχεται και να μεγαλώνει σαν ένα φυσιολογικό παιδί.

      Τριάντα χρόνια μετά, στην Αθήνα, η Κλειώ είναι παγιδευμένη σ’ ένα γάμο που ενώ ξεκίνησε με τις καλύτερες προϋποθέσεις, κάπου στην πορεία, κάτι πήγε στραβά. Ο Αντώνης, ο άντρας της, δεν μπορεί να κάνει παιδιά. Αυτό τον κάνει να αισθάνεται ένοχος και ανεπαρκής, κάτι που αλλοιώνει τη συμπεριφορά του. Αδιαφορεί για την Κλειώ και αρχίζει εξωσυζυγικές σχέσεις, ίσως θέλοντας να αποδείξει στον εαυτό του ότι είναι άντρας! Η Κλειώ προσπαθεί να κάνει ότι μπορεί για να τον κερδίσει πάλι, αλλά τελικά η υπομονή της εξαντλείται και τον εγκαταλείπει. Φεύγει για το χωριό της για να αποφασίσει τι θα κάνει με το γάμο της, αλλά εκεί την περιμένουν εκπλήξεις και ανατροπές, που θα αλλάξουν παραδοχές μιας ολόκληρης ζωής.

     Το μυθιστόρημα είναι καλογραμμένο, με στέρεα δομημένους χαρακτήρες, καλούς διαλόγους, πολύ καλή πλοκή, σασπένς, εκπλήξεις και ανατροπές. Ο συγγραφέας περιγράφει εξαιρετικά τα τοπία της Κρήτης, την καταπιεστική ατμόσφαιρα της μεγαλούπολης, αλλά και τις ψυχολογικές διαδρομές των ηρώων του. Και κάτι ακόμη. Στις σκηνές που εξελίσσονται στην Κρήτη, χρησιμοποιεί κρητική διάλεκτο (σε μορφή που είναι κατανοητή στον καθένα), κάτι που προσθέτει στην ατμόσφαιρα του βιβλίου. 

ΚΑΛΗ ΑΝΤΑΜΩΣΗ ΕΚΕΙ ΨΗΛΑ

PIERRE LEMAITRE

Μετάφραση ΕΦΗ ΚΟΡΟΜΗΛΑ

Εκδόσεις ΜΙΝΩΑΣ

Σελ. 588, Σεπτέμβριος 2014

     Ένα εντελώς διαφορετικό από τα προηγούμενα έργα του Π. Λεμέτρ, που είναι γνωστός ως συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, είναι το «Καλή Αντάμωση Εκεί Ψηλά».

     Νοέμβριος του 1918, στο γαλλογερμανικό μέτωπο. Οι γάλλοι στρατιώτες που βρίσκονται στα χαρακώματα, δέχονται με ανακούφιση την είδηση της ανακωχής. Αισθάνονται τυχεροί που επιβίωσαν στον πιο πολύνεκρο πόλεμο της Ιστορίας. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με τον υπολοχαγό ντ’ Ολνέ-Πραντέλ. Διότι έβλεπε τον πόλεμο ως ευκαιρία ν’ ανέβει στην ιεραρχία και στη συνέχεια με βάση το βαθμό του, να κάνει έναν καλό γάμο. Γιατί μπορεί να ήταν αριστοκρατικής καταγωγής, αλλά σε άθλια οικονομική κατάσταση. Τότε σκέφτεται να οργανώσει μια προβοκάτσια. Στέλνει δύο στρατιώτες να ελέγξουν τις εχθρικές θέσεις. Όμως τρείς πυροβολισμοί, ρίχνουν τους στρατιώτες νεκρούς. Οι συνάδελφοί τους εξαγριώνονται και ζητούν για εκδίκηση να επιτεθούν στους Γερμανούς, αφού θεωρούν ότι αυτοί ευθύνονται για το θάνατο των συντρόφων τους. Στη διάρκεια της επίθεσης, ο στρατιώτης Αλμπέρ Μαγιάρ, έχασε τον προσανατολισμό του και κατά τύχη, βρίσκει τα πτώματα των δύο στρατιωτών. Διαπιστώνει με φρίκη ότι είναι χτυπημένοι στην πλάτη! Τότε αντιλαμβάνεται ότι υπεύθυνοι δεν είναι οι γερμανοί, αλλά ο αδίστακτος υπολοχαγός. «Ο Πραντέλ, ήταν αρκετά ευχαριστημένος με τον εαυτό του. Προκειμένου να παρακινήσει τους άντρες του να ορμήσουν και να κατακτήσουν το ύψωμα 113, δεν είχε παρά να τους πείσει ότι οι Γερμαναράδες είχαν μακελέψει εν ψυχρώ δύο συντρόφους τους και να πυροδοτήσει έτσι έναν εκδικητικό θυμό».

     Κι ενώ ο Αλμπέρ προσπαθεί μέσα στην αναμπουμπούλα της μάχης να αποφασίσει τι πρέπει να κάνει, ο υπολοχαγός, που πήγαινε με μια χειροβομβίδα να εξαφανίσει τα πτώματα-ενοχοποιητικά στοιχεία, καταλαβαίνει ότι ο Αλμπέρ ξέρει τι πραγματικά έχει συμβεί και τον πετάει μέσα στο βαθύ κρατήρα που έχει ανοίξει μια οβίδα. Ο υπολοχαγός απομακρύνεται για να «εξαφανίσει» τα πτώματα. Τότε μια έκρηξη κοντά στον κρατήρα στον πυθμένα του οποίου βρίσκεται ο Αλμπέρ, εκτινάσσει μια μεγάλη ποσότητα χώματος και θάβει ζωντανό τον άτυχο στρατιώτη. «Το θάψιμο είναι κλασική ιστορία, την έχει ακούσει αμέτρητες φορές, ο ίδιος όμως δεν το είχε αντιμετωπίσει ποτέ. Στις μονάδες στις οποίες πολέμησε, υπήρχαν πάντα σκαπανείς με τσάπες και φτυάρια για να ξεθάβουν όσους είχαν βρεθεί σ’ αυτή την άσχημη θέση. Συνήθως έφταναν πολύ αργά, τους έβγαζαν με πρόσωπα μπλαβιά, τα μάτια πεταγμένα έξω απ’ τις κόγχες».

     Στην ίδια επίθεση συμμετείχε και ο Εντουάρ Περικούρ, ο οποίος τραυματίζεται στο πόδι και προσπαθεί έρποντας να επιστρέψει στα χαρακώματα. Στην προσπάθεια αυτή, περνάει δίπλα από τον Αλμπέρ και καταλαβαίνει ότι είναι θαμμένος εκεί. Με υπερπροσπάθεια και παρά τα τραύματά του, κατορθώνει με μόνο εργαλείο τα γυμνά του χέρια να τον ξεθάψει. «Ενώ ο Αλμπέρ Μαγιάρ συνέρχεται σιγά σιγά και γυρισμένος στο πλάι, σφαδάζει ουρλιάζοντας, ο Εντουάρ, ίσιος σαν ένα «Ι», βλαστημάει τον ουρανό βγάζοντας καπνούς από το στόμα. Και τότε έρχεται και τον βρίσκει ένα θραύσμα οβίδας μεγάλο σαν πιάτο της σούπας. Αρκετά βαρύ και με ιλιγγιώδη ταχύτητα».

     Ο Εντουάρ τραυματίζεται πολύ σοβαρά. Κινδυνεύει να χάσει τη ζωή του, αλλά και υφίσταται μια πολύ σοβαρή παραμόρφωση. Από το στιγμή αυτή όμως, αποκτά ένα φύλακα-άγγελο, τον Αλμπέρ Μαγιάρ, τον άνθρωπο που έσωσε από βέβαιο θάνατο. Αυτός θα προσπαθήσει να ικανοποιεί κάθε επιθυμία του σωτήρα του, τόσο στις ελάχιστες εναπομείνασες μέρες του πολέμου, όσο και κυρίως στις μέρες μετά τη λήξη του. Επιθυμίες που λόγω του άτολμου και δειλού χαρακτήρα του, θα οδηγήσουν τον Αλμπέρ πολλές φορές στα πρόθυρα του… εγκεφαλικού. Με αποκορύφωμα μια απάτη που στην οποία θα εμπλέξουν σχεδόν κάθε Δήμο της Γαλλίας με απροσδόκητο αποτέλεσμα.

     Καλογραμμένο μυθιστόρημα, με εξαιρετική πλοκή και μοναδικές περιγραφές τόσο των ημερών των ηρώων του στα χαρακώματα, όσο και των μεταπολεμικών ημερών, όταν επιτήδειοι καιροσκόποι αισχροκερδούν και αποκομίζουν τεράστια οικονομικά οφέλη, την ίδια στιγμή που η Γαλλία, δεν μπορεί να εξασφαλίσει στους ήρωες βετεράνους του πολέμου, ούτε καν μια στοιχειωδώς αξιοπρεπή ζωή.   

Ο ΓΕΡΜΑΝΟΣ ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ

ROBERT HARRIS

Μετάφραση: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΑΡΟΥΞΗΣ

Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Σελ. 577, Μάρτιος 2015

     Με την περίφημη υπόθεση Ντρέιφους, ασχολείται στο βιβλίο του ο Ρ. Χάρις. Η υπόθεση αυτή συγκλόνισε τη Γαλλία και την υπόλοιπη Ευρώπη τη δεκαετία το 1890 και αποτέλεσε μια από τις μεγαλύτερες δικαστικές πλάνες, που συνοδεύτηκε και από απόπειρα συγκάλυψης στη συνέχεια. Ο Άλφρεντ Ντρέιφους, είναι αξιωματικός του γαλλικού στρατού (λοχαγός), εβραϊκού θρησκεύματος. Κατάγεται από πλούσια οικογένεια εμπόρων διαμαντιών και τα εισοδήματά του από τις οικογενειακές επιχειρήσεις, είναι πολλαπλάσια του μισθού του. Με βάση κάποια τελείως «αδύναμα» στοιχεία που υποκλάπηκαν από τη Γερμανική πρεσβεία στο Παρίσι, συλλαμβάνεται, δικάζεται από στρατοδικείο «κεκλεισμένων των θυρών» και καταδικάζεται ως κατάσκοπος των Γερμανών. «Το δικαστήριο καταδικάζει ομοφώνως τον Άλφρεντ Ντρέιφους, στην ποινή της ισόβιας φυλάκισης, επιβάλλει την απόταξη του λοχαγού Ντρέιφους και διατάσσει να πραγματοποιηθεί η καθαίρεσή του ενώπιον της στρατιωτικής παράταξης της φρουράς του Παρισιού». Και σα να μην ήταν αυτό αρκετό, ο στρατηγός Ογκίστ Μερσιέ που ήταν τότε Υπουργός Πολέμου, διατάσσει τον εγκλεισμό του «σε ένα μέρος όπου να είναι αδύνατον να μιλήσει με κάποιον… ένα σημείο στα παράλια της Νότιας Αμερικής, εφτά χιλιάδες χιλιόμετρα από το Παρίσι… Το Νησί του Διαβόλου: δεκαπέντε χιλιόμετρα απόσταση από την ακτή της Γαλλικής Γουιάνας. Η θάλασσα γύρω του είναι γεμάτη καρχαρίες. Έχει τεράστια κύματα και ισχυρά ρεύματα, τόσο, που είναι δύσκολο να πλησιάσει πλεούμενο». 

     Στη διάρκεια της δίκης, το ρόλο του συνδέσμου ανάμεσα στην αίθουσα του δικαστηρίου και τον Υπουργό Πολέμου, παίζει ο ταγματάρχης Ζορζ Πικάρ, καθήκον του οποίου είναι να μεταφέρει στον Υπουργό τα όσα διαμείβονται στην αίθουσα, καθώς και το κλίμα και την ατμόσφαιρα που επικρατεί στους δρόμους της γαλλικής πρωτεύουσας. Η δίκη αυτή με εξιλαστήριο θύμα τον άτυχο λοχαγό, είναι «βάλσαμο» για τους ηγέτες του στρατού, μετά τη ντροπιαστική ήττα στον πόλεμο του 1870 με τους Γερμανούς. Βρήκαν που να ρίξουν το «ανάθεμα». Ο «εβραίος προδότης», αποδεικνύεται ιδανικός «αποδιοπομπαίος τράγος». Η προσοχή και η οργή της κοινής γνώμης, έχει στραφεί επάνω του.  Όταν η δίκη τελειώνει, ο Πικάρ προάγεται σε συνταγματάρχη και του ανατίθεται η διοίκηση του Τμήματος Στατιστικής, όπως ονομάζεται κατ’ ευφημισμό, η υπηρεσία πληροφοριών του στρατού, η ίδια υπηρεσία που οδήγησε τον Ντρέιφους σε δίκη.

     Ο Πικάρ είναι ένας έντιμος αξιωματικός και είναι πεπεισμένος, όπως και όλη η Γαλλία, ότι ο Ντρέιφους είναι ένοχος. Όμως στη διάρκεια της απουσίας ενός υφισταμένου του, ανακαλύπτει κάποια στοιχεία που τον κάνουν να ξανασκεφτεί το ζήτημα και τον πείθουν ότι ο πραγματικός κατάσκοπος, είναι άλλος κι εξακολουθεί να υπηρετεί στο στράτευμα. Όταν όμως προσπαθεί να πείσει τους ανωτέρους του ότι έκαναν λάθος κι έχουν καταδικάσει έναν αθώο, αντιμετωπίζεται με συγκατάβαση. Δεν είναι δυνατόν ο Στρατός να έχει κάνει λάθος, είναι το νόημα όσων του λέει η ηγεσία του στρατού. Ο Πικάρ όμως επιμένει κι αγωνίζεται να αποδείξει την ορθότητα των ισχυρισμών του. Τότε ορθώνεται μπροστά του ένα τείχος εχθρότητας. Ο Πικάρ δεν θα εγκαταλείψει τον αγώνα, στη διάρκεια του οποίου θα αναθεωρήσει πολλά απ’ όσα πιστεύει για το στρατό, την πατρίδα του, αλλά και τον ίδιο του τον εαυτό.

     Ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα, με εκπληκτικό ρυθμό και μοναδική αφήγηση, που ακόμη κι αν γνωρίζετε την υπόθεση Ντρέιφους, θα το διαβάσετε με κομμένη την ανάσα. Όταν το πήρα στα χέρια μου, υπολόγισα ότι θα μου πάρει 6-7 μέρες για να το διαβάσω. Είναι τόσο συναρπαστικό που το τελείωσα μόλις σε δύο! 

Ο ΚΑΜΠΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΚΟΥΚΛΕΣ

ΓΙΩΤΑ ΣΤΕΦΑΝΟΥ

Εκδόσεις: Ε.Ο. ΛΙΒΑΝΗΣ

Σελ. 313, Ιούνιος 2014

     Το τρίτο μυθιστόρημα της Γ. Στεφάνου, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Λιβάνη

     Μια νέα γυναίκα τραυματίζεται βαριά σε αυτοκινητιστικό ατύχημα. «Το αυτοκίνητο κυλάει φρενιασμένο ανάμεσα στα λεμονοκυπάρισσα και στα πεύκα που γέρνουν από το χιόνι, μπαϊλντισμένα από την κακοκαιρία, χλωμά στα φώτα πορείας του αυτοκινήτου-που φωτίζουν μόνο μία πιθανότητα, μόνο ένα δρόμο, ένα μονόδρομο: το θάνατό μου. Ένα δέντρο έρχεται να με συναντήσει τόσο γρήγορα που δεν το αναγνωρίζω…».

     Πρόκειται για τη Νίνα Βελλοπούλου, γόνο ευκατάστατης οικογένειας μεγαλοτσιφλικάδων του θεσσαλικού κάμπου. Όλες οι πιθανότητες είναι εναντίον της. Μεταφέρεται στην εντατική όπου ξεκινά έναν αγώνα για να επιζήσει. Λόγω της γερής της κράσης, κερδίζει την πρώτη μάχη, αυτή της επιβίωσης. Από κει πέρα πρέπει να δώσει κι άλλες μάχες. Να επουλώσει τα τραύματα του σώματος-για καλή της τύχη δεν έχει υποστεί βλάβη στη σπονδυλική στήλη-να υποστεί αισθητικές και ορθοπεδικές επεμβάσεις, αλλά και να νικήσει την αμνησία που δεν της επιτρέπει να θυμάται παρά ελάχιστες εικόνες από την μέχρι τότε ζωή της. Μέσα στην εντατική, αποκομμένη επηρεασμούς, αρχίζει η μνήμη της να λειτουργεί. Θυμάται το «κονάκι», όπως ονόμαζαν το μεγάλο σπίτι στο οποίο κατοικούν, τον πατέρα της , την καρκινοπαθή μητέρα της, διάφορα επεισόδια της εφηβικής της ζωής και κυρίως τη Νταίζη. Την ξαδέλφη της, που εμφανίστηκε ξαφνικά στη ζωή της και της οποίας την ύπαρξη αγνοούσε.

     Ο πατέρας της, είχε έναν αδελφό τον Μίλτο που πριν πολλά χρόνια έφυγε από το πατρικό του για να σπουδάσει στο εξωτερικό κι εγκαταστάθηκε εκεί. Παντρεύτηκε μια γαλλίδα με φυτείες λεβάντας στην Αρλ κι έκαναν τη Νταίζη. Το ζευγάρι μετά από κάποια χρόνια χώρισε και η Νταίζη ζούσε μεταξύ Αρλ, το χειμώνα και Αφρικής (όπου εργαζόταν ο πατέρας της) το καλοκαίρι. Όταν όμως η μητέρα της πέθανε όταν η Νταίζη ήταν 16 ετών, ο Μίλτος αντιλήφθηκε ότι δεν μπορούσε να τη μεγαλώσει και την ανέθεσε στον αδελφό του. Έτσι η Νίνα απέκτησε την αδελφή που ποτέ δεν είχε. Όμως από τη στιγμή που η μνήμη πήρε μπροστά, θυμάται και άλλα γεγονότα, που την πείθουν ότι κάποιος θέλει το θάνατό της και ότι ίσως το ατύχημα, να μην ήταν και τόσο ατύχημα.

     Ένα έξυπνο, με χιούμορ γραμμένο μυθιστόρημα, στο οποίο ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται λίγο-λίγο, ότι τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται και στο οποίο οι ανατροπές συμβαίνουν ακόμη και μέχρι την τελευταία σελίδα.

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΥΡΤ ΒΑΛΑΝΤΕΡ

HENING MANKELL

Μετάφραση ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ

Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Σελ. 198, Ιούνιος 2014

     Όταν πριν από λίγους μήνες κυκλοφόρησε αυτό το βιβλίο στα ελληνικά, όλοι εμείς οι «βαλαντερικοί», βιώσαμε μια μεγάλη «απώλεια». Ο Χ. Μάνκελ είναι σαφής: «Άλλη ιστορία για τον Κουρτ Βαλάντερ δεν υπάρχει». Ο αγαπημένος μας επιθεωρητής βγαίνει στη σύνταξη. «Θα περπατήσει στο δικό του λυκόφως με τον μαύρο σκύλο του που ακούει στο όνομα Γιούσι». Αυτή είναι η τελευταία ιστορία του που διαβάζουμε, οπότε ας την απολαύσουμε. 

     Τον Οκτώβρη του 2002, μια μέρα που ο Βαλάντερ είχε ρεπό, δέχεται το τηλεφώνημα ενός συναδέλφου από το αστυνομικό τμήμα. Θέλει να του προτείνει, να αγοράσει το σπίτι ενός συγγενή του, επειδή ξέρει ότι ο επιθεωρητής θέλει να κάνει μια ανάλογη αγορά και πιστεύει ότι το σπίτι αυτό με τον κήπο και το χτήμα που το περιβάλλει, είναι ιδανικό. Ο Βαλάντερ επισκέπτεται το σπίτι, του αρέσει, αλλά εκεί τον περιμένει μια έκπληξη. «Ο Βαλάντερ επέστρεψε στο πίσω μέρος του σπιτιού. Στην αρχή δεν ήταν σίγουρος πάνω σε τι είχε σκοντάψει. Ούτε καταλάβαινε γιατί ενδιαφερόταν τόσο πολύ να εξετάσει τι ήταν αυτό πάνω στο οποίο είχε πεδικλωθεί. Έψαξε στο έδαφος. Σύντομα βρήκε αυτό που αναζητούσε. Έμεινα να κοιτάζει το αντικείμενο που προεξείχε από το έδαφος. Στην αρχή στάθηκε ακίνητος, έπειτα περπάτησε αργά γύρω από αυτό που βρισκόταν μπροστά του… Δεν υπήρχε αμφιβολία για το τι είχε μπροστά του, μισοχωμένο στη γη… Ήταν ο σκελετός ενός χεριού».

     Όταν στο σημείο έφτασε η Σήμανση και μπόρεσε να ερευνήσει πιο προσεκτικά, βρήκε ολόκληρο το σκελετό. Και σα να μην έφτανε αυτό, σε άλλο σημείο του κήπου, χάρη στην παρατηρητικότητα του Βαλάντερ, βρέθηκε και δεύτερος σκελετός. Σύμφωνα με τον ιατροδικαστή, οι σκελετοί ανήκαν σε έναν άντρα και μια γυναίκα περίπου πενήντα ετών, που βρίσκονταν θαμμένοι στο σημείο αυτό, εδώ και περίπου μισό αιώνα. Προσπαθώντας οι αστυνομικοί να προσδιορίσουν την ταυτότητα των ατόμων αυτών, κάνουν μια έρευνα στο αρχείο εξαφανισμένων προσώπων, χωρίς αποτέλεσμα. Εκείνη την εποχή, στη συγκεκριμένη περιοχή, δεν είχε δηλωθεί καμιά εξαφάνιση. Έτσι ο Βαλάντερ και οι συνεργάτες του, θα πρέπει να βρουν άλλο δρόμο για να λύσουν το γρίφο.

     Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, διαβάζουμε την αστυνομική ιστορία, που κρύβει εκπλήξεις και ανατροπές. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει ενδιαφέροντα κείμενα που μας «ξεναγούν» στον «κόσμο του Κουρτ Βαλάντερ». Μαθαίνουμε πως εμπνεύστηκε ο συγγραφέας τον ήρωα του, ποια είναι τα μέλη της οικογένειάς του, οι φίλοι του (που δεν είναι και πολλοί), οι συνάδελφοί του, οι χώροι στους οποίους κινείται συνήθως και άλλες πληροφορίες, που μπορεί να τις διαβάζαμε διάσπαρτες στα διάφορα βιβλία, αλλά πρώτη φορά τις έχουμε όλες συγκεντρωμένες.

   

ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ

AMBROSE BIERCE
Μετάφραση: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ
Εκδόσεις: ΗΛΕΚΤΡΑ
Σελ 264, Οκτώβριος 2004

     Είδα σε διαφήμιση σήμερα, ότι το συγκεκριμένο βιβλίο, θα δοθεί δώρο σε κυριακάτικη εφημερίδα και σκέφτηκα να αναρτήσω αυτούσια την παρουσίαση που έκανα και δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2005. Αυτό σημαίνει ότι όλες μου οι "παρατηρήσεις" περί εκτύπωσης, βιβλιοδεσίας, ορθογραφικών λαθών κλπ, αφορούν την πρώτη έκδοση κι όχι αυτήν που θα διανεμηθεί με την εφημερίδα.  

     Ένα κλασικό κείμενο της αμερικανικής λογοτεχνίας που έχει τη μορφή λεξικού είναι το βιβλίο που παρουσιάζουμε σήμερα. Αν και ξεκίνησε να γράφεται πριν από 130 χρόνια, τα λήμματα και οι ερμηνείες τους, είναι εξίσου (ή μάλλον περισσότερο) δηκτικά από την εποχή που γράφτηκαν. Η προκατάληψη, η υποκρισία, και η διαφθορά καυτηριάζονται με τον πιο απροκάλυπτο, χιουμοριστικό δηκτικό και απίθανο τρόπο.

     Το «Αλφαβητάρι Του Διαβόλου», άρχισε να δημοσιεύεται το 1881 στην εβδομαδιαία εφημερίδα «Σφήκα Του Σαν Φρανσίσκο» σε μόνιμη στήλη του συγγραφέα που ξεκίνησε από το γράμμα Π. Το 1906 εκδόθηκε πρώτη φορά σε βιβλίο με τίτλο «Το Λεξικό Ενός Κυνικού» αν και τα λήμματα περιορίζονταν στη μισή μόνο αλφάβητο (από το Α μέχρι το Λ). Το 1911ο συγγραφέας πρόσθεσε τα υπόλοιπα λήμματα (από το Μ ως το τέλος του αλφαβήτου) και συμπεριέλαβε ολόκληρο το έργο στον έβδομο τόμο του δωδεκάτομου έργου του, δίνοντάς του τον τίτλο «The Devil’s Dictionary».

     Όμως επειδή τα λήμματα «μιλούν από μόνα τους», παραθέτουμε ορισμένα από αυτά:

     Φαγώσιμος. Εύγεστος και υγιεινός, όπως το σκουλήκι για το βάτραχο, ο βάτραχος για το φίδι, το φίδι για το γουρούνι, το γουρούνι για τον άνθρωπο και ο άνθρωπος για το σκουλήκι.

     Αλλάχ. Ο ένας και μοναδικός Θεός των Μωαμεθανών, που είναι εντελώς διαφορετικός από τον ένα και μοναδικό Θεό των Χριστιανών, των Ιουδαίων και εν γένει των υπολοίπων.

     Μελάνη. Δηλητηριώδες παρασκεύασμα από ταννικό γάλλιο του σιδήρου, αραβικό κόμμι και νερό, κυρίως χρησιμοποιούμενο στη διευκόλυνση της μόλυνσης από βλακεία και στη διάδοση της πνευματικής εγκληματικότητας. Οι ιδιότητες της μελάνης είναι παράξενες και αντιφατικές: μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει και να εξαφανίσει, να μαυρίσει και να λευκάνει υπολήψεις, αλλά η συνηθέστερη και πιο αποδεκτή χρήση της είναι η οικοδομική. Πρώτα συνδέει τους λίθους ενός οικοδομήματος φήμης κι ύστερα καλύπτει-σαν σοβάς- την κακή ποιότητα του υλικού. Υπάρχουν κάποιοι που ονομάζονται δημοσιογράφοι κι έχουν φτιάξει λουτρά μελάνης, στα οποία μερικοί πληρώνουν για να μπουν και μερικοί άλλοι για να βγουν. Καμιά φορά συμβαίνει αυτός που πλήρωσε για να μπει, να πληρώνει διπλάσια για να βγει.

     Διάδοση. Το αγαπημένο όπλο των εκτελεστών υπολήψεων.

     Ανακούφιση. Η συναισθηματική κατάσταση στην οποία περιέρχεσαι, ενώ αναλογίζεσαι τι τραβάει ο γείτονάς σου.

     Ο Α. Μπηρς, γεννήθηκε το 1842 στο Οχάιο. Παρακολούθησε μαθήματα ενός χρόνου στο Στρατιωτικό ινστιτούτο του Κεντάκι και ήταν από τους πρώτους που κατατάχτηκε στο στρατό των Βορείων όταν ξέσπασε ο αμερικανικός εμφύλιος, όπου γνώρισε την αγριότητα και τη φρίκη του πολέμου. Μετά τη νίκη των Βορείων επέστρεψε στο Σαν Φρανσίσκο και ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία, καυτηριάζοντας την εγκληματική συμπεριφορά των Χριστιανών συμπολιτών του, τον κλήρο και τους πολιτικούς. Παράλληλα αρχίζει να γράφει διηγήματα. Θα μπορούσε να θεωρηθεί πρόδρομος του «μαγικού ρεαλισμού». Το βιβλίο του «Chickamauga», είναι ένα από τα δυναμικότερα σύγχρονα αντιπολεμικά πεζογραφήματα. Το γεγονός πως η δημοσιογραφία τον έκανε διάσημο, δεν τον εμπόδισε να την εγκαταλείψει, έχοντας σιχαθεί τη σχέση της με την πολιτική. Στο απόγειο της φήμης του το 1913, αποφάσισε να πάει στο Μεξικό, που εκείνη την εποχή συνταρασσόταν από την εξέγερση του Pancho Villa, προφανώς για να ενωθεί με το στρατό του. Έκτοτε η τύχη του αγνοείται. Η εξαφάνισή του δημιούργησε μια ολόκληρη μυθολογία στην Αμερική, που οδήγησε στη συγγραφή βιβλίων και στη δημιουργία κινηματογραφικών ταινιών και θεατρικών έργων.

     Το βιβλίο, που απευθύνεται σε ανθρώπους με ανοιχτά μυαλά, συνοδεύεται από τα σχέδια του κλασικού εικονογράφου γελοιογράφου και συγγραφέα Ραλφ Στέντμαν, που δίνουν μια εξαιρετική διάσταση στη σάτιρα του Μπηρς και ερμηνεύουν τον παραλογισμό της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

     Η έκδοση είναι πολύ προσεγμένη, σε πολύ καλό χαρτί, δεμένο με σκληρό εξώφυλλο. Αν έλειπαν και τα αρκετά (για έκδοση τέτοιας ποιότητας και προδιαγραφών) ορθογραφικά λάθη, θα ήταν πολύ καλύτερα. 

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΣΑ

PHILIP KERR

Μετάφραση ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΠΟΣΤΟΛΙΔΗΣ

Εκδόσεις ΚΕΔΡΟΣ

Σελ. 507, Ιούνιος 2014

     Ένα ακόμη βιβλίο του Φ. Κερ με ήρωα τον ντετέκτιβ Μπέρνχαρντ (Μπέρνι) Γκούντερ, κυκλοφόρησε στα ελληνικά. Ο Γκούντερ, είναι αστυνομικός που εργαζόταν στη Δίωξη Ανθρωποκτονιών του Βερολίνου, αλλά το ναζιστικό καθεστώς τον χρησιμοποιεί σε άλλες δραστηριότητες, παρά το γεγονός ότι δεν είναι ναζιστής, ούτε μέλος του κόμματος. «Είχα φύγει από την Κρίπο, την Κριμινάλ Πολιτσάι, το καλοκαίρι του 1942 και είχα ενταχθεί στο Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου…».

     Τον Μάρτιο του 1943, ζητά να τον συναντήσει ο Γκέμπελς, υπουργός Προπαγάνδας του χιτλερικού καθεστώτος και του αναθέτει μια «λεπτή» αποστολή. Το Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου, δέχεται τελευταία αναφορές που κάνουν λόγο για την ύπαρξη ενός ομαδικού τάφου στο δάσος του Κατίν, που βρίσκεται κοντά στην ρωσική πόλη Σμολένσκ, μια περιοχή που τώρα είναι υπό την κατοχή της Γερμανίας. Και που σε ενδεχόμενη αντεπίθεση του Κόκκινου στρατού, θα αλλάξει χέρια. Ο τάφος ανακαλύφθηκε τυχαία, όταν ένας λύκος σκάβοντας το έδαφος για να βρει τροφή, ανέσυρε στην επιφάνεια ανθρώπινα υπολείμματα. Κανείς δεν ξέρει σε ποιους ανήκουν. Υπάρχουν υποψίες πως ο τάφος είναι γεμάτος νεκρούς Πολωνούς αξιωματικούς και στρατιώτες, τους οποίους εκτέλεσαν οι Σοβιετικοί. Αλλά όλοι είναι επιφυλακτικοί, αφού η περιοχή, αποτέλεσε και το πεδίο «δράσης» μονάδων των SS. Έτσι πριν δοθεί δημοσιότητα, o Γκούντερ, πρέπει να κάνει μια διακριτική έρευνα. «Για να δω αν κατάλαβα καλά κύριοι, τι ακριβώς θέλετε να κάνω. Αν ο μαζικός τάφος είναι γεμάτος Εβραίους, τότε ξεχνάω το θέμα. Αν όμως είναι γεμάτος Πολωνούς αξιωματικούς, τότε αναλαμβάνει το Γραφείο». Ο Γκούντερ, πηγαίνοντας στο Σμολένσκ, υπέθεσε ότι έχει να αντιμετωπίσει μια εύκολη υπόθεση και ότι σύντομα θα επέστρεφε στο Βερολίνο. Όμως τα πράγματα εξελίχτηκαν διαφορετικά…

     Το ιστορικό υπόβαθρο είναι τραγικό. Οι εκτελέσεις των Πολωνών, έλαβαν χώρα μεταξύ Απριλίου-Μαϊου 1940. Υπολογίζεται ότι σε διάφορες περιοχές κοντά στα σύνορα Ρωσίας-Πολωνίας, δολοφονήθηκαν 22.000 Πολωνοί στρατιωτικοί, αστυνομικοί, αλλά και πολίτες από το NKVD. Όλοι αυτοί υπήρξαν αιχμάλωτοι των σοβιετικών, όταν οι τελευταίοι εισέβαλαν στην Πολωνία το 1939 από κοινού με τη ναζιστική Γερμανία, μοιράζοντας τη χώρα στα δύο, σε εφαρμογή του Γερμανοσοβιετικού Συμφώνου Μη Επίθεσης, που είχε υπογραφεί τον Αύγουστο του 1939. Το Σύμφωνο ίσχυσε μέχρι τον Ιούνιο του 1942, όταν το παραβίασε η Γερμανία εισβάλλοντας σε σοβιετικά εδάφη. Τη διαταγή εκτέλεσης έδωσε ο Στάλιν, επειδή φοβόταν ότι όλοι αυτοί συνιστούσαν μια ελίτ μελλοντικών ηγετών, που θα μάχονταν υπέρ μιας ανεξάρτητης Πολωνίας. Η πρώτη δημόσια αναφορά για το θέμα έγινε στις 11 Απριλίου 1943, με ανακοίνωση των αρχών της ναζιστικής Γερμανίας. Η Σοβιετική Ένωση αρνήθηκε την ευθύνη, κατηγορώντας τη Γερμανία, μέχρι το 1990, όταν επισήμως αναγνώρισε και καταδίκασε το έγκλημα.

     Το «Άνθρωπος Χωρίς Ανάσα», είναι ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα, που είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή αστυνομική ιστορία, αφού έχει πολλά επίπεδα ανάγνωσης, δοσμένη με το μοναδικό τρόπο του Φ. Κερ.